Wyzwania i ryzyka związane z telemedycyną. Jaka odpowiedzialność lekarza?

28 Kwietnia 2020, 18:03 lekarz- komputer- laptop- internet- e-zdrowie

Świadczenia telemedyczne zyskują na zainteresowaniu pacjentów i świadczeniodawców w związku z trwającą epidemią koronawirusa. Powszechna izolacja zachęciła wielu Polaków do poznania zalet i wad tej metody kontaktu ze specjalistą. Jaka będzie przyszłość telemedycyny? Czy zastąpi ona badania fizykalne pacjenta? Co w przypadku błędu medycznego popełnionego online? Dla Polityki Zdrowotnej odpowiadają eksperci z Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka i Telemedycznej Grupy Roboczej.

Już 43,8 proc. Polaków stwierdziło, że "w ciągu ostatnich siedmiu dni skorzystało ze zdalnej pomocy medycznej" , co uczyniło z konsultacji telefonicznych lub online najczęściej wybieraną formę świadczenia usług zdrowotnych. Odsetek pacjentów korzystających z telemedycyny w ciągu ostatniego miesiąca wzrósł aż o 17 punktów procentowych - wynika z najnowszego badania Biostat.

Jakie są ryzyka i wyzwania związane ze świadczeniem usług telemedycznych?

Istotnym elementem związanym ze świadczeniem usług telemedycznych jest aspekt techniczny świadczenia – z uwagi na wykorzystanie systemu teleinformatycznego lub systemu łączności.

Usługi telemedyczne, tak jak wiele innych usług realizowanych bez jednoczesnej obecności stron w tym samym miejscu, wiążą się z wyzwaniem w zakresie weryfikacji tożsamości osoby będącej beneficjentem świadczenia.

Nadmienić należy jednak, że w okresie epidemii COVID-19, w zakresie świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadzona została możliwość weryfikacji tożsamości świadczeniobiorcy na podstawie danych przekazywanych przez świadczeniobiorcę za pośrednictwem systemu, przez który odbywa się świadczenie telemedyczne (teleporada), w tym przez telefon (§11 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii [Dz. U. poz. 697]). 

Czytaj: Telemedycyna wychodzi na prowadzenie

Wyzwania i potrzeba dobrych standardów

Odnosząc się do wyzwań będzie to z pewnością zwiększenie finansowania kolejnych procedur telemedycznych. W obecnych okolicznościach widzimy, jak istotne jest zapewnienie odpowiedniego dostępu do świadczeń telemedycznych. Tymczasem ilość procedur telemedycznych finansowanych ze środków publicznych ogranicza się do kilku świadczeń.  Pewnego rodzaju wyzwaniem będzie również wypracowanie odpowiedniego standardu świadczeń telemedycznych,  który to standard, poprzez jasne określenie zasad dotyczących udzielania świadczeń telemedycznych, ograniczałby wszelkie wątpliwości lekarzy decydujących się na korzystanie z telemedycyny.

 Zobacz: Pierwsza zdalna operacja mózgu

Czy badania telemedyczne mogą zastąpić badania fizykalne pacjenta?

W pewnym zakresie – z pewnością tak. Potencjał urządzeń telemedycznych wchodzi obecnie w kolejną fazę rozwoju - na rynku pojawiają się wyroby medyczne dostarczające dane o stanie zdrowia pacjenta w sposób zdalny zastępując tym samym poszczególne badanie fizykalne. Usługi oparte o telemonitoring, jako niewymagające  ciągłych wizyt w podmiocie leczniczym, stają się coraz bardziej atrakcyjne dla pacjentów.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie badania realizowane w sposób fizykalny będą mogły zostać zastąpione badaniami telemedycznymi. Oczywistym jest bowiem, że w przypadku części badań to właśnie ich fizykalny aspekt warunkować będzie ich skuteczność.

Zakładamy, że w przyszłości coraz większa część badań realizowanych obecnie stacjonarnie w podmiocie leczniczym przeprowadzana będzie w sposób telemedyczny. Będzie to jednak ściśle skorelowane z funkcjonalnościami kolejnych wyrobów medycznych przeznaczonych do działań „zastępujących” badanie fizykalne.

Jakie konsekwencje niesie za sobą popełnienie błędy medycznego lub wystawienie błędnej diagnozy online przez lekarza? Czy różni się to od analogicznego zdarzenia w przypadku badania z pacjentem "w cztery oczy"?

W takim wypadku lekarz może ponosić odpowiedzialność cywilną, karną lub zawodową. Co istotne, zasady odpowiedzialności w przypadku świadczeń udzielanych stacjonarnie w podmiocie leczniczym i świadczeń udzielanych telemedycznie są tożsame. Oznacza to, że lekarz odpowiada tak samo za błąd medyczny lub wystawienie błędnej diagnozy niezależnie od tego, czy świadczenie w ramach którego nastąpił przedmiotowy błąd medyczny lub nieodpowiednia diagnoza przeprowadzone zostało w sposób telemedyczny czy też w sposób klasyczny (tj. w siedzibie podmiotu leczniczego – „w cztery oczy”). 

Powyższe wynika z jednolitych zasad, którymi lekarz musi kierować się świadcząc na rzecz pacjenta. W tym miejscu wskazać należy na art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty określający zasady wykonywania zawodu lekarza –zauważyć należy bowiem, iż zasady te pozostają niezmienne niezależnie od formy udzielania świadczeń zdrowotnych - zarówno bowiem w przypadku świadczeń telemedycznych, jak i świadczeń udzielanych stacjonarnie, lekarz zobowiązany jest każdorazowo do postępowania z należytą starannością oraz w sposób zgodny ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej.

Autorami odpowiedzi są Jan Pachocki oraz Jakub Dawid, eksperci Domański Zakrzewski Palinka, Telemedyczna Grupa Robocza

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz