NIK krytycznie o realizacji rządowych programów aktywizacji seniorów

22 Października 2019, 13:15 seniorzy

Najwyższa Izba Kontroli krytycznie oceniła realizację programu na rzecz aktywizacji społecznej seniorów, ponieważ zdaniem Izby nie przyniósł on trwałych efektów pobudzenia czynnej aktywności seniorów. Seniorzy najczęściej brali udział w projektach związanych z  profilaktyką zdrowotną  (porady zdrowotne, dietetyka, medycyna naturalna), zajęciami sportowymi i turystyką (zajęcia na basenie, nordic walking, wycieczki) oraz zajęciami w obszarze kultury i sztuki (rękodzieło, malarstwo, występy artystyczne, wyjścia do kina, teatru).

 

Chodzi o realizowany od 2012 r. przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych. W ocenie NIK, Program nie osiągnął zakładanego celu czyli poprawy jakości i poziomu życia osób starszych dla godnego starzenia się poprzez aktywność społeczną. Tylko 1/3 zbadanych projektów ukierunkowanych było na pobudzenie czynnej aktywności seniorów i osiągnięcie trwałych efektów, wymagających stałych i regularnych działań (szeroko rozumiany wolontariat, czy budowanie integracji wewnątrz- i międzypokoleniowej).

- Krytycznie należy także ocenić nieprzeprowadzenie przez Ministra RPiPS rewizji Programu, co ograniczyło możliwość dostosowania go do strategicznych celów polityki senioralnej, a także skuteczne zarządzanie i konieczną, wraz z upływem lat, jego modyfikację – uważa Izba.

Jak przypomina NIK, starzenie się społeczeństwa i pogarszająca się sytuacja demograficzna stawia przed Polską wyzwania związane z planowaniem i kształtowaniem polityki na rzecz aktywnego i zdrowego starzenia się. Według prognozy GUS, w perspektywie do 2050 r. liczba ludności Polski zmniejszy się o 4,5 mln, natomiast populacja osób w wieku 60 lat i więcej wzrośnie do 13,7 mln i będzie stanowiła ponad 40 proc. ogółu społeczeństwa.

ASOS czyli Program na rzecz  Aktywności Społecznej Osób Starszych

Program ASOS jest integralnym elementem działań na rzecz realizacji Strategii Rozwoju Kraju, Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego, Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego oraz Strategii Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Zakłada praktyczne włączenie sektora organizacji pozarządowych do działań służących aktywności społecznej seniorów w czterech Priorytetach: Edukacja osób starszych, Aktywność społeczna promująca integrację wewnątrz- i międzypokoleniową, Partycypacja społeczna osób starszych, Usługi społeczne dla osób starszych.

Jak podkreśla Izba, na etapie przygotowywania Programu ASOS, Minister Pracy i Polityki Społecznej przeprowadził identyfikację problemów osób starszych (60+) pod kątem procesów społecznych i demograficznych. Nie uwzględnił natomiast diagnozy potrzeb osób starszych w zależności od ich sytuacji zdrowotnej, materialnej czy dostępu do organizacji niosących pomoc lub wsparcie. 

- W konsekwencji taki kierunek działania jak promowanie wolontariatu kompetencji (czyli dzielenie się posiadaną wiedzą, doświadczeniem oraz umiejętnościami) nie był podejmowany w żadnej edycji Programu, a takie kierunki jak kształcenie opiekunów czy wspieranie rodzin w opiece nad osobą starszą poprzez rozwój usług opartych na wolontariacie podejmowane były w znikomym stopniu (po pięć projektów w każdym z tych kierunków w latach 2013-2017) - wskazuje NIK.

Według Izby, przyjęty przez Ministra podział na Priorytety nie był ukierunkowany na rozwiązanie konkretnego problemu społecznego przypisanego do danego Priorytetu. Ponadto w różnych Priorytetach realizowane były podobne kierunki działań. 

Najwięcej seniorów zainteresowanych profilaktyką zdrowotną

Najczęściej seniorzy uczestniczyli w projektach związanych z  profilaktyką zdrowotną  (porady zdrowotne, dietetyka, medycyna naturalna), zajęciami sportowymi i turystyką (zajęcia na basenie, nordic walking, wycieczki) oraz zajęciami w obszarze kultury i sztuki (rękodzieło, malarstwo, występy artystyczne, wyjścia do kina, teatru).

Izba wskazała, że skuteczność Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych, rozumiana, jako osiągnięcie trwałych efektów w odniesieniu do założonego celu głównego - „poprawy jakości i poziomu życia osób starszych dla godnego starzenia się poprzez aktywność społeczną” - była niska.  

W ramach Programu ASOS najczęściej (ponad 60 proc. zbadanych projektów) dofinansowywano projekty obejmujące tzw. aktywność bierną, oznaczającą krótkotrwałe, jednorazowe działania polegające głównie na konsumpcji różnorodnych usług - np. wyjścia do kina, teatru, na wystawy, wycieczki, zajęcia sportowe, czy szkolenia z nowych technologii. W ocenie NIK, działania takie są potrzebne w ramach realizacji polityk lokalnych, nie powinny jednak być dominujące.

 

Wnioski

Najwyższa Izba Kontroli wnioskuje do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej m.in. o rewizję programu, diagnozowanie potrzeb osób starszych, w sposób umożliwiający prawidłowe planowanie działań w ramach Programu, przestrzeganie ustalonego podziału limitu środków na poszczególne Priorytety, terminowe zatwierdzanie rozliczenia dotacji przedstawianych przez beneficjentów, wdrożenie współpracy z Radą ds. Polityki Senioralnej w zakresie monitorowania przez nią realizacji Programu ASOS.

Z kolei do organizacji pozarządowych Izba wnioskuje o podjęcie działań ukierunkowanych na diagnozowanie i analizowanie potrzeb osób starszych, w sposób umożliwiający prawidłowe planowanie działań dla seniorów oraz szerokie informowanie ich o możliwości uczestnictwa w realizowanych projektach. - Konieczna jest współpraca pomiędzy lokalnymi organizacjami pozarządowymi, a jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie projektowania działań adresowanych do seniorów – uznała Izba.

Źródło: NIK

BPO

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz