Założenia do ustawy o POZ - znamy rekomendacje zespołu ekspertów

18 Lipca 2016, 16:21

Poszerzenie zakresu zadań POZ, większe otwarcie medycyny rodzinnej na potrzeby pacjentów, wprowadzenie modelu zespołu medycyny rodzinnej, oparcie POZ na podmiotach niepublicznych oraz informatyzacja systemu opieki zdrowotnej – to tylko część rekomendacji zaproponowanych przez zespół ekspertów, którzy w Ministerstwie Zdrowia pracowali nad zmianami w POZ. Jak – zdaniem ekspertów - powinien wyglądać docelowy model podstawowej opieki zdrowotnej, możemy przeczytać w przygotowanym przez zespół raporcie. Które rekomendacje resort zdrowia będzie chciał wykorzystać przy pisaniu założeń do ustawy o POZ i na które zmiany zgodzą się lekarze i pielęgniarki pracujący w podstawowej opiece zdrowotnej?

Zespół ds. zmian systemowych w podstawowej opiece zdrowotnej powstał w styczniu tego roku. Pracom przewodniczył Tomasz Tomasik z Kolegium Lekarzy Rodzinnych. W skład weszli przedstawiciele organizacji reprezentujących lekarzy rodzinnych, pielęgniarki i położne oraz inni eksperci. Niemal od początku pracom zespołu towarzyszyły liczne kontrowersje. Zarzuty o brak odpowiedniej reprezentacji podnosiły wielokrotnie pielęgniarki i położne. Ostatecznie przedstawicielki środowiska w ministerialnym zespole nie podpisały się pod całością wypracowanego raportu. Zdania odrębne dotyczyły miedzy innymi propozycji utworzenia zespołów opieki rodzinnej. Pielęgniarki i położne obawiają się, że w ten sposób ograniczona zostanie ich samodzielność w POZ i możliwość podpisywania odrębnych umów z NFZ.

Zadaniem zespołu było przygotowanie założeń do ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej. Ostatecznie jednak – decyzją ministra K. Radziwiłła – eksperci przygotowali raport na temat zmian systemowych w POZ, który ma się dopiero stać podstawą założeń do nowej ustawy – a w nim 10 głównych rekomendacji:

1. POZ dla każdego

Zgodnie z zapowiedzią ministra K. Radziwiłła, z podstawowej opieki zdrowotnej będą mogli wkrótce skorzystać wszyscy Polacy, niezależnie od statusu ubezpieczeniowego. Oznacza to, że pacjenci w POZ nie będę podlegali weryfikacji w systemie eWUŚ. Jest to także jedna z głównych rekomendacji zespołu ds. zmian w POZ.

2. Więcej lekarzy i pielęgniarek w POZ

Podstawowa opieka zdrowotna ma być oparta na medycynie rodzinnej. Wiąże się to m.in. z intensyfikacją kształcenia kadr przygotowanych do pracy w POZ – w tym promocja specjalizacji w medycynie rodzinnej, wsparcie w przekwalifikowaniu pielęgniarek i położnych POZ oraz lekarzy.

3. Zespoły medycyny rodzinnej

Propozycja wzbudzająca największe kontrowersje w środowisku pielęgniarek i położnych. Wprowadzenie do POZ modelu zespołu medycyny rodzinnej  oznaczałoby tworzenie wspólnych list pacjentów przez lekarza, pielęgniarkę i położną POZ. Integracja i wzmacnianie pracy zespołowej nie oznaczałaby jednak – w opinii ekspertów – ograniczenia samodzielności pielęgniarek i położnych oraz wykluczenia możliwości odrębnego kontraktowania świadczeń w POZ.

4. 20 proc. nakładów Funduszu na POZ

Zdaniem ekspertów w POZ powinien zostać utrzymany podstawowy sposób kontraktowania, czyli stawka kapitacyjna. Jednocześnie zespół rekomenduje wprowadzenie dodatkowo tzw. opłaty za usługę oraz budżetu powierzonego np.: na konsultacje specjalistyczne.  Oznacza to, że lekarze rodzinni otrzymaliby pewną pulę środków, którymi mogliby dysponować w przypadku konieczności skonsultowania bądź leczenia pacjenta u lekarza specjalisty. Jednym z postulatów jest także poszerzony zakres świadczeń w ramach opieki koordynowanej. Zgodnie z oceną członków zespołu, docelowo budżet POZ powinien osiągnąć poziom 20 proc. planu finansowego NFZ. Teraz na podstawową opiekę zdrowotną Fundusz przeznacza niecałe 13 proc. nakładów.

5. Większy nacisk na profilaktykę

Raport zakłada konieczność wzmocnienia roli profilaktyki zdrowotnej w POZ. Oznacza to ułatwienie dostępu do programów profilaktycznych, znaczne poszerzenie kompetencji, zadań i uprawnień pielęgniarki oraz położnej oraz wyeliminowanie powielania zadań. Wśród propozycji zespołu jest także zwiększenie liczby badań diagnostycznych, które może zlecać lekarz POZ.

6. Lepsza koordynacja dostępu do świadczeń

Integracja wewnątrz- i międzysektorowa oraz lepsza koordynacja dostępu do świadczeń specjalistycznych przez lekarza POZ, to kolejna propozycja ministerialnego zespołu ekspertów. Duża rola tzw. budżetu powierzonego na świadczenia specjalistyczne i rehabilitację oraz efektywna komunikacja z różnymi poziomami ochrony zdrowia, z opieką społeczną i innymi sektorami.

7. Informatyzacja w POZ

Najważniejszym ułatwieniem w funkcjonowaniu POZ byłoby wprowadzenie elektronicznej dokumentacji medycznej – oceniają eksperci. Nie mniej istotna jest także komunikacja elektroniczna, telekonsultacje i telemedycyna. Takie zmiany wymagałyby wsparcia dla POZ ze środków unijnych oraz odpowiedniego szkolenia personelu.

8. Ograniczenie biurokracji

Zmniejszenie obowiązków związanych z dokumentacją i sprawozdawczością i rozwijanie relacji opartych na wzajemnym zaufaniu – to kolejna propozycja zmian w POZ. Chodzi przede wszystkim o zredukowanie ilości wymaganej dokumentacji medycznej, zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla lekarzy oraz ograniczenie obowiązków sprawozdawczych. Zespół rekomenduje m.in. zniesienie konieczności określania przez lekarzy poziomu refundacji leków na wypisywanych receptach oraz obowiązku wystawiania kart diagnostyki i leczenia onkologicznego w przypadku podejrzenia choroby nowotworowej. Jednym z postulatów jest także zmniejszenie liczby przeprowadzanych w POZ kontroli i zlikwidowanie obowiązku tworzenia sztywnych harmonogramów czasu pracy.

9. Poprawa jakości w POZ

Rozwój systemów wewnętrznej poprawy jakości, upowszechnienie akredytacji praktyk lekarskich, prowadzenie porównań między praktykami i lekarzami, opracowywanie i implementacja wytycznych klinicznych – to zdaniem autorów raportu najważniejsze czynniki, które poprawią jakość świadczonych przez lekarzy rodzinnych usług. Jedną z rekomendacji jest także wprowadzenie systemu motywacyjnego do POZ. Oznaczałoby to powiązanie nakładów na daną przychodnię POZ, z osiąganymi wynikami.

10. Rozwój badań naukowych

Rekomendacja zespołu dotycząca rozwoju badań naukowych zakłada przede wszystkim wzmocnienie katedr i zakładów medycyny rodzinnej na uczelniach. Zdaniem ekspertów ważne jest także optymalne wykorzystanie środków publicznych na badania w POZ. Jedną z propozycji jest także utworzenie Instytutu Medycyny Rodzinnej i POZ.

Zdaniem zespołu ekspertów pracujących nad zmianami w POZ, obecnie rola podstawowej opieki zdrowotnej nie jest właściwie doceniana w systemie. Brak też wizji i strategii rozwoju. Działania w zakresie zdrowia publicznego są niewystarczające, a nadmierna biurokracja uniemożliwia poświęcanie czasu wyłącznie potrzebom pacjentów. Niewystarczające jest również finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej.

Diagnoza dotycząca stanu obecnego w POZ jest znana od dawna. Kierunki zmian, które ministrowi zdrowia zaproponował zespół ekspertów, również nie są dużym zaskoczeniem. Nie wiadomo jednak, jak na ewentualne wdrożenie tych rekomendacji zareaguje środowisko lekarzy i pielęgniarek pracujących w POZ. Na przykład wprowadzenie systemu motywacyjnego – które teraz rekomendują eksperci – nie zyskało poparcia w POZ wtedy, kiedy taką próbę podjął jeszcze poprzedni rząd. Więcej mieli zarabiać ci lekarze, którzy wykonują największą liczbę badań diagnostycznych. Ta zasada została jednak niedawno zniesiona. Teraz wszyscy lekarze POZ otrzymają najwyższą stawkę kapitacyjną, niezależnie od liczby zleconych badań.

Podobnie sytuacja może wyglądać w przypadku ewentualnego rozszerzenia listy badań, które może zlecić lekarz POZ. Przy okazji wprowadzania pakietu onkologicznego i kolejkowego na przełomie 2014 i 2015 roku, lekarze byli niechętni takim zmianom. Rozszerzona lista badań oznaczałaby większe wydatki dla POZ ze środków, które przychodnie otrzymują z Funduszu, w ramach stawki kapitacyjnej. Być może jednak rekomendowane przez zespół ekspertów znaczące zwiększenie nakładów na POZ zmieniłoby podejście środowiska do tych zmian i spowodowało, że lekarze przychylniej patrzyliby na zwiększenie obowiązków i zadań w podstawowej opiece zdrowotnej.

Aleksandra Smolińska

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz

1 komentarz

ala Wtorek, 19 Lipca 2016, 16:07
Pewnie , dajcie lekarzom jeszcze parę podwyżek !!! chory pomysł dać pulę pieniędzy nie określając ile mają wydać na pacjenta. To co zaoszczędzą na chorym to dla nich, a im już sakwy pękają. Przy pełnej liście aktywnej wyciągają po ok 50 tyś miesięcznie