Trybunał Konstytucyjny orzekł, że postępowanie w zgodzie z sumieniem jest obowiązkiem lekarza

7 października Naczelna Rada Lekarska wygrała zainicjowaną przez siebie sprawę przed Trybunałem Konstytucyjnym. Dotyczyła ona dwóch zakresów: odmowy przez lekarza udzielania świadczenia zdrowotnego i powołania się na klauzulę sumienia (art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

Po 12-godzinnej rozprawie Trybunał zgodził się z Naczelną Radą Lekarską, że ustawa ogranicza możliwość powołania się lekarzy na tzw. klauzulę sumienia nie tylko w przypadkach, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, lecz także „w innych przypadkach niecierpiących zwłoki”.

Trybunał stwierdził, że sformułowanie „inne przypadki niecierpiące zwłoki” jest zbyt ogólne. Nie pozwala bowiem na identyfikację wartości czy praw konstytucyjnych sumienia.

Według Trybunału niezgodny z konstytucją jest obowiązek wskazania przez lekarza powołującego się na klauzulę sumienia realnych możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym Ponadto Trybunał uznał, że lekarz nie ma dostatecznych podstaw do pozyskiwania informacji, którzy lekarze będą gotowi wykonać dane świadczenie, a pozyskanie takich danych mogłoby się odbyć z naruszeniem prawa.

Trybunał uznał, że wolność sumienia musi być respektowana niezależnie od tego, czy istnieją przepisy ustawowe ją potwierdzające. Ustawodawca nie może więc dowolnie kształtować albo znosić tego „przywileju”, lecz musi respektować konstytucyjne warunki ustanawiania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela.

TK wskazał również, że przy analizie zaskarżonego przez Naczelną Radę Lekarską przepisu nie potrafi zidentyfikować innego konkurencyjnego dobra, z racji którego ustawodawca ograniczył lekarzom wolność sumienia.

Trybunał nie zgodził się zaś z Naczelną Radą Lekarską, że niezgodny z konstytucją jest nałożony na lekarza obowiązek uprzedniego pisemnego informowania przełożonego o odmowie wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z sumieniem. Trybunał stwierdził, że lekarz ma obowiązek powiadamiania pracodawcy o woli powstrzymania się od określonych świadczeń w sposób jawny. Za zgodny z konstytucją Trybunał uznał także obowiązek odnotowania i uzasadnienia korzystania z klauzuli sumienia w dokumentacji medycznej.
W ustnym uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał ponadto, że ani Ministerstwo Zdrowia, ani Narodowy Fundusz Zdrowia nie powinny narzucać podmiotowi leczniczemu obowiązku wykonywania świadczeń „drażliwych", jeżeli nie dysponuje on kadrą gotową do ich wykonywania.

Prezes NRL Maciej Hamankiewicz powiedział, że to ogromny sukces Rady, który udowadnia całemu światu, w tym Sejmowi RP, Ministerstwu Zdrowia, Prokuratorowi Generalnemu, Komitetowi Bioetyki Polskiej Akademii Nauk, że w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty w sposób niekonstytucyjny ograniczano wolność sumienia lekarza.

Orzeczenie Trybunału wejdzie w życie z dniem opublikowania w Dzienniku Ustaw.

Marta Olejnik

Źródło: trybunal.gov.pl; nil.org.pl

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz