M. Pałka o prewencji przestępstw seksualnych w szpitalach

24 Lipca 2019, 10:53 Mateusz Pałka

- Także szpitale mają obowiązki wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym - przypomina Mateusz Pałka, Doradca Kancelarii Doradczej Rafał Piotr Janiszewski. Jakie to obowiązki i jak je realizować?

Jak przypomina M. Pałka, chodzi o ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym.

- -Zjawiska przemocy seksualnej wobec małoletnich jest problemem globalnym. Ochrona małoletnich przed wszelkimi przejawami zachowań seksualnych ze strony dorosłych powinna być priorytetem w każdym miejscu, w którym przebywają, uczą się, wypoczywają, ale także leczą się. Badania pokazują, że tendencja do popełniania przestępstw na tle seksualnym wobec małoletnich z roku na rok rośnie, wobec tego istotne jest wprowadzenie rozwiązań systemowych skutecznie zmniejszających skalę problemu - podkreślił.

Rejestr sprawców narzędziem prewencyjnym

M. Pałka przypomniał, że oprócz zwiększenia górnych i dolnych granic zagrożenia karami za przestępstwa seksualne wobec małoletnich, Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadziło ustawowy rejestr sprawców przestępstw na tle seksualnym, będący narzędziem prewencyjnym w stosunku do potencjalnych pracowników.

Rejestr sprawców przestępstw na tle seksualnym, zgodnie z ustawą z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. 2016 poz. 862), wszedł w życie 1 października 2017 r. Rejestr stanowi zbiór danych na temat osób, które dopuściły się przestępstw na tle seksualnym. Składa się on z dwóch części: z dostępem publicznym (od stycznia 2018) oraz z rejestru z ograniczonym dostępem (od października 2017). W rejestrze znajdują się dane identyfikujące osobę, takie jak dane osobowe wraz
z aktualnymi miejscami pobytu oraz informacją o tym czy sprawca aktualnie odbywa karę. Rejestr pozwala wysortować konkretne dane związane z rodzajem popełnionego przestępstwa.

Czy obowiązek sprawdzenia pracownika dotyczy także placówek leczniczych hospitalizujących małoletnich? 

- Przepisy ustawy w tej kwestii nie budzą wątpliwości. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 13 maja 2016 r., w przypadku zatrudniania lub dopuszczania osób do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi (np. wyjazdy na ferie zimowe, agroturystyka, obozy jeździeckie), pracodawca lub inny organizator w zakresie takiej działalności ma obowiązek sprawdzenia, czy dane zatrudnianej lub dopuszczanej osoby są zamieszczone w Rejestrze z dostępem ograniczonym (art. 21 ust. 1) - ocenia M. Pałka.

- Okres hospitalizacji małoletniego może być polem do wielu nadużyć, także seksualnych. Przebywanie dziecka w szpitalu jest dla niego niewątpliwie sytuacją niekomfortową, dlatego personel placówki zdrowotnej powinien dołożyć wszelkich starań, aby pobyt małoletniego w szpitalu był komfortowy oraz bezpieczny - podkreślił.

Jak dodał, to na władzach placówki ciąży obowiązek gruntownego sprawdzenia potencjalnego pracownika dopuszczonego do opieki nad małoletnim. Zaznaczył, że z ustawy bezpośrednio wynika, że pracodawca zatrudniający pracowników, których praca związania jest z leczeniem małoletnich ma obowiązek ich weryfikacji w rejestrze z dostępem ograniczonym. 

- Z mojej pracy zawodowej wiem, że nałożony ustawą obowiązek jest praktycznie nierealizowany. Brak realizacji obowiązku weryfikacji pracowników po stronie władz placówki leczniczej wynika najczęściej z niewiedzy oraz nieznajomości regulacji prawnych - stwierdził M. Pałka.

Jednocześnie zwrócił uwagę, że nieznajomość prawa nie uchroni władz placówki od sankcji karnej zawartej w ustawie, która dotyczy zaniechania sprawdzenia pracowników i przypomniał, że zaniechanie weryfikacji pracownika przed dopuszczeniem do pracy z małoletnim jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 zł (art. 23 ust. 2).

Jak należy weryfikować pracowników? 

M. Pałka wyjaśnił, że wobec ustawowego nakazu władze placówki leczniczej powinny założyć profil poprzez system teleinformatyczny prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości – celem weryfikacji potencjalnych pracowników mających styczność z małoletnimi. Konto użytkownika instytucjonalnego aktywowane jest po przesłaniu formularza oraz po nadesłaniu pisemnego zgłoszenia do Ministerstwa Sprawiedliwości.  Rejestr oraz szczegółowa instrukcja w jaki sposób należy założyć konto znajdują się na stronie: https://rps.ms.gov.pl/pl-PL/Public#/ w zakładce Pomoc.

Jak dodał, na władzach placówki ciąży również obowiązek wprowadzenia odpowiednich procedur, mających na celu ustalenie technicznych spraw związanych z weryfikacją pracowników.

- Władze powinny wyznaczyć osobę lub zespół osób odpowiedzialnych za weryfikację pracowników. Istotne dla procedury jest ustalenie na jakim oddziale lub w jakiej części szpitala personel ma lub może mieć styczność z pacjentem małoletnim. Żadnej wątpliwości nie budzą oddziały dziecięce, które hospitalizują wyłącznie pacjentów małoletnich. Jednak w kontekście weryfikacji pracowników należy zastanowić się również nad innymi oddziałami, na których potencjalnie mogą przebywać małoletni pacjenci - (SOR-y, izby przyjęć, oddziały wewnętrzne, odziały rehabilitacyjne) - podkreśla M. Pałka.

Jednocześnie przyznaje, że z drugiej strony, niezwykle ciężko stwierdzić w jakich częściach szpitala personel ma styczność z małoletnimi pacjentami. - Można sobie wyobrazić sytuację, w której w ciągu komunikacyjnym szpitala, obok siebie znajdują się oddział geriatryczny i oddział dziecięcy, a pracownicy obu oddziałów mają swobodny dostęp do pomieszczeń, w których odbywa się hospitalizacja małoletnich. Wobec tych niejasności, najbezpieczniej stosować weryfikację wszystkich pracowników placówki leczniczej, nie tylko tych stricte dopuszczonych do pracy z małoletnimi - stwierdza M. Pałka.

Zwrócił też uwagę, że obowiązku sprawdzenia pracownika nie należy ograniczać do weryfikacji nowozatrudnionych lub potencjalnych pracowników, ale należy także przeprowadzić weryfikację osób już dopuszczonych do pracy z małoletnimi, a w momencie stwierdzenia obecności w rejestrze przestępców seksualnych zatrudnionego, dopuszczonego do pracy z dziećmi pracownika, należy niezwłocznie rozwiązać z nim stosunek pracy. Dodał, że podobne działanie należy podjąć w  przypadku otrzymania aplikacji na stanowisko związane z hospitalizacją małoletnich. Przypomniał, że osoba wyznaczona przez władze podmiotu leczniczego powinna niezwłocznie dokonać analizy danych osobowych i zestawić je z danymi w rejestrze, a w przypadku stwierdzenia, że potencjalny pracownik figuruje w rejestrze – bezwzględnie odrzucić jego kandydaturę na stanowisko pracy związane z kontaktem z małoletnim.

Czy przepisom ust. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym podlegają również podwykonawcy i podmioty świadczące usługi w ramach placówki leczniczej? 

Jak zaznacza M. Pałka, ustawodawca wskazał, że obowiązek weryfikacji pracowników dotyczy pracowników związanych z leczeniem małoletnich. - Warto w tym miejscu zastanowić się czy „leczenie” zamyka się tylko w procesie samej hospitalizacji jako środka mającego na celu wyleczenie pacjenta, czy może należy zastosować szerszą wykładnię tego pojęcia - pyta M. Pałka.

- Moim zdaniem, za „leczenie”, należy uznawać wszystkie czynności przeprowadzane w placówce, nie tylko te związane stricte z procesem leczniczym takie jak badania, zabiegi, rehabilitacja, ale także wszystkie czynności towarzyszące hospitalizacji, takie jak wydawanie posiłków, sprzątanie, odbiór wyników laboratoryjnych oraz czynności konserwacyjne. Większość z czynności towarzyszących procesowi hospitalizacji wykonywanych jest przez firmy zewnętrze na zasadach outsourcingu. Z przepisów ustawy jasno wynika, że to na pracodawcy ciąży obowiązek weryfikacji pracownika pod kątem figurowania w rejestrze przestępstw seksualnych. Placówka lecznicza będąca pracodawcą powinna dołożyć wszelkich starań, które zmierzają do weryfikacji również tych pracowników, którzy obecni są podczas procesu hospitalizacji, a nie są bezpośrednimi pracownikami szpitala. Władze placówki zdrowotnej powinny zażądać od podwykonawcy pełnej listy pracowników oddelegowanych do pracy w placówce leczniczej, a po otrzymaniu listy, niezwłocznie sprawdzić pracowników
w rejestrze. W przypadku stwierdzenia obecności pracownika podwykonawcy w rejestrze, władze szpitala mają prawo zażądać bezwzględnej wymiany pracownika na takiego, który w rejestrze nie figuruje - uważa M. Pałka. 

Podkreśla, że obowiązki podmiotu leczniczego na tle ustawy dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym powinny być realizowane skrupulatnie i sumiennie. - Władze placówki leczniczej zobowiązane są zapobiegać wszelkim przejawom krzywdzenia małoletnich pacjentów na tle seksualnym. Jednak świadomość tego obowiązku wśród władz placówek jest niestety niska. Moim zdaniem, należy przeprowadzić szeroko zakrojoną kampanię informacyjną, mającą na celu uświadomienie władzom placówek zdrowotnych jakie zagrożenia niesie ze sobą bagatelizowanie obowiązku sprawdzenia pracownika dopuszczonego do pracy podczas leczenia małoletniego. Dobro i bezpieczeństwo pacjenta, a w szczególności pacjenta małoletniego, powinno być priorytetem dla każdej placówki leczniczej - uważa M. Pałka.

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz