Kawa i kofeina a ryzyko chorób przewlekłych

28 Lipca 2020, 15:53 KAWA kofeina

Doniesień naukowych o kawie oraz kofeinie nie brakuje - te co chwila sygnalizują o prozdrowotnych i szkodliwych dla zdrowia właściwościach tej substancji. Naukowcy z wydziału medycznego Uniwersytetu Harwardzkiego przygotowali przegląd obecnie uznawanych doniesień naukowych na temat wpływu kawy na nasze zdrowie.

Wiele dowodów sugeruje, że spożywanie kawy z kofeiną, która jest głównym źródłem spożycia kofeiny przez dorosłych nie zwiększa ryzyka chorób układu krążenia i raka. Jak zauważają uczeni, w rzeczywistości spożywanie od 3 do 5 standardowych filiżanek kawy dziennie jest konsekwentnie związane ze zmniejszonym ryzykiem kilku chorób przewlekłych. Jednak wysokie spożycie kofeiny może mieć różne skutki uboczne... 

Kawa, kofeina i ryzyko chorób przewlekłych

Badacze zaznaczają, że wszystkie badania dotyczące spożycia kofeiny i jej wpływu na zdrowie mogą mieć kilka potencjalnych ograniczeń.

Po pierwsze, obserwacje działania kofeiny mogą nie odzwierciedlać skutków długoterminowych, ponieważ u pacjentów może rozwinąć się tolerancja na działanie kofeiny. Ponadto, wyniki badań mogą być niewymierne jeśli autorzy badań nie uwzględnili innych czynników wpływających na tolerancję kofeiny u człowieka, tak jak np. palenie papierosów. Do tego należy brać pod uwagę mylący czynnik genetyczny, który może mieć różny wpływ na poziom spożycia kofeiny i poziom kofeiny w organizmie.

W badaniach na ogół nie są także uwzględniane: różnice w wielkości filiżanki, mocy zaparzania, rodzaju ziaren kawy oraz ilość cukru i mleka lub śmietanki dodawanej do kawy. "Jednak w wielu populacjach różnice w wielkości filiżanek i sile parzenia prawdopodobnie będą niewielkie w porównaniu z dużą zmiennością częstotliwości spożycia."

Wreszcie, w prospektywnych badaniach spożycia kofeiny, kawa i herbata były głównymi źródłami kofeiny. Nie jest jasne, czy obserwowane wyniki w przypadku tych napojów zawierających kofeinę odnoszą się również do innych źródeł kofeiny - zaznaczają naukowcy.

Kawa a ciśnienie krwi i choroby sercowo-naczyniowe

Badania wskazują, że pojedyncze spożycie kofeiny (tj. Czystej kofeiny, a nie w postaci kawy lub innych napojów) powoduje niewielki wzrost skurczowego i rozkurczowego ciśnienia krwi. 

Jednak w innych badaniach kawy z kofeiną nie stwierdzono istotnego wpływu na ciśnienie krwi, nawet wśród osób z nadciśnieniem.Podobnie w prospektywnych badaniach kohortowych spożywanie kawy nie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia. 

Badacze wskazuję, że może to mieć związek z innymi składowymi kawy, tj. kwas chlorogenowy, który przeciwdziała wpływie kofeiny na podwyższenie ciśnienia krwi. 

Kawa a poziom cholesterolu we krwi

Ograniczenie spożycia niefiltrowanej kawy i umiarkowane spożycie kawy na bazie espresso może pomóc w kontrolowaniu poziomu cholesterolu - wskazują badacze.

Stężenie kafestolu, związku podwyższającego poziom cholesterolu, jest wysokie w kawie niefiltrowanej, takiej jak kawa francuska prasowana, kawa gotowana po turecku lub skandynawska; półprodukt w espresso i kawie zaparzanej w kubku Moka; i nieistotne w kawie filtrowanej kroplowo, rozpuszczalnej i perkolatorze.

W badaniach z randomizacją wysokie spożycie niefiltrowanej kawy (mediana, 6 filiżanek dziennie) powodowało wzrost poziomu cholesterolu lipoprotein o niskiej gęstości o 17,8 mg na decylitr (0,46 mmol na litr). Z kolei kawa filtrowana nie zwiększała poziomu cholesterolu w surowicy.

Badania eksperymentalne na ludziach i badania kohortowe nie wykazały związku między spożyciem kofeiny a migotaniem przedsionków

Wiele badań prospektywnych dotyczyło spożycia kawy i kofeiny w kontekście ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej i udaru mózgu. Ostatnie wyniki badań konsekwentnie wskazują, że spożycie do 6 standardowych filiżanek filtrowanej kawy z kofeiną dziennie, w porównaniu z brakiem spożycia kawy, nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia tych powikłań sercowo-naczyniowych w populacji ogólnej ani wśród osób z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą lub chorobami sercowo-naczyniowymi.W rzeczywistości spożywanie kawy wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, przy najmniejszym ryzyku przy 3 do 5 filiżanek dziennie. 

Naukowcy wskazują na "wręcz odwrotną zależność między spożyciem kawy a chorobą wieńcową, udarem i zgonem z przyczyn sercowo-naczyniowych".

 

Kawa a kontrola masy ciała, insulinooporność i cukrzyca typu 2

Badania sugerują, że kofeina metaboliczne może poprawić bilans energii przez zmniejszenie apetytu i zwiększenie podstawową przemianę materii i termogenezy żywności wywołanej poprzez pobudzanie układu nerwowego współczulnego i ekspresję białka UPC1 w brunatnej tkance tłuszczowej. 

"Wielokrotne spożycie kofeiny w ciągu dnia (6 dawek po 100 mg kofeiny) doprowadziło do 5% wzrostu 24-godzinnego bilansu energetycznego."

W badaniach kohortowych zwiększenie spożycia kofeiny wiązało się z nieco mniejszym długoterminowym przyrostem masy ciała. Ograniczone dowody z randomizowanych badań również potwierdzają niewielki korzystny wpływ spożycia kofeiny na otłuszczenie ciała. Jednak wysokokaloryczne napoje zawierające kofeinę, takie jak napoje bezalkoholowe i energetyzujące oraz kawa lub herbata z dodatkiem cukru, mogą prowadzić do nadmiernego przyrostu masy ciała. 

Spożycie kofeiny zmniejsza wrażliwość na insulinę w krótkim okresie, co ocenia się za pomocą klamry euglikemicznej (np. Zmniejszenie o 15% po podaniu dawki 3 mg na kilogram masy ciała). Może to odzwierciedlać hamujący wpływ kofeiny na magazynowanie glukozy w postaci glikogenu w mięśniach i może częściowo wynikać ze zwiększonego uwalniania adrenaliny. 

Jednak spożywanie kawy z kofeiną (od 4 do 5 filiżanek dziennie) przez okres do 6 miesięcy nie wpływa na insulinooporność

Ponadto spożywanie kawy z kofeiną i kawy bezkofeinowej zmniejsza insulinooporność wątroby wywołaną przekarmieniem fruktozą. Zbliżone wyniki otrzymano wśród pacjentów z cukrzycą typu 2, co badacze powiązali ze zmniejszonym ryzykiem szkód dla tej grupy pacjentów.

Podsumowując badacze zauważają, że dotychczasowe odkrycia w tym zakresie  sugerują, że rozwija się tolerancja na niekorzystny wpływ kofeiny na wrażliwość na insulinę oraz, że niekorzystny wpływ substancji jest równoważony przez długoterminowy korzystny wpływ niekofeinowych składników kawy na metabolizm glukozy.

Kawa a nowotwory i choroby wątroby

Wyniki wielu prospektywnych badań kohortowych dostarczają mocnych dowodów na to, że spożywanie kawy i kofeiny nie jest związane ze zwiększoną zachorowalnością na raka lub zwiększoną śmiertelnością z powodu raka .

Spożycie kawy wiąże się z nieznacznie zmniejszonym ryzykiem czerniaka, raka skóry innego niż czerniak, raka piersi, i raka prostaty. 

Silniejsze zależności ograniczające rozwój raka zaobserwowano między spożyciem kawy a nowotworem endometrium (rak trzonu macicy) i rakiem wątrobowokomórkowym. W przypadku raka endometrium skojarzenia są podobne w przypadku kawy z kofeiną i kawy bezkofeinowej, podczas gdy w przypadku raka wątrobowokomórkowego związek ten wydaje się być silniejszy w przypadku kawy z kofeiną.

Kawa jest również konsekwentnie kojarzona z innymi aspektami zdrowia wątroby, w tym niższym poziomem enzymów odzwierciedlającym uszkodzenie wątroby oraz niższym ryzykiem zwłóknienia i marskości wątroby. Kofeina może zapobiegać zwłóknieniu wątroby poprzez działanie antagonistyczne na receptory adenozyny, ponieważ adenozyna wspomaga przebudowę tkanki, w tym produkcję kolagenu i fibrynogenezę.

Metabolity kofeiny zmniejszają odkładanie kolagenu w komórkach wątroby, kofeina hamuje raka wątroby w modelach zwierzęcych, a randomizowane badania wykazały, że spożywanie kofeiny kawy obniża poziom kolagenu w wątrobie u pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Ponadto polifenole kawy mogą chronić przed stłuszczeniem wątroby i fibrogenezą, poprawiając homeostazę tłuszczów i zmniejszając stres oksydacyjny.

Litoza

Spożycie kawy wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia kamieni żółciowych i raka pęcherzyka żółciowego, z silniejszym związkiem z kawą z kofeiną niż z kawą bezkofeinową, co sugeruje, że kofeina może odgrywać rolę ochronną. 

Spożywanie kawy może zapobiec tworzeniu się kamieni żółciowych cholesterolu poprzez hamowanie wchłaniania płynu z pęcherzyka żółciowego, zwiększanie wydzielania cholecystokininy i stymulowanie skurczu pęcherzyka żółciowego. W kohortach amerykańskich spożywanie zarówno kawy z kofeiną, jak i kawy bezkofeinowej wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia kamieni nerkowych.

 

Kawa a choroby neurologiczne

Prospektywne badania kohortowe w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji wykazały silny, odwrotny związek między spożyciem kofeiny a ryzykiem choroby Parkinsona

Spożycie kawy bezkofeinowej nie jest związane z chorobą Parkinsona. Ponadto kofeina zapobiega chorobie Parkinsona w modelach zwierzęcych, prawdopodobnie poprzez hamowanie neurotoksycznego działania dopaminergicznego nigrostriatalnego i neurodegeneracji poprzez antagonizm receptora adenozyny A2A . 

Spożycie kawy i kofeiny wiąże się również ze zmniejszonym ryzykiem depresji i prób samobójczych - co wykazało kilka badań kohortowych w Stanach Zjednoczonych i Europie, "chociaż wyniki te mogą nie mieć zastosowania u osób, które spożywają bardzo duże ilości (≥8 filiżanek dziennie)".

Spożycie kawy nie jest też związane z ryzykiem demencji lub choroby Alzheimera.

Spożycie kawy wiąże się z niższą śmiertelnością?

Spożycie od 2 do 5 standardowych filiżanek kawy dziennie wiąże się ze zmniejszoną śmiertelnością wśród osób nie cierpiących na choroby przewlekłe lub skarżące się na niski stan samooceny - wykazały to badania kohortowe przeprowadzone na całym świecie oraz u osób pochodzenia europejskiego, afroamerykańskiego i azjatyckiego. 

Przy spożywaniu więcej niż 5 filiżanek kawy dziennie, ryzyko zgonu było mniejsze lub (po uwzględnieniu pomyłki ze względu na palenie) podobne do ryzyka bez spożycia kawy.

Picie kawy w ciąży - skutki

W badaniach prospektywnych większe spożycie kofeiny wiązało się z niższą masą urodzeniową i wyższym ryzykiem utraty ciąży.

Kofeina łatwo przenika przez łożysko a powolny metabolizm kofeiny u matki i płodu może skutkować wysokim poziomem kofeiny w krążeniu. 

Kofeina może powodować zwężenie naczyń maciczno-łożyskowych i niedotlenienie poprzez zwiększenie stężenia katecholamin we krwi u matki i płodu.

Związki z niską urodzeniową masą ciała zaobserwowano zarówno w przypadku kawy, jak i herbaty (w populacji pijącej głównie herbatę) i wykazały one zależność w każdej dawce. W przeciwieństwie do tego, związek między kofeiną a utratą ciąży nie był znaczący przy niższych poziomach spożycia i jak zauważają naukowcy, mogło to wiązać się z błędem w publikacji naukowej.

"Chociaż dowody na niekorzystny wpływ kofeiny na zdrowie płodu nie są rozstrzygające, ostrożność sugeruje ograniczenie spożycia kofeiny w czasie ciąży do maksymalnie 200 mg dziennie" - zaznaczają badacze.

Podsumowując "w rzeczywistości spożywanie od 3 do 5 standardowych filiżanek kawy dziennie jest konsekwentnie związane ze zmniejszonym ryzykiem kilku chorób przewlekłych. Jednak wysokie spożycie kofeiny może mieć różne skutki uboczne, dlatego zaleca się ograniczenie spożycia kofeiny do 400 mg dziennie dla osób dorosłych, nie będących w ciąży i niekarmiących piersią, oraz 200 mg dziennie dla kobiet w ciąży i karmiących." Naukowcy zaznaczają jednak, że przez różnice metaboliczne, wartości te mogą się różnić dla każdego z osobna. 

Obecne dowody nie uzasadniają zalecenia spożycia kofeiny lub kawy w celu zapobiegania chorobom, ale sugerują, że u dorosłych, którzy nie są w ciąży lub karmią piersią i nie mają określonych schorzeń, umiarkowane spożycie kawy lub herbaty może być częścią zdrowego stylu życia.

źródło: Dr Rob M. van Dam, Dr med. Frank B. Hu, i Walter C. Willett, MD, dr PH, "Coffee, Caffeine, and Health" 

 

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz