System ochrony zdrowia wystawiony na próbę

28 Września 2020, 17:33

System opieki zdrowotnej znalazł się w centrum wydarzeń w obliczu konieczności zabezpieczenia społeczeństwa przed nie do końca poznanym zagrożeniem, a jednocześnie utrzymania dostępności do leczenia dla tych, którzy wymagają opieki z innych przyczyn. Jak epidemia wpłynęła m.in. na dostęp do świadczeń i jakie są rekomendacje na przyszłość - wskazują eksperci w raporcie „Wpływ epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2 na system opieki zdrowotnej".

O wyzwaniach dla społeczeństwa oraz organów administracji publicznej związanych z dostosowaniem się do nowej sytuacji dyskutowali eksperci w poniedziałek podczas konferencji online, gdzie zaprezentowano raport przygotowany przez MODERN HEALTHCARE INSTITUTE i Kancelarię Doradczą Rafała Janiszewskiego.

Autorzy raportu, w gronie których znaleźli się Artur Fałek, Rafał Janiszewski oraz Krzysztof Jakubiak zauważają, że od 7 do 31 marca 2020 r. Minister Zdrowia wydał 13 rozporządzeń bezpośrednio związanych ze stanem zagrożenia epidemicznego i epidemii. Zostały one po tym okresie zastąpione rozporządzeniami Rady Ministrów, których od 31 marca do 2 lipca wydano 20. Wydano zatem w sumie 33 rozporządzenia w ciągu 118 dni.

Jak podkreślali, stan prawny zmieniał się średnio co 3,5 dnia, utrudniając czy wręcz uniemożliwiając zapoznanie się z nowymi przepisami i ich pełne wdrożenie. Według autorów raportu, tak pośpieszna legislacja świadczy o tym, że państwo nie było przygotowane na wystąpienie epidemii, dotychczasowe przepisy nie były kompletne i brakowało gotowych scenariuszy działania w sytuacji kryzysowej.

- Ciągłe zmiany w prawie wynikały z pewnej paniki - ocenił prezes Naczelnej Rady Lekarskiej Andrzej Matyja. Jak mówił, dynamika ta była zbyt duża, a lekarze i pacjenci nie nadążali. Według niego, zasady postępowania powinny być jednolite, jednoznaczne i płynąć z jednego źródła. - Generał musi być jeden, a mieliśmy wielu. Jak dodał, nie jest ważne czy są to zalecenia zespołu kryzysowego, specjalnego pełnomocnika, ale istotne jest to, aby przekaz był jeden i spójny.

Ponadto według A. Matyi, strategia działania na dalszy etap epidemii powinna skupić się na tym, co zrobić aby cały system opieki zdrowotnej wrócił do normalności, a walka z koronawirusem powinna być elementem tej strategii, bo kryzys dotknął całego systemu. 

Chaos organizacyjny i informacyjny

Według ekspertów, tworzone doraźnie, pochodzące z wielu źródeł komunikaty i polecenia dotyczące zmiany sposobu udzielania świadczeń, w tym również zaprzestania udzielania świadczeń planowych w odczuciu społecznym wprowadzały chaos organizacyjny i informacyjny. Jak mówił R. Janiszewski, na początku epidemii przekazy były rozbieżne np. w kwestii tego, czy maseczki są konieczne, co podważyło wiarygodność instytucji.

Autorzy raportu zwracają też uwagę, że placówki zdrowotne otrzymywały polecenia z "Centrali NFZ", które były wydawane bez podstawy prawnej, a dotyczyły ograniczenia działalności leczniczej. 

Jak wynika z danych z raportu, wpływ epiedemii na realizację świadczeń zależał od skali działalności i profilu podmiotów leczniczych. Liczba udzielanych świadczeń zdrowotnych spadła w marcu, kwietniu i maju o 20 do 70 proc. w różnych placówkach Według autorów raportu, "nadrobienie” planu realizacji świadczeń przy zwiększonym reżimie sanitarnym będzie praktycznie niemożliwe.

Autorzy raportu wskazują, że potrzebne jest szybkie i jasne określenie zasad finansowania świadczeń do końca 2020 i w 2021 r. - utrzymanie finansowania ryczałtowego w całym zakresie świadczeń w 2020 r., i przeniesienie wysokości ryczałtu z 2020 na 2021 r. Zapowiadane przez NFZ wydłużenie okresu rozliczeniowego może nie być skuteczne z powodu zmniejszenia efektywności pracy przy zwiększonym reżimie sanitarnym.

Zwracają też uwagę, że przerwa w publikowaniu obwieszczeń refundacyjnych (od marca do września) negatywnie wpłynęła na możliwość włączania nowych leków do refundacji, co jest niekorzystne dla pacjentów. Jak czytamy przerwa ta opóźniła także objęcie refundacją leków generycznych, a tym samym miała wpływ na konkurencyjności leków. Epidemia wpłynęła też na opóźnienie prac nad projektem nowelizacji ustawy refundacyjnej. 

Dostęp do środków ochrony i sprzętu

W raporcie zwrócono też uwagę, że Agencja Rezerw Materiałowych powinna prowadzić wszystkie sprawy związane z zakupami w okresie pandemii, a regulacja cen i monitorowanie obrotu, połączone z kontrolą i sankcjami, uporządkowałyby ten rynek i uchroniłyby przed spekulacjami.

Pozytywnie - z kolei - autorzy raportu ocenili możliwość wykorzystania w okresie pandemii wprowadzonych niewiele wcześniej rozwiązań telemedycyny takich jak e-zwolnienia, teleporady i e-recepty. Według nich, prace nad stałym, a nie incydentalnym, telemetrycznym nadzorem nad pacjentami powinny przyśpieszyć i stać się odrębnym świadczeniem gwarantowanym.

Kluczowe jest też właściwe przygotowanie społeczne, organizacyjne i prawne dla dalszego rozwoju epidemii i innych zagrożeń zdrowotnych oraz zharmonizowanie wewnętrznych procedur podmiotów leczniczych z procedurami publicznych instytucji i aparatu państwa. Jak podkreślał A. Fałek, ekspert z kancelarii R. Janiszewskiego, w tej chwili wzrost liczby nowych zachorowań robi wrażenie. - Możemy robić więcej, jeżeli chodzi o myślenie na przyszłość i przygotowywać możliwe scenariusze, wyciągając wnioski z dotychczasowych doświadczeń - przekonywał.

Rekomendacje jakie zawarto w raporcie dla systemu ochrony zdrowia to: 

- Dbanie o wiarygodność, spójność, a także efektywność komunikacji społecznej na temat zdrowia są konieczne , bez nich społeczeństwo nie będzie skłonne stosować się do zaleceń.

- Właściwe przygotowanie społeczne, organizacyjne i prawne do dalszego rozwoju epidemii oraz innych zagrożeń zdrowotnych.

- Utworzenie jednego, niezależnego od NFZ, ośrodka monitorującego, który stale - bez względu na występujące epidemie czy zagrożenia - będzie kontrolował i nadzorował kluczowe obszary ochrony zdrowia.

- Klarowny sposób finansowania utrzymywania stanu gotowości i prowadzonych działań, a także rekompensat za utracone możliwości realizacji kontraktów przez podmioty lecznicze.

- Weryfikacja i aktualizacja przygotowanych przez wojewodów planów zabezpieczenia i zarządzania kryzysowego w obszarze ochrony zdrowia. Opracowanie alternatywnych rozwiązań w zależności m.in. od rodzaju zagrożenia i jego zasięgu.

- Zweryfikowanie listy dziedzin krytycznych dla zdrowia publicznego i opracowanie dla nich szczególnych rozwiązań (onkologia, kardiologia, pediatria, szczepienia, neurologia).

- Zrewidowanie regulacji dotyczących zapasów strategicznych, utrzymywania zapasów w podmiotach leczniczych, podmiotach gospodarczych, a także produkcji specjalnej i dystrybucji.

- Szkolenia i praktyczne ćwiczenia dla zarządzających podmiotami leczniczymi i personelu medycznego, a także instytucji i organizacji zaangażowanych w zwalczanie zagrożeń.

- Zbudowanie systemu informacyjnego monitorującego krytyczne zasoby służby zdrowia.

- Opracowanie procedur (algorytmów) postępowania z pacjentami z podejrzeniem poszczególnych stanów klinicznych.

- Zharmonizowanie wewnętrznych procedur podmiotów leczniczych z procedurami publicznych instytucji i aparatu państwa.

- Intensywne rozwijanie systemów informatycznych oraz zwiększanie ich stabilności (e-recepta, e-skierowanie, e-dokumentacja, itd.)

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz