NIK: Smartfon i tablet zastępują sport

13 Października 2020, 10:01 dzieci sport medycyna sportowa

Zmalał odsetek dzieci i młodzieży ( w wieku 11 – 17 lat)  podejmujących aktywność fizyczną w wymiarze zgodnym z wytycznymi  Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – co najmniej  60 minut  dziennie przez 7 dni w tygodniu. Większą od zakładanej aktywność odnotowano  jedynie wśród dziewcząt - wynika z najnowszego raportu NIK. Izba podkreśla, że istotny wpływ na taki stan ma spędzanie przez dzieci i młodzież wolnego czasu przed komputerem i smartfonem.

Jak podkreśla NIK, zwiększenie o blisko 100 proc. środków publicznych na realizację programów pobudzających aktywność fizyczną dzieci i młodzieży nie przełożyło się na realizację tego celu, a odsetek dzieci  i młodzieży ( w wieku 11 – 17 lat)  podejmujących aktywność fizyczną zmalał.

Izba przypomina, że aktywność fizyczna jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego oraz dla zapobiegania otyłości i zaburzeniom układu ruchu.

Tymczasem badanie aktywności fizycznej przeprowadzone w 2013 r. i w 2018 r. na grupie dzieci i młodzieży pokazało, że większość nie spełniała zaleceń WHO. Aktywność umiarkowaną, czyli co najmniej 60 minut dziennie aktywności fizycznej przez 7 dni w tygodniu, osiągnęło w 2013 r. tylko ponad 21 proc., a w 2018 r. ponad 15 proc. młodocianych w wieku 11 - 17 lat.

 

Efekty niewspółmierne do nakładów

NIK skontrolowała, czy realizacja programów Ministra Sportu i Turystyki w latach 2016 - 2019 wpłynęła na wzrost aktywności fizycznej dzieci i młodzieży. Pomimo, iż Minister w badanym okresie prawidłowo realizował dotyczące tego programy, to aktywność fizyczna dzieci i młodzież nie osiągnęła zakładanego poziomu. W latach 2016-2018 przeznaczono na ten cel z Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej i Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów ponad 415 mln zł, co stanowiło 78 proc. wydatków na sport powszechny. W finansowanych w ten sposób aktywnościach sportowych ( np. Sport Wszystkich Dzieci, Szkolny Klub Sportowy, Umiem Pływać) wzięło udział 4 mln dzieci i młodzieży.

W kontrolowanych latach środki na realizację programów wzrosły o ponad 97 proc. - z blisko 92 mln zł do ponad 180 mln zł. Dzięki temu liczba dzieci i młodzieży objęta wsparciem wzrosła o ponad 32 proc. - z 1,17 mln do 1,55 mln osób. "Nie było to jednak współmierne do wzrostu finansowania programów" - ocenia Izba. 

Tylko dziewczęta ćwiczą?

Cele i priorytety odnośnie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży określono w Programie Rozwoju Sportu do roku 2020. Z czterech zaplanowanych wskaźników dotyczących rozwoju aktywności fizycznej dzieci i młodzieży wzrost osiągnięto tylko w jednym. Założono , że odsetek dziewcząt w wieku 11 - 17 lat podejmujących aktywność w wymiarze zgodnym z wytycznymi WHO - czyli co najmniej 60 min. dziennie przez 7 dni w tygodniu, w stosunku do odsetka chłopców - wyniesie 60 proc. Tymczasem osiągnięto wynik przekraczający 70 proc.

W przypadku innych wskaźników nie osiągnięto zakładanego wzrostu aktywności fizycznej, a w niektórych przypadkach nastąpił nawet jej spadek. 

Powodem smartfony i komputery

NIK podziela pogląd Ministra, że istotny wpływ na obniżenie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży mają czynniki cywilizacyjne m.in. rozwój technologii cyfrowych (spędzanie przez dzieci i młodzież większej ilości czasu przed komputerem, ze smartfonem i tabletem).

Izba zwraca uwagę, że nie wiadomo dokładnie jakie efekty przyniosły finansowane ze środków publicznych programy, bo Minister nie określił mierzalnych celów, mierników realizacji celów ani narzędzi do pomiaru wzrostu lub poprawy aktywności fizycznej. Nie wiadomo więc, które z realizowanych programów wpłynęły na poprawę aktywności fizycznej dzieci i młodzieży, a więc nie wiadomo, które z programów warto kontynuować, a które zakończyć.

Ponadto zdaniem NIK także współpraca Ministra Sportu z Ministrem Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju aktywności fizycznej dzieci i młodzieży w wieku szkolnym była niewystarczająca. 

Więcej wypadków na SKS-ach

Pozytywnie NIK ocenia z kolei wprowadzenie w latach 2016-2018 nowych programów Szkolny Klub Sportowy i Klub, w których uczestniczyło coraz więcej dzieci, szkół podstawowych, gmin i klubów sportowych.

"Nie określono jednak zasad postępowania w razie wystąpienia wypadków na zajęciach SKS. Tymczasem ich liczba rośnie. W 2017 r. w kraju było 30 wypadków, w 2018 r. 55, w 2019 r. (do 30 czerwca) 24. W 2018 r. w stosunku do 2017 r. liczba wypadków wzrosła o 83 proc. Najczęściej dotyczyły one urazów takich jak: stłuczenia, złamania kości, zwichnięcia i skręcenia stawów

NIK pozytywnie ocenia również budowę systemu identyfikacji talentów sportowych wśród dzieci i młodzieży polegającą na wprowadzeniu w 2017 r. portalu Narodowa Baza Talentów oraz w 2019 r. - Programu Skaut. Jednak w portalu w latach 2018-2019 (do zakończenia czynności kontrolnych) nie wprowadzono wszystkich zakładanych funkcjonalności m.in. wyszukiwania talentów sportowych, co zdaniem NIK utrudniało proces ich identyfikacji.

Równocześnie realizowane przez Ministra programy inwestycyjne przyczyniły się do poprawy szkolnej bazy sportowej. Efektem wsparcia w wysokości ponad 466 mln zł było w latach 2016-2018 wybudowanie i przebudowanie 1 080 oraz modernizacja 131 obiektów sportowych w 986 szkołach w Polsce.

Wnioski

NIK wnioskuje do ministra sportu o: przygotowanie w strategicznym dokumencie kierunków interwencji w zakresie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży oraz szkolnej infrastruktury sportowo-rekreacyjnej oraz realnych do uzyskania wskaźników oceny rozwoju tych obszarów, o wprowadzenie w programach i zadaniach dotyczących rozwoju aktywności fizycznej dzieci i młodzieży mierzalnych celów, mierników realizacji tych celów oraz narzędzi pozwalających na pomiar aktywności w cyklu rocznym lub kilkuletnim, a także o wprowadzenie w programach i zadaniach ewaluacji systemowej w cyklu rocznym lub kilkuletnim, w tym oceny ich wpływu na wzrost aktywności fizycznej w oparciu o przyjęte mierniki jakościowe oraz ograniczenie realizacji programów i zadań o niskim wpływie na ten rozwój.

Z kolei do ministra sportu i ministra edukacji narodowej Izba wnioskuje o podjęcie szerszej współpracy w zakresie kształtowania wśród dzieci i młodzieży nawyku podejmowania aktywności fizycznej oraz zachęcenia ich do większej aktywności poza zajęciami wychowania fizycznego.

Do Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego, Izba wnioskuje zaś m.in. o wdrożenie funkcjonalności Narodowej Bazy Talentów dotyczącej wyszukiwania talentów sportowych, a także o podjęcie działań, aby wprowadzić w ramach Programu SKS aplikacji mobilnej na telefony komórkowe dla dzieci oraz ich rodziców, zachęcającej do podejmowania codziennej aktywności fizycznej.

Źródło: NIK

 

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz