Hipercholesterolemia – jak skutecznie pomóc pacjentom?

24 Września 2020, 8:08 lekarz kardiolog serce zawał

W Polsce żyje kilka tysięcy osób po zawałach lub udarach, z wysokim ryzykiem kolejnych takich zdarzeń. To często osoby, które cierpią na podwyższone ponad normę stężenie cholesterolu w osoczu krwi. Tej nieprawidłowości metabolicznej, która zwana jest hipercholesterolemią, nierzadko towarzyszy też zbyt wysoki poziomu cholesterolu LDL. Czy jest dla nich szansa, aby poprawić jakość życia i zmniejszyć ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych?

Leczenie - koszt czy inwestycja?

Obecnie nakłady NFZ na leczenie chorób niedokrwiennych serca wynoszą blisko 2 mld zł (w 2019 r.), w tym koszt leczenia samych zawałów serca to niemal 1 mld zł, a dodatkowo koszty leczenia udarów niedokrwiennych sięgają ponad 630,4 mln zł rocznie, zaś rehabilitacji po udarach – ponad 207 mln zł. 

Decydenci podkreślają, że kardiologia, oprócz onkologii, to priorytetowa dziedzina medycyny, ponieważ to właśnie problemy sercowo-naczyniowe są wciąż na pierwszym miejscu, jeżeli chodzi o przyczynę zgonów w Polsce. Czy priorytetem nie powinno być więc, oprócz szeroko pojętej profilaktyki, wdrażanie i refundacja skutecznych terapii, które mogą pomóc pacjentom szczególnie narażonym na zawały i udary?

W przypadku pacjentów z hipercholesterolemią i wysokim poziomem cholesterolu LDL, który jest czynnikiem wysokiego ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych, dla niektórych jedyną szansą jest terapia farmakologiczna tzw. inhibitorami PCSK9. Obecnie leki te są dostępne w programie lekowym jedynie dla wąskiej grupy pacjentów z hipercholesterolemią rodzinną, którzy spełnią określone kryteria.

To grupa ok. 15 proc. pacjentów z hipercholesterolemią rodzinną, u których standardowe leczenie statynami bądź statynami w połączeniu z ezytymibem, jest nieskuteczne lub nie w pełni skuteczne. - Dzisiaj mamy dla nich dwie opcje; jedna to LDL afereza (Afereza LDL jest mechaniczną metodą usuwania cząstek LDL z surowicy- przyp. redakcji), a dla części pacjentów, którzy spełniają bardzo wyśrubowane kryteria, jest opcja włączenia inhibitorów PCSK9 – wyjaśnia prof. Marcin Gruchała, rektor Gdańskiego Uniwersytety Medycznego oraz kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii GUMed.

Szansa na bardziej normalne życie

Według prof. Gruchały jest to skuteczne leczenie i gros pacjentów, którzy je otrzymują, odpowiada na nie bardzo dobrze. Jednocześnie, wskazuje na różnice w jakości życia pacjentów, którzy nie kwalifikują się do programu lekowego, a jedyną alternatywą na obniżenie cholesterolu LDL jest u nich LDL afereza. - To zabieg, na który pacjent musi przyjść co dwa tygodnie do szpitala, musi mieć wykonaną przetokę, musi spędzić w szpitalu kilka godzin. Jest to dla pacjentów bardzo uciążliwe, tym bardziej, że ośrodków wykonujących LDL aferezę nie ma w kraju tak dużo, więc pacjent musi też nieraz daleko do nich podróżować – wylicza prof. Gruchała. - Przyjmowanie inhibitorów PCSK9, to dla pewnej grupy pacjentów szansa na normalniejsze życie - podkreśla.

Zwraca też uwagę, że wielu pacjentów z powodu tych uciążliwości nie decyduje się na LDL-aferezę. - Można powiedzieć, że system nie ponosi wówczas kosztów, ale ponosi później koszty wcześniejszych zawałów, udarów i inwalidztwa tych pacjentów - dodaje.

Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka

Obniżenie poziomu LDL jest równie istotne w przypadku pacjentów z hipercholesterolemią nierodzinną, którzy są w grupie wysokiego ryzyka ponownych zdarzeń sercowo-naczyniowych. -Są też pacjenci z hipercholesterolemią nierodzinną, którzy są po przebytych zawałach, udarach, z chorobą tętnic obwodowych. To pacjenci bardzo wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, z zaawansowaną wielołożyskową miażdżycą, gdzie ta miażdżyca dotyczy nie tylko serca, ale też innych naczyń mózgowych, obwodowych. Wiemy, że u tych pacjentów, jeżeli standardowe leczenie statynami lub statynami z ezytymibem nie jest wystarczająco skuteczne, czyli nie udaje się osiągnąć wartości docelowych cholesterolu LDL, również powinni być leczeni inhibitorami PCSK9 – podkreśla prof. Gruchała.

Wprowadzenie restrykcji dietetycznych i zdrowego trybu życia może pomóc obniżyć poziom LDL o ok. 10-20 proc., podczas gdy pacjenci ci zwykle wymagają obniżenia go o 50 proc. Bez interwencji farmakologicznej nie udaje się osiągnąć wartości docelowych, które są konieczne, aby uzyskać redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego i zapobiec kolejnym zawałom lub udarom.

Bez skutecznego leczenia, skutki dla pacjentów i systemu

Tymczasem kilka tysięcy osób, dla których inhibitory PCSK9 nie są refundowane, boryka się na co dzień z wysokim ryzykiem kolejnego zawału lub udaru. Osoby te żyją w ciągłym stresie mając na uwadze to, że może u nich dojść do kolejnych powikłań sercowo-naczyniowych, a w konsekwencji, np. do niewydolności serca lub niepełnosprawności po udarze, a nawet przedwczesnych zgonów.

Oprócz skutków społecznych, jak wykluczenie z codziennej aktywności osób często w sile wieku, warto brać pod uwagę także koszt leczenia pacjentów po zawałach i udarach, ale też straty dla gospodarki wynikające z utraty pracownika z rynku pracy i koszty dla systemu ubezpieczeń z tytułu ewentualnej renty. Jeżeli istnieje skuteczna terapia, która może ograniczyć ryzyko kolejnych incydentów sercowo-naczyniowych, warto myśleć o niej w kategoriach inwestycji, a nie kosztu. 

Na potrzebę zwiększania nakładów na zapobieganie w kontekście ograniczenia kosztów późniejszego leczenia zwraca uwagę m.in. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne w wydanym w maju br. stanowisku na temat raportu NFZ z kwietnia o chorobie niedokrwiennej serca. 

 „(…) Niezbędne jest zwiększenie nakładów na prewencję, diagnostykę, leczenie interwencyjne i farmakologiczne oraz rehabilitację, a także szybkie wprowadzanie najnowszych innowacyjnych leków i technologii medycznych o udokumentowanym wpływie na zmniejszenie śmiertelności sercowo-naczyniowej. Tylko takie podejście pozwoli na ponowną poprawę trendu umieralności z powodu ChUSN, w tym chorób serca oraz zmniejszenie kosztów związanych z przedwczesną umieralnością i inwalidztwem” – wskazują eksperci PTK.   

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz