Gdzie w Polsce promieniowanie powyżej norm?

18 Września 2019, 11:29 atom, promieniowanie, jądro, cząsteczki

Do opiniowania skierowane zostało rozporządzenie w sprawie terenów, na których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia

Zgodnie z dyrektywą Rady 2013/59/Euratom poziom odniesienia średniorocznego stężenia radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń nie może przekraczać 300 Bq/m3, chyba że jest to zagwarantowane z uwagi na panujące warunki krajowe. 

Zgodnie z rozporządzeniem, minister zdrowia określa tereny, na których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia w wysokości 300 Bq/m3 (bekereli na metr sześcienny), o którym mowa w art. 23b ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe.

Załącznik do projektowanego rozporządzenia wskazuje obszary, na których stwierdza się koncentrację uranu w strukturach geologicznych powyżej 4 g/t. Średnia wartość tego wskaźnika w kraju wynosi 1,36 g/t. Izotop uranu U-238 daje początek szeregowi uranoworadowemu, którego produktem rozpadu jest izotop radonu Rn-222. Duża wartość koncentracji U-238 może stanowić wskazówkę oczekiwania znacznej zawartości Rn-222 w glebie i w konsekwencji znacznej zawartości Rn-222 i jego pochodnych w powietrzu wewnątrz pomieszczeń.

W projektowanym rozporządzeniu uwzględniono także powiaty, w których w wyniku przeprowadzenia wstępnego monitoringu substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Przekroczenie, w badanych ujęciach wody, wartości parametrycznej radonu, tj. 100 Bq/l stwierdzono – w województwie dolnośląskim: powiat dzierżoniowski, kłodzki, polkowicki, zgorzelecki, ząbkowicki.

Jak szkodliwe dla człowieka jest wysokie stężenie radonu w powietrzu? Skąd się bierze?

Głównym źródłem radonu w budynkach jest gleba i materiały budowlane, drugorzędnymi źródłami są woda i gaz ziemny. Budowa domu wymaga dotarcia do głębszych warstw gleby o wyższym stężeniu radonu. Wewnątrz domu powstaje różnica ciśnień wyprowadzająca radon z gruntu. Przykładowymi drogami dla przenikania radonu mogą być: pęknięcia fundamentów i wylewki betonowej, czy nieszczelności wokół rur kanalizacyjnych.

Szkodliwe efekty działania radonu polegają na uszkadzaniu struktury chemicznej kwasu DNA przez wysokoenergetyczne, krótkotrwałe produkty rozpadu radonu 222Rn, co wywołuje rozwój komórek rakowych. Powoduje to np. zachorowania na raka płuc wśród górników.

Przy dawkach poniżej około 100 mSv, aktywowane są mechanizmy obronne, tak że komórki uszkodzone wskutek wszystkich przyczyn są eliminowane lub naprawiane przez procesy o wysokiej efektywności

Przy większych dawkach, powyżej 100 - 200mSv, koncentracja uszkodzonych komórek rośnie i procesy naprawcze DNA mogą przebiegać z błędami, których prawdopodobieństwo rośnie z mocą dawki. Błędy w naprawie DNA mogą prowadzić do przeżycia komórek uszkodzonych i zapoczątkowania nowotworu. Powyżej 500mSv tempo rozmnażania komórek rośnie, by zrekompensować utratę komórek uszkodzonych przez promieniowanie. Szybkie dzielenie komórek utrudnia proces naprawczy, przy czym rośnie prawdopodobieństwo błędnej naprawy i rozwoju nowotworu.

Jakie poziomy odniesienia średniorocznego stężenia radonu w powietrzu obowiązują w innych krajach?

Belgia        100 Bq/m3 (dla nowych budynków),       400 Bq/m3    (poziom interwencyjny),

Austria      200 Bq/m3 (dla nowych budynków),       400 Bq/m3    (dla istniejących budynków),

Szwajcaria 400 Bq/m3 (dla nowych budynków),       1000 Bq/m3  (poziom interwencyjny),

Francja      400 Bq/m3 (dla wszystkich budynków),

Norwegia   200 Bq/m3 (dla nowych budynków),

Hiszpania        300 Bq/m3 (dla wszystkich budynków).

Tereny w Polsce, na których średnioroczne stężenie promieniotwórcze radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń w znacznej liczbie budynków może przekraczać poziom odniesienia 300 Bq/m3 

1. W województwie dolnośląskim:

1) powiat dzierżoniowski;

2) powiat jeleniogórski;

3) powiat kamiennogórski;

4) powiat kłodzki;

5) powiat lwówecki;

6) powiat polkowicki;

7) powiat trzebnicki;

8) powiat wałbrzyski;

9) powiat ząbkowicki;

10) powiat zgorzelecki;

11) powiat złotoryjski.

2. W województwie lubelskim – powiat tomaszowski.

3. W województwie opolskim:

1) powiat nyski;

2) powiat prudnicki.

4. W województwie podkarpackim:

1) powiat bieszczadzki;

2) powiat jasielski;

3) powiat krośnieński;

4) powiat leski;

5) powiat mielecki;

6) powiat sanocki.

5. W województwie śląskim – powiat cieszyński.

6. W województwie świętokrzyskim:

1) powiat kielecki;

2) powiat opatowski;

3) powiat skarżyski

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz