M.Pałka o pogramie kompleksowej opieki w stwardnieniu rozsianym (KOSM)

19 Lipca 2019, 11:21 Mateusz Pałka

- Program pilotażowy w zakresie leczenia szpitalnego – kompleksowa opieka w stwardnieniu rozsianym (KOSM) jest niewątpliwie ogromnym krokiem mającym na celu poprawę diagnostyki, leczenia oraz jakości życia pacjentów - ocenia Mateusz Pałka, Doradca Kancelarii Doradczej Rafał Piotr Janiszewski. Jak ocenia, opublikowane we wtorek zarządzenie NFZ ws. programu, zawiera wyśrubowane warunki organizacji i realizacji świadczeń z zakresu leczenia SM.

Jak przypomina M. Pałka, stwardnienie rozsiane (SM) to przewlekła, zapalna choroba ośrodkowego układu nerwowego, która jest najczęściej występującą chorobą neurologiczną, zarówno u młodych, jak i dorosłych osób. Według szacunków około 2,3 mln osób na świecie cierpi na SM. W Polsce dotychczas nie występował program kompleksowego leczenia stwardnienia rozsianego, a pacjent skazany był na tułaczkę od specjalisty do specjalisty, co znacznie utrudniało skuteczne spowolnienie postępu choroby.

Przypomina, że według raportu pt. „Stwardnienie rozsiane w Polsce z perspektywy interesariuszy systemowych”, opracowanego przez Fundację Watch Health Care oraz Warsaw Enterprise Institute i opublikowanego z okazji Światowego Dnia Stwardnienia Rozsianego 30 maja 2018 roku, Polska na tle innych państw europejskich nie wypada najlepiej. Z raportu wynika, że w Polsce leczonych jest zaledwie ok. 26  proc. zdiagnozowanych chorych, czyli ok. 12 tys. pacjentów, podczas gdy w UE wskaźnik jest dwukrotnie wyższy i wynosi około 50 proc.. W raporcie wyrażono potrzebę wprowadzenia skoordynowanego systemu opieki nad chorymi, który będzie w stanie zapewnić kompleksową opiekę nad pacjentami cierpiącymi na SM.

Zmiany w podejściu do leczenia SM zapowiadał, udostępniony w kwietniu 2019 r przez Centralę NFZ, projekt zarządzenia Prezesa NFZ w sprawie programu pilotażowego z zakresu leczenia szpitalnego – świadczenia kompleksowe KOSM. - Projekt pilotażu powstał dzięki staraniom Fundacji Urszuli Jaworskiej – od lat zaangażowanej w propacjenckie zmiany w systemie ochrony zdrowia. Fundusz dość długo zwlekał z wydaniem zarządzenia, co spowodowane było licznymi debatami eksperckimi, panelami dyskusyjnymi oraz działaniami międzyresortowymi co do ostatecznego kształtu pilotażu. Jednak finalnie w  dniu 16 lipca 2019 r. na stronie Centrali NFZ ukazało się Zarządzenie Prezesa NFZ Nr 93/2019/DSOZ w sprawie programu pilotażowego z zakresu leczenia szpitalnego – świadczenia kompleksowe KOSM - wskazuje M. Pałka.

Co określa zarządzenie, jakie są jego główne założenia i cele?

Jak wyjaśnia M. Pałka, w uzasadnieniu do zarządzenia wyczytać można, że dotyczy ono w szczególności: celu programu pilotażowego, okresu realizacji, zakresu i rodzaju świadczeń opieki zdrowotnej, których dotyczy program, populacji i obszaru na którym ma być przeprowadzony, warunków organizacji świadczeń opieki zdrowotnej oraz warunków ich realizacji (wymagania osobowe i sprzętowe), sposobu rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej, sposobu wyboru świadczeniodawcy przez świadczeniobiorcę (z uwzględnieniem skierowań i list kolejkowych), realizatora programu pilotażowego oraz trybu jego wyboru, wskaźników realizacji programu pilotażowego oraz sposobu ich pomiaru, sposobu oceny wyników programu pilotażowego, podmiotu zobowiązanego do finansowania programu pilotażowego.

- Już na samym początku zarządzenia regulator wskazuje, że świadczenia w ramach pilotażu mogą być udzielane nie wcześniej niż od dnia 1 sierpnia 2019 r. i nie później niż do dnia 31 lipca 2022 r. Głównym celem programu pilotażowego jest poprawa efektów terapii dla pacjentów z SM, poprzez wprowadzenie kompleksowej opieki zdrowotnej, polegającej na stłumieniu aktywności choroby, hamowaniu jej postępów oraz eliminacji nowych zmian pojawiających się  w układzie nerwowym (§ 5 ust. 2). Program będzie obejmował szeroko pojętą diagnostykę, terapię zgodną z rozpoznaniem medycznym, odpowiedni dobór programu lekowego, opiekę wykwalifikowanej kadry medycznej począwszy od lekarzy specjalistów AOS – rehabilitantów, psychologów i psychiatrów, a skończywszy na współpracy z lekarzami i pielęgniarkami POZ. To na ośrodku koordynacyjnym będzie ciążyć obowiązek prowadzenia leczenia, diagnostyki, rehabilitacji, prowadzenia dokumentacji medycznej, sprawozdawania świadczeń oraz edukacji w dziedzinie profilaktyki SM (§ 6 ust. 2) - podkreśla M. Pałka.

Jak dołączyć do programu pilotażowego?

M. Pałka wyjaśnia, że program pilotażowy jest skoordynowany i nadzorowany przez  ośrodek koordynacyjny, który musi mieć podpisaną umowę z NFZ o udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego (§ 9 ust.1) Realizacja i finansowanie programu pilotażowego odbywa się na podstawie umowy, zawartej pomiędzy realizatorem programu a dyrektorem właściwego oddziału Funduszu. Realizacja programu może odbywać się w oparciu o umowy podwykonawstwa. W celu zawarcia umowy, świadczeniodawca zobowiązany jest złożyć wniosek do właściwego, ze względu na miejsce udzielania świadczeń oddziału funduszu, nie później niż w ciągu 30 dni od dnia wejścia w życie zarządzenia (§ 15 ust. 3). Wniosek składa się na wzorze dostępnym w załącznikach zarządzenia. Do zawarcia umowy niezbędne są załączniki w postaci oświadczeń i umów, które określa § 16 ust. 1. Na dyrektorze właściwego oddziału funduszu ciąży obowiązek decyzji o przyjęciu do programu. Po pozytywnej decyzji dyrektora oddziału, podpisuje on umowę z realizatorem oraz określa kwotę zobowiązania na pierwszy okres rozliczeniowy. Dyrektor właściwego oddziału funduszu, przy pomocy zespołu oceny wniosków, ma prawo podjąć czynności sprawdzające w trakcie postępowania o zawarcie umowy czy stan wykazany we wniosku pokrywa się ze stanem faktycznym. Dyrektor właściwego oddziału funduszu może podpisać umowę z nie więcej niż dwoma ośrodkami koordynującymi na terenie swojej jurysdykcji.

Jakie obowiązki ciążą na ośrodku koordynacyjnym?  

 - Zarządzenie określa wyśrubowane warunki organizacji oraz realizacji świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia SM wskazując, że w ramach jednego ośrodka koordynacyjnego, opieką objętych może być od 600 do 1200 świadczeniobiorców. Podobne obostrzenie, co do liczby świadczeniobiorców, występuje w ramach programów lekowych dedykowanych dla chorych na stwardnienie rozsiane, gdzie liczba świadczeniobiorców nie może być niższa niż 30 proc. i wyższa niż 40 proc. w stosunku do całkowitej liczby pacjentów objętych opieką w ośrodku koordynującym. Ponadto zarządzenie określa jakie komórki organizacyjne powinny znaleźć się w strukturze ośrodka koordynacyjnego (§ 7 ust. 3). Do komórek należą poradnie – neurologiczna, okulistyczna, rehabilitacyjna, a także zapewnienie dostępności do oddziału rehabilitacji stacjonarnej, poradni położniczo-ginekologicznej, urologicznej, logopedycznej na zasadach umowy o podwykonawstwo. Konieczne jest zapewnienie dostępności do poradni neurologicznej, okulistycznej, rehabilitacyjnej a także oddziału rehabilitacji stacjonarnej oraz poradni położniczo-ginekologicznej, urologicznej, logopedycznej na zasadach umowy o podwykonawstwo - wskazuje M.Pałka.

- Równie restrykcyjne wymagania tyczą się personelu medycznego, do którego dostęp ma zapewnić ośrodek koordynujący (§ 5 ust.4) - podkreśla. 

- Oprócz wymagań stawianych lekarzom poszczególnych poradni, zarządzenie wprowadza pojęcie koordynatora terapii oraz asystenta opieki. Koordynatorem terapii może być lekarz specjalista w dziedzinie neurologii, zatrudniony w ośrodku koordynującym. Do jego obowiązków należy ustalenie planu opieki oraz decyzja o kwalifikacji lub dyskwalifikacji świadczeniobiorcy do programu. Natomiast asystentem opieki może zostać osoba z wykształceniem medycznym lub absolwent studiów kierunku zdrowie publiczne zgłoszony do rejestru absolwentów. Do jego zadań należy: gromadzenie informacji na temat pacjenta, ustalanie wizyt cyklicznych, ustalanie i koordynowanie innych wizyt u lekarzy specjalistów oraz rehabilitantów, a także monitorowanie planu leczenia, wsparcie pacjenta w uzyskaniu pomocy socjalnej oraz pomoc w prowadzeniu dokumentacji medycznej. Koordynator wraz z asystentem i lekarzem rehabilitacji lub fizjoterapeutą stanowią zespół terapeutyczny, dokonujący kwalifikacji do udziału w pilotażu, co ma ogromne znaczenie dla dalszej organizacji udzielanie świadczeń. Nie bez znaczenia są wymagania sprzętowe, ciążące na ośrodku koordynującym – ośrodek ma obowiązek zapewnić badania obrazowe rentgenem, tomografem komputerowym, stetoskopem magnetycznym rezonansu jądrowego oraz badania urodynamiczne - dodaje M. Pałka.

- Na realizatorze programu pilotażowego ciążą obowiązki przekazywania danych statystycznych, niezbędnych do finansowania i rozliczenia programu do właściwego oddziału Funduszu. Częstotliwość dokonywania sprawozdań określono na okresowe – po każdym roku realizacji pilotażu oraz cząstkowe – po każdym kwartale realizacji pilotażu. Zarządzenie określa wskaźniki realizacji pilotażu (§ 10). Na podstawie sprawozdań oddział Funduszu dokonuje pomiaru wskaźników realizacji pilotażu oceniając jego efektywność. Jednostką rozliczeniową jest punkt, a informacje dotyczące sposobu rozliczania świadczeń określają § 22 i §  23 zarządzenia. Warunki rozliczania świadczeń i tworzenia raportów statystycznych określone są w ogólnych warunkach umów oraz w samej umowie, a także na zasadach ogólnych, określonych w przepisach ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta, ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej oraz ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Raport statystyczny musi zawierć jednostki odpowiadające produktom określonym w załączniku do zarządzenia - informuje M.Pałka.

Na tym etapie trudno ocenić jakie będą efekty programu

- Program pilotażowy w zakresie leczenia szpitalnego – kompleksowa opieka w stwardnieniu rozsianym (KOSM) jest niewątpliwie ogromnym krokiem mającym na celu poprawę diagnostyki, leczenia oraz jakości życia pacjentów. Założenia systemowe prezentowane w zarządzeniu są skonstruowane jasno i nie budzą żadnych wątpliwości, wprowadzając pełną kompleksowość w leczeniu SM - ocenia M.Pałka.

- Nie można natomiast na tym etapie stwierdzić jakie będzie zainteresowanie programem pilotażowym i jakie będą efekty wprowadzenia skoordynowanej opieki nad pacjentami cierpiącymi na stwardnienie rozsiane - dodaje M.Pałka.

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz

3 komentarze

Michał Czwartek, 25 Lipca 2019, 16:10
To będzie kolejne martwe prawo, które dodatkowo wyeliminuje z dofinansowania ośrodki rehabilitacji SM w Bornem Sulinowie i Dąbku! Pewnie że zgłoszą się szpitale chętne do udziału w KOSM. Ale czy zatrudnią dodatkową kadrę? Raczej dodadzą obowiązków tej obecnej. Plus KOSM dyskryminuje chorych z EDSS poniżej 4. Ehh...
SM Piątek, 19 Lipca 2019, 15:32
Uwielbiam takie rozkminki samozwańczych "ekspertów" po przeczytaniu i przepisaniu zarządzenia. Załączniki też doczytali, czy nie trzeba?
Smerf Piątek, 19 Lipca 2019, 15:26
A gdzie lekarz dermatolog wymagane badania co 2-3 miesiace przy leczeniu II linii