Nowy Szpital w Olkuszu pod lupą NIK. Co wykazała kontrola, a jak odpowiada szpital?

08 Lipca 2019, 9:46 NIK

Najwyższa Izba Kontroli potwierdziła obawy powiatu olkuskiego, dotyczące możliwości niekorzystnego rozporządzania mieniem i finansami przez szpital w Olkuszu. Wbrew stanowisku powiatu szpital podejmował decyzje korzystne dla Grupy Nowy Szpital Holding S.A., która jest większościowym udziałowcem w Nowy Szpital w Olkuszu Sp. z o.o. Między innymi zlecał usługi zewnętrzne oraz udzielał tej spółce i spółkom jej zależnym pożyczek - informuje NIK.

Jak informuje NIK, źródłem problemów jest niekorzystna umowa z 2010 roku, którą zawarło starostwo powiatowe w Olkuszu tworząc spółkę Nowy Szpital. Według Izby, starostwo pozbawiło się realnego wpływu na działalność spółki, gdyż stało się mniejszościowym udziałowcem, mimo że wniosło do niej majątek publiczny. NIK zwróciła na to uwagę już w 2011 roku. Starostwo nie mogło więc skutecznie zapobiec niekorzystnym z punktu widzenia podatników działaniom zarządu. Po latach ponownie zwróciło się do NIK o kontrolę Nowego Szpitala.

Pomimo odmowy poddania się kontroli przez Nowy Szpital, a następnie jej utrudniania, Izba przeprowadziła kontrolę w szpitalu według pierwotnych założeń. Izba stwierdziła, że główny cel przystąpienia przez powiat olkuski do Spółki został zrealizowany, ponieważ spółka zapewniona została ciągłość opieki medycznej mieszkańcom powiatu olkuskiego.

Punkt sporny - wielkość i zasadność zobowiązań

Podczas kontroli NIK na wniosek poselski oraz starostwa powiatowego w Olkuszu sprawdziła realizację umów związanych z powołaniem i funkcjonowaniem Spółki Nowy Szpital Sp. z o.o. w Olkuszu, w tym gospodarowanie przekazanym mieniem oraz zarządzanie kosztami i wynik finansowy Spółki.

Jak przypomina Izba, w wyniku niekorzystnej umowy z 2010 roku powiat został  wspólnikiem mniejszościowym spółki, mając zaledwie 30 proc. udziałów. Samorząd nie ma też swojego przedstawiciela w Zarządzie Spółki, a więc nie mógł zapobiec podjęciu uchwały o treści oczekiwanej przez wspólnika większościowego i miał bardzo ograniczony wpływ na działalność pozamedyczną spółki. Potwierdziła to kontrola NIK w 2011 roku.

Według Izby, główną kwestią sporną pomiędzy powiatem a Spółką i jej większościowym udziałowcem były wielkość i zasadność zobowiązań podejmowanych przez szpital wobec głównego udziałowca i podmiotów powiązanych z nim kapitałowo. - Powiat nie uzyskał pełnej wiedzy o stanowiących podstawę tych zobowiązań umowach, a w szczególności o zakresach świadczonych usług, ich uzasadnieniu merytorycznym ani ekonomicznym - wskazuje Izba.

Ograniczenie zatrudnienia, outsourcing, udzielanie pożyczek

Tymczasem, jak informuje NIK, od 2011 roku spółka Nowy Szpital wbrew stanowisku powiatu olkuskiego konsekwentnie wprowadzała rozwiązania organizacyjne, które polegały przede wszystkim na ograniczeniu zatrudnienia i zlecaniu części zadań podmiotom zewnętrznym (outsourcing), w szczególności Grupie Nowy Szpital Holding S.A. (GNS).

- Wbrew stanowisku powiatu podejmowano wiele decyzji, dotyczących np. zlecania usług GNS czy udzielania tej spółce i spółkom jej zależnym pożyczek. Korzystając z uprawnień przewidzianych dla udziałowca większościowego Zarząd Spółki zawarł z GNS umowy w 2013 r. i 2015 r., zlecając jej realizację usług rozliczanych ryczałtowo. Umowy te zostały zastąpione umową franczyzy i świadczenia usług z 28 lutego 2018 r., zawartą pomimo sprzeciwu powiatu. Zasadność zawarcia umowy franczyzy została zakwestionowana przez starostwo, które w marcu 2018 r. wystąpiło o uchylenie uchwały Zgromadzenia Wspólników w tej sprawie na drodze sądowej - informuje Izba.

Ponadto w latach 2011-2017 szpital zlecił GNS świadczenie usług zewnętrznych pozamedycznych w 45 zakresach, za kwoty, których wysokość uznał za tajemnicę przedsiębiorstwa i wniósł o ich utajnienie.

Zastrzeżenia kontrolerów NIK wzbudził sposób zlecenia GNS 19 zakresów usług, czyli wszystkich poddanych szczegółowej analizie. Powierzono je GNS na podstawie umowy z 2013 r. i z 2015 r. W badanych zakresach nie przedstawiono NIK dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie analiz ekonomiczno-finansowych (kalkulacji kosztów) i wskazującej na uzasadnienie ekonomiczne ich zawarcia oraz rozeznania rynku (pozyskanie ofert podmiotów konkurencyjnych, świadczących podobne usługi).

Brak potwierdzeń realizacji usług

Jak podkreśla Izba, w analizowanych umowach z GNS nie przewidziano żadnego sposobu dokumentowania realizacji usług, co praktycznie uniemożliwiało potwierdzenie wykonania zleconych zadań. Potwierdzenia takiego nie stanowiły dokumenty przedstawione przez Spółkę w czasie kontroli.

W ocenie NIK zlecenie GNS realizacji usług mogło prowadzić do nieuzasadnionego zawyżania kosztów działalności Spółki i naruszania zasad efektywnego wydatkowania środków publicznych, przekazywanych Spółce tytułem realizacji umów zawartych z Małopolskim Oddziałem Wojewódzkim NFZ.

Jednocześnie, w ocenie Najwyższej Izby Kontroli powiat nie wykorzystał wszystkich możliwości zablokowania niekorzystnych decyzji i działań Zarządu Spółki. Nie potrafił nawet uzyskać wszystkich  żądanych informacji. Dopiero w trakcie kontroli NIK (w marcu 2018 r.) starostwo skorzystało z możliwości zaskarżenia do sądu uchwały nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie umowy franczyzy (z mocą od 1 stycznia 2018 r.).

- Nie wykorzystywało też możliwości przewidzianych w Kodeksie Spółek Handlowych. Tylko jeden raz w 2013 r. przeprowadziło w Spółce kontrolę indywidualną jako wspólnik. Natomiast w ogóle nie skorzystało  z uprawnienia do żądania wyznaczenia przez sąd firmy audytorskiej w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki, czy też wystąpienia z roszczeniem o naprawienie szkody - wskazuje Izba.

Wnioski

NIK wystąpiła do Starosty Olkuskiego z wnioskiem o rozważenie możliwości korzystania w szerszym zakresie z instrumentów ochrony mniejszościowego udziałowca, przewidzianych w umowie Spółki, zawartych w porozumieniach oraz w Kodeksie spółek handlowych. Starosta Olkuski poinformował o realizacji tego wniosku.

Trudności podczas kontroli

Warto zaznaczyć, że Spółka Nowy Szpital w Olkuszu na wszelkie sposoby próbowała udaremnić, a następnie utrudnić przeprowadzenie kontroli NIK. Działającemu na podstawie upoważnienia kontrolerowi dwukrotnie odmówiono wstępu do obiektu szpitala i innych pomieszczeń Spółki oraz nie przedstawiono do kontroli wymaganych dokumentów. NIK w styczniu 2018 roku złożyła zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 98 ustawy o NIK. W konsekwencji zażaleń NIK, najpierw na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, a następnie umorzenie dochodzenia, w kwietniu 2019 r. Sąd Rejonowy w Olkuszu nakazał prokuraturze dalsze prowadzenie postępowania.

Z kolei kiedy w styczniu 2019 roku Izba, na podstawie art. 12 ustawy o NIK, zleciła Małopolskiemu Urzędowi Skarbowemu przeprowadzenie kontroli w zakresie prawidłowości kwalifikowania kosztów działalności oraz ich wpływu na wysokość zobowiązań podatkowych, Spółka skutecznie zablokowała możliwość tej kontroli, powołując się na ograniczenia w możliwości prowadzenia kontroli w podmiotach gospodarczych, przewidziane w ówczesnej ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Jak zaznacza Izba, takie sytuacje zdarzają się bardzo rzadko.

Źródło: NIK

Stanowisko zarządu szpitala w Olkuszu w sprawie kontroli NIK

Ocena przez NIK funkcjonowania szpitala w Olkuszu wydaje nam się niesprawiedliwa. Szpital w Olkuszu obsługuje pacjentów na bieżąco, ma dobre wyniki finansowe, płaci pracownikom, kontrahentom, nie ma długów. NIK sam to potwierdza, stwierdzają, że "w okresie objętym kontrolą Spółka zapewniła ciągłość opieki medycznej mieszkańcom Powiatu Olkuskiego, w szczególności w rodzaju: lecznictwo szpitalne oraz podstawowa i ambulatoryjna opieka zdrowotna. Zarząd Spółki na bieżąco współpracował z Powiatem w sprawach dotyczących wykonywanych świadczeń, udzielając przy tym Spółce wsparcia przy ich kontraktowaniu. Nie odnotowano też istotnych problemów w przepływie informacji pomiędzy Powiatem i Spółką w tym przedmiocie. Zakres i sposób realizacji przez Spółkę świadczeń opieki zdrowotnej, w odniesieniu do zobowiązań podjętych w chwili przystąpienia Powiatu Olkuskiego do Spółki, nie budzi zastrzeżeń Najwyższej Izby Kontroli". NIK podkreśla również, że szpital gospodarował przekazanym mieniem powiatu zgodnie z przeznaczeniem oraz realizował inwestycje.

Dlatego nie rozumiemy powodów, dla których NIK wchodzi w kompetencje zarządu szpitala i sugeruje, że jakieś rozwiązania byłby lepsze. Jesteśmy przekonani, że dobrze wykonujemy swoje zadania. Nie wiemy w porównaniu, do jakich szpitali NIK ocenia działalność szpitala w Olkuszu i ocenia, że mogło dojść do naruszania zasad efektywności wydatkowania środków publicznych. Wystarczy tylko przypomnieć, że łączna kwota zadłużenia szpitali w Polsce przekracza już 13 mld zł. W 2016 r. NIK badał jak nieskutecznie walczy się z zadłużeniem szpitali i jakie pozorne działania podejmują właściciele (https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-restrukturyzacji-szpitali-korzystajacych-ze-srodkow-publicznych.html). Na tym tle sytuacja szpitala w Olkuszu jest bardzo dobra i powinna być przykładem dla innych.

Przedstawialiśmy NIK wszystkie nasze argumenty. Przez cały okres kontroli szpital współpracował z NIK i udostępniał wszystkie dokumenty, o które wnioskował kontroler. Nigdy nie odmówiono kontrolerowi wstępu do obiektu szpitala i innych pomieszczeń Spółki. Apelujemy o obiektywizm i prosimy o uczciwą ocenę naszej pracy.

BPO

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz