Do 2050 roku 2,5 miliarda ludzi będzie miało problemy ze słuchem. Jak temu zapobiec?

Słuch to jeden z naszych najważniejszych zmysłów, ale rzadko myślimy o tym, jak go chronić – dopóki nie pojawią się problemy. Tymczasem coraz więcej ludzi doświadcza niedosłuchu, a według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) do 2050 roku aż 2,5 miliarda osób na świecie będzie miało pewien stopień utraty słuchu. Co powoduje problemy ze słuchem? Jak je rozpoznać i leczyć? I przede wszystkim – jak im zapobiegać?

3 marca 2025 roku obchodzimy Światowy Dzień Słuchu, który w tym roku odbywa się pod hasłem „Zmiana sposobu myślenia: sprawmy, aby pielęgnacja uszu i słuchu stała się rzeczywistością dla wszystkich!”.

WHO alarmuje: do 2050 roku 2,5 miliarda osób straci słuch. Co najczęściej odpowiada za utratę słuchu u ludzi?

Największym zagrożeniem dla naszych uszu jest hałas. Można go spotkać wszędzie: w pracy, na ulicy, w klubach muzycznych, a nawet w domu.

Szczególnie niebezpieczne są:

• Słuchawki douszne – słuchanie głośnej muzyki przez długi czas powoduje stopniowe uszkadzanie komórek słuchowych. Badania wskazują, że głośność powyżej 85 decybeli (dB) może prowadzić do trwałej utraty słuchu. Dla porównania, normalna rozmowa to około 60 dB, a koncert rockowy to nawet 110 dB!

• Praca w hałasie – osoby pracujące w głośnym środowisku (np. na budowie, w fabrykach, przy lotniskach) są narażone na przewlekłe uszkodzenia słuchu. W takich miejscach konieczne jest stosowanie ochronników słuchu.

• Codzienny hałas miejski – korki, klaksony, syreny – to wszystko wpływa na nasze uszy bardziej, niż nam się wydaje. WHO podaje, że stała ekspozycja na hałas powyżej 70 dB może prowadzić do pogorszenia słuchu.

Proces starzenia naturalnie wpływa na pogorszenie słuchu. Utrata słuchu związana z wiekiem (presbyacusis) jest jednym z najczęstszych problemów osób po 60. roku życia. Początkowo trudności pojawiają się w odbiorze wysokich dźwięków, a z czasem problem się pogłębia.

Niektóre choroby mogą prowadzić do uszkodzenia słuchu.

Do najczęstszych należą:

• Zapalenie ucha środkowego – częste infekcje ucha mogą powodować przewlekły stan zapalny i uszkodzenie struktur słuchowych.

• Świnka, odra, różyczka – wirusy te mogą atakować układ słuchowy, powodując trwały niedosłuch.

• Meningokoki (zapalenie opon mózgowych) – mogą prowadzić do uszkodzenia nerwu słuchowego.

Niektóre osoby rodzą się z wadami słuchu lub są genetycznie predysponowane do wcześniejszej utraty słuchu. W takich przypadkach profilaktyka i wczesna diagnoza mają ogromne znaczenie.

Wielu ludzi przez długi czas nie zauważa problemów ze słuchem, ponieważ ubytek słuchu często rozwija się powoli.

Na co zwrócić uwagę?

• Trudności ze zrozumieniem rozmów, zwłaszcza w hałaśliwym otoczeniu

• Prośby o powtarzanie wypowiedzi

• Zwiększanie głośności telewizora czy telefonu

• Szumy uszne – dzwonienie, szumienie lub piski w uszach

Aparaty słuchowe – nowoczesna pomoc

Dla osób z niedosłuchem świetnym rozwiązaniem są aparaty słuchowe. Dzięki nowoczesnym technologiom są one coraz mniejsze i bardziej dyskretne, a jednocześnie skuteczniejsze.

Implanty ślimakowe – dla głębokiego niedosłuchu

Jeśli aparat słuchowy nie wystarcza, można zastosować implant ślimakowy – małe urządzenie wszczepiane w ucho, które stymuluje nerw słuchowy.

Leczenie farmakologiczne i chirurgiczne

W przypadku infekcji ucha stosuje się antybiotyki. W niektórych przypadkach konieczna może być operacja, np. w celu usunięcia płynu z ucha środkowego lub rekonstrukcji błony bębenkowej. Jak dbać o słuch?

1. Ogranicz ekspozycję na hałas

• Nie słuchaj muzyki przez słuchawki na maksymalnej głośności – jeśli ktoś obok ciebie słyszy dźwięk ze słuchawek, to znaczy, że jest on za głośny.

• Jeśli pracujesz w hałasie, używaj zatyczek do uszu lub nauszników ochronnych.

• Rób przerwy od głośnych miejsc, np. koncertów czy klubów.

2. Dbaj o higienę uszu

Nie wkładaj do uszu patyczków higienicznych! Mogą one wepchnąć woskowinę głębiej i spowodować zatkanie przewodu słuchowego. Jeśli masz problem z nadmiarem woskowiny, lepiej udać się do laryngologa na profesjonalne oczyszczanie uszu.

3. Zdrowy styl życia

Co ma wspólnego zdrowa dieta ze słuchem? Bardzo wiele! Regularna aktywność fizyczna, unikanie papierosów i nadmiernej ilości alkoholu mogą pomóc w utrzymaniu dobrego słuchu na dłużej.

4. Regularne badania słuchu

Nie czekaj, aż pojawią się poważne problemy. Jeśli masz ponad 50 lat, warto raz na kilka lat wykonać badanie słuchu. Osoby narażone na hałas powinny kontrolować słuch nawet częściej.