Były szef CSIOZ o wyzwaniach IT dla Ministra Zdrowia

09 Lutego 2018, 9:20

Z wielką satysfakcją można przyjąć deklaracje Premiera Mateusza Morawieckiego oraz nowego Ministra Zdrowia Łukasza Szumowskiego, że teraz obszar informatyzacji sektora ochrony zdrowia potraktowany zostanie priorytetowo. Po latach macoszego traktowania, braku zrozumienia materii wśród urzędników z budynku przy ul. Miodowej trwajmy w nadziei, że być może coś się zmieni - podkreśla Marcin Kędzierski, były szef Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, manager i niezależny ekspert z dziedziny informatyki medycznej.

Świadomość istoty materii, korzyści wynikających z wykorzystania wiarygodnych danych do poprawy jakości leczenia, skrócenia czasu oczekiwania pacjentów na świadczenia, uszczelnienia systemu i wzrostu efektywnego wykorzystania środków publicznych, to wydaje się podstawa. Cieszmy się z takiego podejścia, ale bądźmy również świadomi, że do końca obecnej kadencji rządu na pewno nie uda się zinformatyzować wszystkich obszarów. Tu rodzi się u mnie obawa, iż pojawi się u rządzących pokusa chęci szybkiego uruchamiania pojedynczych, wyspowych i niespójnych systemowo usług elektronicznych - szczególnie tam gdzie proces biznesowy usługi jest stosunkowo prosty. Jakkolwiek zdecyduje rząd myślę, że warto skupić się na wybranych obszarach dostarczania rozwiązań oraz regulacji rynku systemów dedykowanych dla informatyki medycznej. Proponowałbym jednak aby rozpocząć od prezentacji opinii publicznej swojej spójnej koncepcji może w formie sformalizowanej Strategii rządowej rozwoju tego sektora.

Platforma P1- po niezrozumiałych decyzjach zerwania kontraktów z wykonawcami (na etapie odbiorów poszczególnych komponentów) możliwie szybkie dostarczenie kluczowego węzła komunikacyjno-usługowego w systemie ochrony zdrowia oraz miejsca gromadzenia ekstraktu danych pacjenta, udzielonego świadczenia zdrowotnego oraz miejsca gromadzenia EDM.  Platforma P1 powinna przecież stanowić podstawę do nasycania jednostek ochrony zdrowia rozwiązaniami umożliwiającymi prowadzenie EDM oraz budowania kolejnych usług i wprowadzania elementów rozwoju technologii IT w poszczególne obszary ochrony zdrowia i dziedziny medyczne.

Standaryzacja – pilne przywrócenie prac standaryzacyjnych dla dokumentów medycznych, które stanowią podstawowe źródła informacji nt. pacjenta i świadczeń. Średnio w szpitalu występuje ok. 100 rodzajów dokumentów, które mogłyby i powinny być wytwarzane i udostępniane wg jednolitych zasad. Zgodność semantyczna danych jest kluczowa ze względów bezpieczeństwa pacjenta, ale także personelu medycznego.

Medycyna Pracy – kluczowym elementem jest dostarczenie rozwiązań umożliwiających prowadzenie w postaci elektronicznej minimum Karty Badania Profilaktycznego. Idealnym byłby kierunek umożliwiający komunikację pracodawcy z jednostką medycyny pracy w zakresie przekazywania skierowań na badania profilaktyczne i badania okresowe oraz zwrotnego przekazywania zaświadczeń i orzeczeń do pracodawców.

Elektroniczna Karta Zgonu – dostarczenie jednolitych rozwiązań umożliwiających lekarzom koronerom oraz innym uprawnionym do wystawiania kart zgonów w postaci elektronicznej co umożliwi sprawne przekazywanie dokumentów pomiędzy jednostkami ochrony zdrowia, a  GUS oraz Urzędami Stanu Cywilnego.

Diagnostyka obrazowa – nadal niejasne są przepisy dotyczące dokumentacji medycznej w tym szczególnie plików z diagnostyki obrazowej, które są generowane w standardzie DICOM. Niezbędne są w tym zakresie prace legislacyjne by rozwiązać ten problem.

Diagnostyka patomorfologiczna (ePato) – stanowi jeden z istotnych elementów leczenia onkologicznego. Niezwykle istotny jest w tym obszarze czas badania i otrzymania opisu badania. Zważywszy, że w Polsce zleca się miliony badań histopatologicznych, których badania kilkuset lekarzy patomorfologów uruchomienie inicjatyw w obszarze rozwiązań do zdalnej diagnostyki histopatologicznej jest kluczowe. Standaryzacja danych i zrównanie szkiełka (próbki) zawierającego materiał biologiczny ze skanem takiej próbki materiału jest konieczne. Skróci to istotnie czas oczekiwania na opisy badań (szczególnie tych skomplikowanych) i uwolni jednostki ochrony zdrowia od konieczności przechowywania szkiełek z materiałami biologicznymi przez okres min. 20 lat.

Włączenie w system informacji w ochronie zdrowia dokumentacji medycznej osób osadzonych – Na dzień dzisiejszy obszar więziennictwa jest całkowicie wyłączony z ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. W zakładach karnych przebywa ponad 70 tys. osób osadzonych lub tymczasowo zatrzymanych. Świadczenia medyczne udzielane są w 13 szpitalach i w ponad 130 jednostkach ambulatoryjnych. Znaczna część z tych osób po wyjściu z zakładu Karnego trafia do publicznej ochrony zdrowia bez jakiejkolwiek historii leczenia. 

Opieka koordynowana nad pacjentem – Pełna i wiarygodna informacja nt. leczenia pacjenta jest elementarnym warunkiem możliwości dostarczenia takiej opieki.

Platformy regionalne/sektorowe – inicjatywy te należy brać pod uwagę w trzech wymiarach.

  • Systemy szpitalne, gabinetowe i eUsługi – nasycenie jednostek ochrony zdrowia rozwiązaniami IT umożliwiającymi gromadzenie i wymianę danych w regionach oraz podłączenie do platform centralnych. Jest to niezwykle istotne zważywszy, że 90% pacjentów leczy się w ramach swojego regionu zamieszkania.
  • Platformy telemedyczne wspierające rozwiązania telemedyczne dla konkretnych rodzajów świadczeń i dziedzin medycyny w regionach (patrz eCare Med. – Śląsk).
  • Platformy administracyjne – szczególnie istotne dla skutecznego zarządzania finansowego i organizacyjnego jednostek. Jest to niezwykle istotne szczególnie dla grup podmiotów posiadających jeden wspólny organ założycielski i nadzorujący, który chciałby zarządzać świadczeniami i usługami w ramach grupy (Marszałek, Wojewoda, Prezydenci, Burmistrzowie). Wdrożenie platform controllingowych i BI, które na podstawie danych pozyskanych ze szpitalnych systemów części szarej (ERP) i białej (HIS) będą w stanie prowadzić bieżący monitoring kosztów leczenia w poszczególnych podległych jednostkach, stanu zobowiązań finansowych, kosztach udzielania świadczeń i stopnia wykorzystania kontraktu jest absolutnie konieczne.

eUsługi w jednostkach ochrony zdrowia – nasycenie rozwiązaniami wpłynie znacząco na poprawę jakości świadczeń, usprawni komunikację z pacjentem, poprawi procesy wewnątrz jednostek i uzupełni funkcjonalnie wykorzystywane systemy IT. Niemniej na co warto zwrócić uwagę, obecnie stopień wykorzystania eUsług w podmiotach z obszaru publicznej służby zdrowia jest na bardzo niskim poziomie. Spowodowane jest to głównie faktem zapaści systemu i długimi czasami oczekiwania na świadczenie. Pacjent szuka możliwie najkrótszego terminu głównie poprzez kontakt telefoniczny lub osobistą rozmowę z rejestracją szpitala. Skorzystanie np. z eRejestracji okazuję się już wówczas często niepotrzebne.

Telemedycyna – Od ponad dwóch lat przepisy prawa wprost umożliwiają świadczenie usług medycznych przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Rynek telemedyczny choć bardzo dynamicznie się rozwijający nie oferuje jeszcze rozwiązań dedykowanych dla większości dziedzin i schorzeń medycznych. Główne obszary, w których telemedycyna jest obecna to telekonsultacje, telediagnostyka i telemonitoring. Należy rozważyć wsparcie inicjatyw dedykowanych dla konkretnych obszarów :

  • Świadczenia uzdrowiskowe – usługi telemonitoringu i telerechabilitacji dla osób korzystających ze świadczeń uzdrowiskowych (dzisiaj kompletnie nieobecne)
  • Opieka paliatywna i hospicyjna -  szczególnie w zakresie opieki domowej
  • Domy Pomocy Społecznej - szczególnie w zakresie zdalnej opieki nad osobami starszymi lub osobami ze schorzeniami ruchowymi
  • Jednostki świadczące opiekę psychiatryczną – w zakresie monitoringu osób przebywających w zakładach zamkniętych
  • Telerechabilitacja – wsparcie udzielania świadczeń tego typu na odległość
  • Telemonitoring kobiet ciężarnych 
  • Telediagnostyka – patrz np. pkt. ePato
  • Innowacyjne Projekty typu Smart Medical City/Home 
  • Obszar Hematologii – potrzeba możliwie szybkiego uruchomienia projektów z serii eKrew

Rejestry i bazy danych biobanków - Biobank jest miejscem, gdzie zarówno pacjenci szpitali cierpiący na konkretne jednostki chorobowe, jak i osoby zdrowe mogą oddać materiał biologiczny do badań naukowych. Najczęściej są to próbki krwi, z których następnie izoluje się DNA, RNA, surowicę i osocze, czy też komórki jednojądrzaste. W dzisiejszych czasach istnienie biobanków jest niezbędne dla rozwoju nauk medycznych.

System monitorowania działań niepożądanych i powikłań w leczeniu – istotne ze względu na przepisy dotyczące jakości udzielania świadczeń oraz akredytacji jakościowych i bezpieczeństwa pacjentów. Obecnie brakuje jakichkolwiek narzędzi monitorujących procent powikłań wynikających z udzielanych świadczeń.

System Planowania Zapotrzebowania na Kadry Medyczne – niezwykle istotny szczególnie w kontekście deficytu kadr. Należy pamiętać, iż System Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych nie dostarcza analiz i informacji w jakich dziedzinach medycznych należy planować uruchamianie poszczególnych kierunków studiów. Owszem Minister Zdrowia posiada informację ilu absolwentów i jaki kierunek studiów ukończy, ale nie posiada żadnego narzędzia badającego trendy i kierunki zachorowalności niezbędnego do odpowiednio wczesnego uruchamiania właściwych kierunków studiów.

Możliwie najszybsze uruchamianie pełnych funkcjonalności systemów dostarczonych w ramach Platformy P4. Systemy te są odpowiedzią na potrzeby poszczególnych obszarów ochrony zdrowia – od planowania po zgłaszanie on-line zagrożeń.

AOTMiT – uruchomienie w podmiotach leczniczych systemu monitorowania kosztów, który jest niezbędny do prawidłowej i rzetelnej wyceny poszczególnych procedur medycznych.

Program Strategiczny Cyfrowa Medycyna „CyMed” – Program Cyfrowa Medycyna powinien być strategicznym programem wsparcia badań naukowych i prac rozwojowych oraz działań przygotowujących ich wyniki do wdrożenia w obszarze medycyny z wykorzystaniem innowacyjnej informatyki medycznej. Założenia Programu zostały przekazane do Ministra Zdrowia w 2016r. m.in. przez Uniwersytet Warszawski. Również środowiska pracodawców przekazywały wielokrotnie Ministrowi Zdrowia apel o uruchomienie takiego programu.

Rozwój systemu NFZ – szczególnie pod katem uwolnienia się od monopolu obecnych dostawców systemu (tzw. vendor lock’a) i zastosowanie architektury zorientowanej na usługi i dostarczanie nowych usług, integracja z innymi płatnikami świadczeń oraz z Platformą P1.

Rozwój systemów ZUS/KRUS  - w zakresie możliwości wymiany dokumentacji medycznej dla lekarzy orzeczników.

Rozwój systemu ZUS - usprawnienie usług związanych z eZwolnieniem i ewentualne wykorzystanie kont pracodawców do komunikacji z jednostkami medycyny pracy.

Szybki internet dla szpitali – rozważenie możliwości rozpoczęcia działań zmierzających do zapewnienia wszystkim szpitalom dostępu do szybkiego internetu. Działanie wzorowane na zapewnieniu takiego dostępu jak dla szkól. Jest to niezwykle istotne ze względu na znaczne wolumeny danych gromadzonych przez szpitale (szczególnie jeśli chodzi o dane obrazowe). EDM jednostki ochrony zdrowia muszą przechowywać przez okres min. 20 lat.  To działanie jest niezwykle istotne dla rozwoju telemedycyny opartej przecież o transfery danych.

Chmura dla jednostek ochrony zdrowia - działania zmierzające do wykorzystywania (szczególnie przez szpitale) zewnętrznej infrastruktury informatycznej dla poprawy funkcjonowania systemów wewnętrznych i podniesienia poziomu bezpieczeństwa danych. Takie działanie wymusi z jednej strony przejście dostawców oprogramowania na technologię webową, ale z drugiej strony zacznie ograniczać wysokie wydatki inwestycyjne w sprzęt IT po stronie szpitali.

Jeśli tylko część z tych rzeczy zostanie zrealizowana, będzie wielkim sukcesem tego Rządu. I tego sobie i nam wszystkim życzę.

Marcin Kędzierski

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz

1 komentarz

mike Piątek, 09 Lutego 2018, 18:41
Telerechabilitacja - co??????