Refundacja i zdrowie - zmiany prawne w tzw. ustawie "covidowej"

05 Sierpnia 2020, 15:58 prawo

Wybrane zmiany dotyczące ochrony zdrowia i refundacji w ustawie o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu komentują prawnicy z KRK Kieszkowska Rutkowska Kolasiński.

W alercie prawnym r.pr. Natalia Łojko, apl. adw. Zuzanna Chromiec i apl. adw. Ewa Hoffmann przypominają, że 24 lipca 2020 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu („Ustawa”). Ustawa została skierowana do Senatu i miała być przedmiotem posiedzenia Senackiej Komisji Zdrowia w dniu 3 sierpnia. Posiedzenie to zostało jednak odwołane i przełożone prawdopodobnie na 10 sierpnia.

Ustawa zakłada nowelizację szeregu aktów prawnych w dziedzinie ochrony zdrowia. 

Szczególny tryb „kontynuacyjny” 

Ustawa zakłada wprowadzenie art. 27 (we wcześniejszej wersji projektu Ustawy był to art. 17c.) który dotyczy szczególnego trybu finansowania programów lekowych po wygaśnięciu decyzji refundacyjnej.

Podmiot odpowiedzialny dla danego leku będzie miał możliwość złożenia wniosku do Prezesa NFZ o dalsze – tj. po wygaśnięciu decyzji refundacyjnej wydanej dla danego leku – finansowanie tego leku na dotychczasowych zasadach (wynikających z ostatniej decyzji refundacyjnej). Następnie Prezes NFZ będzie miał możliwość wnioskować do Ministra Zdrowia o zgodę na takie „kontynuacyjne” finansowanie leku po wygaśnięciu decyzji refundacyjnej.

Prawnicy zwracają uwagę, na problemy takie jak: brak precyzyjnej informacji czy pacjenci włączeni do takiego „kontynuacyjnego” finansowania utracą publicznie finansowane leczenie po 1 lipca 2021 roku, czy też będą mogli ukończyć terapię / roczny okres, o którym mowa powyżej. Podkreślają także "niezgodność z prawem ograniczania w czasie praw nabytych".  – W naszej opinii prawo kontynuacji leczenia winno znaleźć pełne, nieograniczone czasowo odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach - wskazują prawnicy.

Ponadto projektowane przepisy nie zawierają żadnych kryteriów, w oparcie o które, minister wydawać ma zgodę lub odmowę na kontynuacyjne finansowanie danego leku.

Według autorów komentarza, niejasny jest rzeczywisty cel uchwalenia tego przepisu, a "fakt, że do Ustawy dodano nagle przepisy dotyczące sytuacji, gdy dla leku stosowanego w ramach programu lekowego „nie wydano kolejnej decyzji o objęciu refundacją” rodzi wątpliwości odnośnie tego, czy przypadkiem nie ma miejsce przygotowanie gruntu pod dyskontynuację programów lekowych – w tym na istotną skalę". 

Cena leku nabywanego poza przetargiem wspólnym

Zgodnie z Ustawą: w sytuacji, gdy zostanie zorganizowane postępowanie wspólne na zakup leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, cena z umowy zawartej w wyniku przeprowadzonego postępowania wyznaczać będzie limit finansowania przez NFZ również leków zakupionych przez świadczeniodawcę poza tym postępowaniem.

Ograniczenie placówek medycznych w dochodzeniu od NFZ zwrotu kosztów za świadczenia udzielone w stanie nagłym

Jak przypominają prawnicy, obecnie placówki medyczne - nieposiadające kontraktu z NFZ - mają prawo do wynagrodzenia za świadczenia udzielone pacjentowi w stanie nagłym. Ustawa zaś wprowadza dwa ograniczenia tym zakresie: po pierwsze, zasadą ma być przetransportowanie pacjenta w stanie nagłym do świadczeniodawcy posiadającego kontrakt z NFZ. Wówczas placówce wysyłającej zostaną zwrócone jedynie koszty przygotowania pacjenta do transportu oraz ewentualnie koszty transportu, jeśli takowe zostaną poniesione. Po drugie, zmieniono sposób obliczania refundacji należnej placówce, która świadczenia w stanie nagłym udzieli. Jeśli bowiem pacjent – ze względu na przeciwwskazania medyczne – nie może zostać przetransportowany do innego świadczeniodawcy, niezbędnego świadczenia nadal będzie mogła udzielić placówka niezwiązana z NFZ kontraktem. Jednak wówczas zwrot kosztów otrzymywany od NFZ, nie będzie mógł przekroczyć limitów przewidzianych dla zwrotu kosztów w przypadku świadczeń opieki zdrowotnej udzielanej poza granicami kraju.

W myśl ustawy, placówka będzie miała 30 dni od dnia zakończenia udzielania świadczenia - na złożenie wniosku do NFZ.

„Pionizacja” Narodowego Funduszu Zdrowia

"Ustawa przewiduje również daleko idącą centralizację Narodowego Funduszu Zdrowia, tj. zmianę kompetencji między Dyrektorem Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia („Dyrektor OW NFZ”) a Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia („Prezes NFZ”)". Lektura Ustawy prowadzi do wniosku, że wiele kompetencji należących dotychczas do Dyrektorów OW NFZ przeniesionych ma zostać na Prezesa NFZ" - wskazują prawnicy.

To prezes ma zawierać i rozliczać umowy ze świadczeniodawcami czy też wydawać decyzje administracyjne dotyczące zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju. Dyrektorzy OW NFZ mają natomiast działać w oparciu o upoważnienia od Prezesa NFZ.

"W praktyce zmiana ta oznacza, że wszystkie decyzje – w tym dotyczące kolejnego „rozdania” w sieci szpitali (projektowany art. 102 ust. 5 pkt 35 Ustawy o świadczeniach) – podejmować będzie Prezes NFZ" - wskazują prawnicy. Jednocześnie zwracają uwagę, że w debacie publicznej pojawiają się natomiast głosy, iż „pionizacja” NFZ stanowi pierwszy krok do jego likwidacji".

Finansowanie informatyzacji świadczeniodawców przez NFZ

Ustawa przewiduje doprecyzowanie art. 97 ust. 3 pkt 4c Ustawy o świadczeniach dotyczącego finansowania przez NFZ informatyzacji świadczeniodawców – obecna treść przepisu nie wskazuje podmiotu, którego informatyzacja ma dotyczyć. Nowelizacja zakłada, że finansowanie ma dotyczyć świadczeniodawców, których celem jest: ▪ udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.

Dodatkowo Ustawa przewiduje, że środki NFZ mogą być przeznaczane na dofinansowanie zadań dotyczących informatyzacji w ochronie zdrowia realizowanych przez państwową jednostkę budżetową podległą Ministrowi Zdrowia, właściwą w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia. "NFZ może zlecać w drodze porozumienia - po uzyskaniu zgody Ministra Zdrowia i Ministra Finansów - jednostce podległej Ministrowi Zdrowia właściwej w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia (np. CSIOZ) zadania dotyczące informatyzacji w ochronie zdrowia. W przypadku zawarcia wskazanego powyżej porozumienia NFZ musi niezwłocznie przekazać środki finansowe przeznaczone na realizację zlecanego zadania na rachunek budżetu państwa. Minister Finansów niezwłocznie dokonuje zmiany w zakresie budżetu państwa w części pozostającej w dyspozycji Ministra Zdrowia przez jej zwiększenie o równowartość środków przekazanych przez NFZ (z uwzględnieniem kosztów wynagrodzeń pracowników, kosztów bieżących i inwestycyjnych) - a Minister Zdrowia zwiększa o tę równowartość plan finansowy jednostki danej jednostki budżetowej, o której mowa powyżej" - wyjaśniają prawnicy.

Listy oczekujących na udzielenie świadczeń

Zmiany wprowadzane Ustawą obejmą również kwestie związane z listami osób oczekujących na udzielenie świadczeń zdrowotnych. Ustawa przewiduje uchylenie art. 21 Ustawy o świadczeniach. Wskazany artykuł przewidywał dokonywanie okresowej oceny listy oczekujących na udzielenie świadczeń pod kątem prawidłowości prowadzenia dokumentacji, czasu oczekiwania na udzielenie świadczeń czy zasadności i przyczyny zmian terminów udzielania świadczeń.

"Uchylenie art. 21 Ustawy o świadczeniach zostało wprowadzone do Ustawy na etapie konsultacji w Komisji Zdrowia w Sejmie – miało to stanowić wyraz chęci odbiurokratyzowania służby zdrowia. Jednak brak weryfikacji listy oczekujących może bezpośrednio wpłynąć na samych pacjentów – brak kontroli list może powodować wydłużanie się kolejek oraz brak właściwego zarządzania w zakresie udzielania świadczeń"- zwracają uwagę prawnicy.

Czasowe uprawnienia położnych

W związku z epidemią COVID-19 planowane jest czasowe (w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii) umożliwienie, aby położne mogły udzielać określonych świadczeń zdrowotnym wszystkim pacjentom – niezależnie od płci i wieku pacjenta.

Ustawa została teraz skierowana do Senatu.

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz