Polska na 36. miejscu pod względem wydatków na ochronę zdrowia - najnowszy raport OECD

05 Listopada 2015, 12:38

Opublikowany właśnie najnowszy raport OECD „Health at Glance 2015” wskazuje, że jakość opieki zdrowotnej w państwach OECD poprawia się zbyt wolno względem potrzeb wynikających ze starzejących się społeczeństw i rosnącej liczby osób cierpiących na choroby przewlekłe. Przeanalizowaliśmy jak na tle innych państw OECD plasuje się Polska. Pod względem %PKB przeznaczanego na opiekę zdrowotną zajmujemy 36. spośród 44 miejsc. Autorzy raportu wskazują też, że o ile w większości państwa poprawiają się wskaźniki przeżywalności chorych na raka szyjki macicy, piersi i jelita grubego to w Polsce nadal mamy problem. Co jeszcze w raporcie?

Zdaniem OECD żaden kraj, nawet spośród tych wydających na opiekę zdrowotną najwięcej, nie osiągnął najwyższych wskaźników w zakresie jakości. Jako przykład wskazuje Stany Zjednoczone, które w obszarze profilaktyki i leczenia zawałów serca świadczą pacjentom odpowiednią opiekę, ale już w odniesieniu do chorych na astmę i cukrzycę dostęp do świadczeń szpitalnych jest niewłaściwy. Wśród państw dobrze sobie radzących z diagnostyka i leczeniem raka piersi, szyjki macicy  i jelita grubego w raporcie wskazane są Finlandia i Szwecja. Natomiast Polska została wymieniona wśród 5 państwa, które z tym problemem sobie nie radzą (obok Czech, Wielkiej Brytanii i Irlandii).

Wydatki na zdrowie

Poziom wydatków na opiekę zdrowotną w państwach OECD jest bardzo zróżnicowany. Średnia nakładów per capita wynosi 3453 dolarów. Najwięcej ze wszystkich państwa OECD przeznaczają Stany Zjednoczone -  8713 dolarów, a najmniej Indie – 215. W Polsce wydajemy średnio 1530 dolarów, a niższe od nas nakłady spośród państw OECD mają jeszcze np. Brazylia, Kostaryka, Turcja i Kolumbia.

wydatki na zdrowie

Autorzy raportu wskazują, że z powodu kryzysu ekonomicznego część państw musiała obciąć swoje wydatki na ochronę zdrowia, m.in. Grecja, Portugalia, Irlandia czy Węgry. Polska takich rozwiązań nie wprowadziła.

Średnio państwa OECD wydają na opiekę zdrowotną 8.9% PKB. Polska na tym tle zajmuje również jedno z ostatnich miejsc przeznaczając na ten cel 6,4% PKB.

wydatki PKB

W przeważającej większości w państwach OECD głównym źródłem finansowania służby zdrowia są wydatki publiczne. Jedynie w Stanach Zjednoczonych i Chile ponad 50% wydatków pochodzi z prywatnych funduszy.  Średnio nakłady na opiekę zdrowotną w państwach OECD kształtują się następująco: 37% fundusze „rządowe”, 36% ubezpieczenie społeczne, 19% dopłaty własne pacjentów, 6% inne. W Polsce wydatki „rządowe” to ok 10% nakładów, znacząca część bo aż 61% to środki pochodzące ze składem na ubezpieczenie zdrowotne, a dopłaty własne pacjentów stanowią ok 24%.

wydatki publiczne vs wydatki prywatne

Wydatki na leki znaczącą pozycją w budżetach zdrowotnych

W zakresie wydatków na leki autorzy raportu wskazują, że w roku 2013 ogólne wydatki na leki we wszystkich państwach OECD wyniosły w sumie 800 miliardów dolarów, co stanowi ok 20% nakładów na opiekę zdrowotną. Zauważalnym trendem jest natomiast zmniejszanie się wydatków na leki dostępne w aptekach i wzrost wydatków na leki szpitalne. Te zmiany zdaniem autorów mogą się wiązać z faktem wprowadzenia przez wiele państw polityki ograniczającej wydatki na leki oraz zwiększania udziału leków generycznych w rynkach.

Autorzy raportu twierdzą, że w najbliższych latach nowe leki specjalistyczne będą pochłaniały ok 50% wzrostu wydatków na leki, i choć część z nich z pewnością wiąże się z korzyściami dla pacjentów, to są również takie, które znaczących zmian nie wnoszą a dodatkowo są nieefektywne kosztowo.

Najwięcej na leki wydają USA, Japonia, Grecja i Kanada. Średnia wydatków w OECD to 515 dolarów (per capita) co stanowi ok 1,4% PKB. Polska w wydatkach per capita plasuje się poniżej średniej – wydajemy rocznie ok 326 dolarów – ale przeliczając te wydatki na procent PKB to jesteśmy dokładnie na poziomie średniej OECD.

wydatki leki

Podstawowe wskaźniki zdrowotne

Analizując podstawowe wskaźniki zdrowotne autorzy raportu zauważają, że w ciągu ostatnich 45 lat średnia długość życia wydłużyła się o 10 lat (wynosi 80,5 roku). Najdłużej żyją mieszkańcy Japonii (83,4 lata), a najkrócej w Republice Południowej Afryki (56,8 lat). Średnia życia w Polsce to 77,1 lat (zajmujemy pod tym względem 31. na 44 miejsca w rankingu).

Można natomiast zauważyć znaczące różnice w długości życia u kobiet i mężczyzn. Średnia długość życia u kobiet to 83,1 lat natomiast u mężczyzn 77,8 (w Polsce jest to odpowiednio 81,2 oraz 73). Znaczenie dla tego wskaźnika ma także status społecznych czy też wykształcenie.

długość życia

W ciągu ostatnich trzynastu lat spadła także liczba osób palących papierosy, choć nadal wśród dorosłych pali co piąty. W Polsce uzależnienie od nikotyny deklaruje co czwarty dorosły.

W większości państw OECD spadła też konsumpcja alkoholu, choć nie wszystkich Wzrost zanotowano  m. in w Polsce, gdzie w 2010 roku deklarowaliśmy spożywanie niewiele ponad 8 litrów alkoholu rocznie, a w roku 2013 było to już prawie 11 litrów. Podobny proporcjonalnie wzrost odnotowano też w Chinach, Łotwie, Litwie i Rosji.

We wszystkich państwach OECD rośnie natomiast liczba osób otyłych i zagrożonych nadwagą. Średnio stanowią oni ok 15% społeczeństwa. W Polsce jesteśmy poniżej tej średniej jednak w naszym przypadku odnotowujemy z roku na rok coraz większy wzrost tej liczby (w 2001 było to ok 7%). Największy problem z otyłością występuje w Stanach Zjednoczonych (ok. 30% społeczeństwa)oraz w Grecji i Kanadzie (ponad 20%).

Lekarze, pielęgniarki i personel medyczny

Od roku 2000 liczba lekarzy przypadających na 1000 mieszkańców w większości państwa stale się zwiększa – średnio jest to obecnie 3.3. W Polsce ten wskaźnik utrzymuje się niestety na stałym poziomie 2.2. We wszystkich państwach też liczba lekarzy specjalistów znacznie przewyższa liczbę tzw. lekarzy pierwszego kontaktu.

W przypadku liczby pielęgniarek dane podawane przez autorów są niepełne. Wskazują oni, że w części państw liczba ta spadła ze względu na kryzys (Czechy, Włochy, Francja, Belgia), ale w niektórych liczba ta wzrasta (Australia, Nowa Zelandia, Kanada, Stany Zjednoczone).

liczba lekarzy

Wyposażenie w sprzęt medyczny

W raporcie uwzględniono także ilość urządzeń medycznych przypadających na milion mieszkańców. Zarówno jeśli chodzi o liczbę rezonansów magnetycznych oraz tomografów komputerowych w rankingu prowadzi Japonia ma ich odpowiednio 46,9 oraz 101,3 przy średniej OECD 14,1 oraz 24,4. Polska plasuje się zdecydowanie poniżej tej średniej – mamy 6,4 urządzeń do rezonansu magnetycznego (za nami są Wielka Brytania, Izrael, Węgry i Meksyk) oraz 17,2 tomografów komputerowych. Liczba samych urządzeń nie determinuje natomiast liczby badań jakie są dzięki nim wykonywane. Średnia w OECD to dla  rezonansu magnetycznego 52 na  1000 osób, a dla tomografii komputerowej 120. Polska zajmuje w tych rankingach również miejsca w końcówce – wykonujemy 23 rezonanse na 1000 mieszkańców (za nami Niemcy, Irlandia, Chile) oraz 55 tomografii komputerowych na 1000 mieszkańców (mniej wykonują tylko Słowenia i Finlandia).

Pozytywne zmiany zachodzą natomiast we wszystkich państwach OECD w odniesieniu do długości pobytu pacjenta w szpitalu. Te wskaźniki praktycznie wszędzie się zmniejszyły. Średnio pobyt taki trwa w krajach OECD 8,1 dni (w Polsce pobyt w szpitalu wynosi średnio 7 dni). Wzrosła natomiast liczba świadczeń realizowanych ambulatoryjnie.  Na przykładzie operacji zaćmy w raporcie OECD wskazano że średnio 83% tych zabiegów wykonywanych jest w warunkach ambulatoryjnych (w 2000 roku było to 60%). W Polsce ten wskaźnik jest najniższy i wynosi 27%.

Dostęp do opieki zdrowotnej

W większości państwa OECD obowiązuje system publicznej opieki zdrowotnej, w ramach której pacjenci otrzymują niezbędne świadczenia zdrowotne. 

Badając tzw. kolejki do lekarza autorzy raportu OECD posłużyli się przykładem operacji zaćmy oraz operacji stawu biodrowego. W przypadku zaćmy wskazują, że kolejki oczekujących generalnie zmniejszyły się lub utrzymuję się na tym samym poziomie. W Polsce czas oczekiwania jest nadal najdłuższy spośród wszystkich badanych przez OECD państwa (średnio ponad 400 dni). W przypadku operacji stawu biodrowego czas oczekiwania w Polsce również zalicza się do najdłuższych (obok Chile) i wynosi średnio ponad 350 dni).

Zdaniem autorów raportu w większości państwa OECD leczenie osób chorych przewlekle, astmatyków i cukrzyków nadal nie jest optymalne ponieważ pacjenci zbyt często trafiają do szpitala.

Ponadto w przypadku raka szyjki macicy, raka piersi i raka jelita grubego w większości państwa wskaźniki przeżywalności poprawiły się, za wyjątkiem Polski, Chile i Estonii.

Praktycznie we wszystkich państwach spadła śmiertelność z powodu ataku serca i zawału w czasie pobytu w szpitalu.

Starzejące się społeczeństwo wyzwaniem dla systemów opieki zdrowotnej

Autorzy raportu OECD zwracają uwagę, że w najbliższych latach wzrastał będzie odsetek osób starszych w społeczeństwach. W roku 2010 populacja osób pow. 65 roku życia wyniosła średnio 15%, a w 2015 będzie to już 27%. W przypadku osób powyżej 80 roku życia to stanowiły one w roku 2010 4$% społeczeństwa, podczas gdy w 2015 ten odsetek wzrośnie do 10%. W Polsce w roku 2015 osoby powyżej 65 roku życia będą stanowiły 30% społeczeństwa a osoby powyżej 80 roku życia 10%.

Z danych OECD wynika, że mniej niż połowa osób powyżej 65 roku życia cieszy się dobrym zdrowiem.  Większość z tych osób przyznaje, że wymaga opieki – część z nich korzysta z takiej pomocy formalnie. Z danych OECD wynika też, że niemal 65% osób powyżej 65 roku życia korzysta z długoterminowej opieki we własnym domu.

Wydatki na opiekę długoterminową w tej chwili osiągają średnio w krajach OECD 1,7% PKB (w Polsce jest to 0,4%).

OECD prezentuje raport "Health at Glance" co roku.

Źródło: www.oecd.org

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz

4 komentarze

Sceptyk Środa, 18 Października 2017, 20:07
Ciekawe czy to nasi lekarze czytają?
Anna Poniedziałek, 23 Października 2017, 21:45
Pytanie raczej powinno brzmieć, czy czytają ten raport członkowie rządu, od których zależy i wysokość nakładów i liczba specjalistów. Może zamiast na zbrojenia powinniśmy wydać pieniądze na leczenie? Bo jeśli chodzi o zbrojenie to jesteśmy w czołówce - Przeciętnie kraje europejskie wydają na obronność jedynie 1,47 proc. swojego rocznego PKB a my około 2% !!! Lepiej być uzbrojonym niż zdrowym ????
Mavin Czwartek, 26 Października 2017, 13:47
Chyba czytają w raporcie piszą o czasu dostępu do operacji na zaćmę i biodro. Słyszałem ostatnio wypowiedź - chyba Pani Premier Szydło, że musimy skrócić czas oczekiwania na te operacje. Zatem wystarczy usprawnić dostęp do tych dwóch operacji żeby skoczyć w rankingu wyżej :)
makabra Wtorek, 14 Listopada 2017, 16:09
Przed chwilą słyszałam w TV, że rządowi nie udało się zlikwidować NFZ i przez to nadal są kolejki do lekarzy. No to likwidujcie zobaczymy co to zmieni....