NIK o pomocy państwa dla osób z zaburzeniami psychicznymi

29 Października 2019, 11:11 NIK

Środowiskowe domy samopomocy dla pacjentów z zaburzeniami psychiatrycznymi działają bez właściwego i skutecznego nadzoru sprawowanego przez wojewodów oraz organy gmin i powiatów - oceniła Najwyższa Izba Kontroli. Kontrolerzy NIK zwrócili również uwagę na działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który winien określić źródła danych, z jakich powinni korzystać wojewodowie w procesie rozpoznawania potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie usług środowiskowych domów samopomocy.

Zdaniem NIK pietą Achillesową opieki środowiskowej nad pacjentami z zaburzeniami psychiatrycznymi jest nadal funkcjonowanie białych plan na mapie Polski, gdzie chorzy nie mają dostępu do ośrodków ich wspierających, a także kłopoty z rozpoznawaniem przez samorządy potrzeb osób z zaburzeniami. Do takich wniosków doszli kontrolerzy NIK, którzy pod lupę wzięli resort pracy, sześć urządów wojewódzkich (lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, opolskiego, śląskiego i warmińsko-mazurskiego), 17 jednostek samorządu terytorialnego oraz 17 środowiskowych domów samopomocy. 

Wyniki kontroli jasno wskazują, że niestety osoby z zaburzeniami psychicznymi nie zawsze mogły liczyć na skuteczną pomoc państwa w formie środowiskowych domów samopomocy. W podlegającym ocenie okresie 2016-2018 oczywiście wzrosła w Polsce liczba tego typu ośrodków, a także liczba oferowanych przez nie miejsc. Większych problemów nie było również z finansowanie bowiem nakłady finansowe z budżetu państwa na ten rodzaj wsparcia również rosły.  Niestety na koniec 2018 r. aż 8,5 proc. powiatów w skali całego kraju nie dysponowało na swoim terenie tego typu placówka, a niemal 20 proc. wszystkich ośrodków wsparcia nie spełniało wymaganych standardów.

- Z oszacowanej przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej liczby 37 tys. osób, kwalifikujących się do objęcia wsparciem w tej formie, na koniec 2018 r. korzystało z niego w    kraju 33 tys. osób, a oszacowana przez samorządy i wojewodów kwota, którą należy wydatkować, aby dostosować domy do wymogów rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy określona została na ponad 30 mln zł- czytamy w raporcie NIK.

Problemem szacowanie potrzeb

Wyzwaniem dla samorządów okazało się ocenianie potrzeb pacjentów z zaburzeniami psychiatrycznymi. Okazało się, że problemy ze źródłami danych stwierdzono zarówno na poziomie wojewodów, jak również gmin i powiatów.

- Tylko dwóch wojewodów w trakcie tego procesu korzystało z różnych źródeł danych, w tym m.in. danych medycznych z Narodowego Funduszu Zdrowia. Pozostali wojewodowie rozpoznanie to opierali tylko na informacjach pochodzących z ośrodków pomocy społecznej. Na szczeblu samorządów rozpoznanie potrzeb również nie było rzetelne, gdyż w 11 z 17 skontrolowanych gmin i powiatów ograniczało się tylko do pozyskania danych z ośrodków pomocy społecznej- ocenili kontrolerzy.

Nierzetelny nadzór, ale dobre ośrodki pomocy

Samorządy miały również problem ze sprawowaniem nadzoru nad realizacją zadań z zakresu wsparcia środowiskowego. W przypadku wojewody łódzkiego wskazano, że zupełnie nie przeprowadzał w ośrodkach kontroli kompleksowych, natomiast włodarze z lubuskiego, małopolskiego, opolskiego i śląskiego przeprowadzali je w ograniczonym zakresie.

Na drugim biegunie kontrolerzy NIK postawili natomiast środowiskowe domy samopomocy, które ich zdaniem były dobrze zorganizowane, a jakość świadczonych przez nie usług odpowiadała wymogom rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy.

- Tylko dwa ośrodki nie spełniały standardu usług bytowych, gdyż funkcjonujące w nich bariery architektoniczne, ograniczały korzystanie z domów osób niepełnosprawnych ruchowo. Jeden ośrodek nie spełniał natomiast standardu co do liczby posiadanych miejsc- wskazał NIK.

Liczba środowiskowych domów samopomocy niespełniających standardów określonych w rozporządzeniu w sprawie ŚDS wraz z kwotami niezbędnymi do wydatkowania w celu osiągnięcia tych standardów, według województw. Źródło: Opracowanie własne NIK na podstawie danych z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

AM/mat.NIK

AM

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz