Ostrzeżenia na paczkach papierosów w Polsce już od dwóch lat. Jaki skutek przyniosły?

13 Grudnia 2018, 11:12 paczka papierosów nikotyna tytoń

Minęły już blisko dwa lata, od kiedy zmodyfikowane ostrzeżenia zdrowotne mówiące o negatywnych skutkach palenia znalazły się na paczkach papierosów w Polsce. W związku z wdrażaniem postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40 UE w 2017 r. na każdej paczce papierosów umieszczono zdrowotne ostrzeżenie obrazkowe, numer Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym oraz adres strony www.jakrzucicpalenie.pl.  Czy obecność, niekiedy drastycznych zdjęć, nowych ostrzeżeń i informacji rzeczywiście przyczynia się do wzrostu liczby osób, które chcą rzucić palenie?

Obecnie każda paczka papierosów w Polsce, opatrzona jest ostrzeżeniem graficznym, tekstowym, jak również numerem do Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, działającej przy Centrum Onkologii – Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Wcześniej, informacja o możliwości konsultacji w Poradni i jej numer telefonu znajdowały się na co czternastej paczce papierosów.

Jednak czy tego rodzaju antyreklama palenia i samych papierosów jest skutecznym narzędziem? Jest jeszcze za wcześnie, aby stawiać ostateczne tezy, jednak zgodnie z danymi Poradni, wprowadzenie nowych wymogów przyczyniło się do zwiększenia liczby osób dzwoniących w poszukiwaniu pomocy w rzuceniu nałogu palenia papierosów.

Szczególny wzrost liczby porad obserwowany był na początku obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, kiedy na wszystkich opakowaniach wyrobów tytoniowych pojawiły się nowe ostrzeżenia.

Widok wymownych obrazów lub zdjęć dokumentujących szkody zdrowotne powodowane paleniem, dla wielu użytkowników tytoniu stał się dodatkowym czynnikiem wpływającym na zmianę postawy wobec palenia i sprzyjającym w podejmowaniu decyzji o zaprzestaniu palenia. Silny przekaz emocjonalny nowych ostrzeżeń zdrowotnych połączony z informacją, gdzie można uzyskać pomoc w zaprzestaniu palenia, wiele osób skłonił do skorzystania ze specjalistycznej pomocy Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym. Wiele dzwoniących osób informowało konsultantów, że impulsem do nawiązania  kontaktu były właśnie konkretne grafiki i ostrzeżenia na paczce.  

Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym - 100 proc. wzrost konsultacji

Znamienny jest również wzrost liczby tzw. „pierwszorazowych” zgłaszających się, którzy nigdy wcześniej nie korzystali z pomocy Poradni. W porównaniu do okresu sprzed wprowadzenia ostrzeżeń obrazkowych, Poradnia odnotowała niemal 100 proc. wzrost liczby przeprowadzanych konsultacji. Zwiększony poziom zgłoszeń utrzymuje się i obecnie wynosi średnio 850 porad miesięcznie.

Wyraźne są również zmiany w profilu osób dzwoniących. Od czasu wprowadzenia nowych ostrzeżeń z 50 proc. do ponad 67 proc. wzrósł odsetek osób, które deklarują, że to kwestie zdrowotne stanowią motywację do podjęcia próby rzucenia palenia. Z obserwacji konsultantów wynika, że więcej osób dopytuje również o choroby, które powszechnie nie były kojarzone ze skutkami palenia np. jaskrę, czy chorobę Burgera. To spostrzeżenie po raz kolejny potwierdza, że to właśnie drastyczne zdjęcia są dla pewnej kategorii odbiorców impulsem rozpoczynającym proces zmiany.

Skoordynowane działania prowadzone przez Poradnię są ważnym elementem ogólnokrajowej polityki antytytoniowej. Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym prowadzi nieprzerwanie swoją działalność od 1996 roku i była pierwszym tego typu rozwiązaniem w Europie Środkowo-Wschodniej.

Osoby, które chcą przestać palić mogą uzyskać bezpłatną, profesjonalną pomoc. Konsultanci opracowują Indywidualny Plan Terapii i wspierają przez cały czas trwania procesu rzucania palenia. Poradnia działa od poniedziałku do piątku w godz. 9.00-21.00 oraz w soboty 9.00-15.00 pod numerami telefonów: 801 108 108 lub 22 211 80 15.

Liczba palących mężczyzn spada

Z punktu widzenia prewencji pierwotnej nowotworów, ograniczenie ekspozycji na dym tytoniowy, jest jednym z najważniejszych działań, które w sposób znaczący zmniejsza ryzyko zachorowania na raka. Jest to przede wszystkim rak płuca, ale również inne typy nowotworów, m.in. nowotwory głowy i szyi, rak trzustki, pęcherza moczowego, czy rak szyjki macicy. Jednak to właśnie rak płuca pozostaje najczęściej występującym nowotworem złośliwym wśród mężczyzn i drugim (zaraz po raku piersi) wśród kobiet w Polsce. Szacuje się, że nawet około 90 proc. wszystkich przypadków raka płuca związanych jest z paleniem tytoniu, a ryzyko wystąpienia tej choroby jest ponad dwudziestokrotnie wyższe u palaczy niż osób niepalących.

Dane epidemiologiczne wskazują na spadek liczby palących mężczyzn i utrzymującą się rokrocznie liczbę kobiet palących papierosy. Ten trend ma swoje odzwierciedlenie w zmniejszającej się liczbie zgonów na raka płuca wśród mężczyzn i wzrastającej wśród kobiet. Odzwierciedlenie tego trendu widoczne jest również w statystykach Poradni Pomocy Palącym, gdzie tylko w tym roku 70 proc. zgłaszających się stanowili mężczyźni, natomiast kobiety - 30 proc.

Ostateczna ocena skutków wprowadzonych regulacji byłaby w tym momencie przedwczesna, jednak wstępne dane Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, pozwalają sądzić, że wprowadzone rozwiązania rzeczywiście mogą wiązać się z ograniczeniem liczby osób palących. W szczególny sposób należy jednak pochylić się nad problemem palących kobiet, wśród których, według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, liczba zgonów spowodowanych rakiem płuca kolejny już rok przewyższyła liczbę tych, spowodowanych rakiem piersi (najczęstszy nowotwór).

Paweł Koczkodaj, Irena Przepiórka

 

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz