9. edycja Polsko-Szwajcarskiego Forum Dialogu - o roli danych uzyskanych w praktyce

17 Czerwca 2019, 12:34

Wykorzystanie danych uzyskanych w praktyce (Real World Evidence – RWE) może pomóc utrzymać lepszy poziom zdrowia społeczeństwa oraz bardziej efektywnie zarządzać systemami ochrony zdrowia – przekonywali uczestnicy 9. Edycji Polsko-Szwajcarskiego Forum Dialogu. Tegoroczna edycja poświęcona była roli danych uzyskanych w praktyce.

Eksperci dyskutowali w miniony piątek m.in. na temat optymalnego i realnego sposobu zbierania danych, metod ich zabezpieczenia, jakości danych oraz ich wykorzystania do oceny efektywności interwencji medycznych, a także o potencjalnych efektach wykorzystania RWE dla społeczeństw i interesariuszy w sektorze ochrony zdrowia.

Doris Fiala, członek parlamentu szwajcarskiego, przewodnicząca szwajcarskiej komisji kontroli/nadzoru parlamentarnego, przewodnicząca FDP Women, członek zarządu w Procivis, podkreślała, że koszty opieki zdrowotnej w Szwajcarii znacząco wzrosły, co w jej opinii wynika z nieefektywności systemu.

 Dodała, że parlament przyjął przepisy dotyczące elektronicznej dokumentacji medycznej, co ma podnieść skuteczność i efektywność systemu opieki zdrowotnej. Jednocześnie zastrzegła, że trzeba zastanowić się nad tym, kto będzie odpowiedzialny za odpowiednią infrastrukturę i bezpieczeństwo tych danych w kontekście dużej decentralizacji kraju. Jak mówiła, wprowadzenie systemu przesyłania danych medycznych wymaga też znacznych nakładów finansowych, nawet ponad 320 mln franków szwajcarskich, tymczasem rząd federalny zabezpieczył na ten cel 30 mln franków szwajcarskich.

Wyjaśniła, że obecnie do wdrożenia systemu e-dokumentacji zobligowane są szpitale, jednak zaledwie jedna czwarta z nich jest w stanie utworzyć do kwietnia 2020 r. specjalny interfejs do automatycznego przekazywania danych. Brakuje ponadto włączenia w system e-dokumentacji lekarzy pierwszego kontaktu oraz pacjentów.

 - Jesteśmy na dobrej ścieżce, jeżeli chodzi o zmiany w kierunku e-dokumentacji medycznej – oceniła Doris Fiala zastrzegając, że jest jeszcze wiele do zrobienia w tym zakresie.

Dane niezbędne, aby wyciągać wnioski

Dr med. Adrian Jaggi, dyrektor projektu Ehealth w Santesuisse, Swiss Health Insurer Association – Szwajcarskie Stowarzyszenie Ubezpieczeń Zdrowotnych, podkreślał, że dane są potrzebne nie tylko po to, aby je mieć, ale po to, aby wyciągać z nich wnioski, żeby były podstawą także decyzji politycznych. W jego ocenie, w wielu szpitalach dane kliniczne są bardzo zaawansowane, ale brakuje podejścia na poziomie krajowym.

- W Szwajcarii mamy jakość opieki na bardzo wysokim poziomie, ale mamy też bardzo wysokie koszty  tej opieki, więc powinniśmy pracować nad jakością RWE – mówił i dodał, że koszty opieki wzrosły do 82,5 mld franków szwajcarskich, co należy szybko zmienić.

Jak mówił,  oszczędności na poziomie 10-15 proc. można wygenerować ograniczając m.in. cześć hospitalizacji i przechodząc na tryb ambulatoryjny lub hospitalizacji jednodniowych. Dodał, że szwajcarskie ministerstwo zdrowia przyjęło plan obejmujący 38 działań, m.in. zakłada on, że wytyczne muszą być przygotowywane w oparciu o dowody,  a te mają być oparte na danych wysokiej jakości. Dodał, że niezbędne jest zredukowanie nieefektywnych usług, świadczeń, ale trzeba je dokładnie zidentyfikować w oparciu o praktyczne dane.

Jak mówił, wdrażana jest e-dokumentacja medyczna. - Mamy uchwaloną w 2006 r. narodową strategię dotyczącą e-zdrowia. Nie mówiła ona jednak o efektywności, a jedynie o wymianie informacji medycznych - zastrzegł. Według niego, obecnie brakuje kompletnej dokumentacji medycznej każdego pacjenta, ponieważ nie wszyscy pracownicy ochrony zdrowia mają obowiązek wprowadzania tych danych.

- Powinniśmy brać pod uwagę nie tylko dane, ale też procesy, by mówić o cyfryzacji. Nie tylko zbieramy dane, ale trzeba je pokazać w formie czytelnych informacji i wniosków – wskazał dr Adrian Jaggi.

Z koeli Avi Matan, General Manager Novartis Oncology,  ocenił, że na całym świecie stoimy wobec podobnych wyzwań związanych z efektywnością systemów ochrony zdrowia. - Jesteśmy skłonni zwiększać zasoby, ale trzeba wprowadzać rozwiązania które spowodują, że system będzie bardziej efektywny - mówił.

Podał przykład Izraela, skąd pochodzi, gdzie żyje 8 mln ludzi, wydatki na zdrowie są na średnim poziomie, zaś według OECD jest tam jeden z bardziej efektywnych systemów ochrony zdrowia. Wyjaśnił, że jeden z głównych ubezpieczycieli, z którego korzysta 60 proc. populacji, ma ponad tysiąc poradni oraz kilkadziesiąt szpitali, a wszystkie dane z tych placówek spięte są w jeden system informatyczny. - Tak potężny system daje możliwości monitorowania sekwencji leczenia w onkologii, a także przestrzegania zaleceń przez pacjentów. To złożone dane, które są zbierane cały czas – wskazywał.

Jak e-zdrowie wygląda w Polsce?

Anna Romańczyk, główny specjalista w Departamencie e-zdrowia Ministerstwa Zdrowia zaznaczyła, że informatyzacja i wprowadzanie rozwiązań e-zdrowia to obecnie priorytety ministerstwa, m.in. internetowe konto pacjenta, gdzie każdy może sprawdzić wykonane na jego rzecz świadczenia czy wystawione recepty. Jak mówiła, obecnie mamy już dostępną e-receptę, a ponad 90 proc. aptek podłączonych jest do systemu.

Z kolei dr Marta Polkowska, kierownik działu refundacji , wydziału oceny technologii medycznych w AOTMiT,  wyjaśniała, że Agencja wykorzystuje do oceny efektywności terapii m.in. wyniki badań klinicznych, ale także dane epidemiologiczne, rejestry, dane NFZ. Jak zastrzegała, Agencja ocenia także wiarygodność i jakość tych wykorzystywanych danych, biorąc pod uwagę to, że np. NFZ stworzył system zbierania danych pod kątem płatnika.

RWE- wyzwania i szanse

Bartosz Poliński, prezes zarządu fundacji onkologicznej ALIVIA, zwracał uwagę, że rola danych uzyskanych w praktyce może okazać się bardzo ważna dla pacjentów. Podał przykład badania nad  pacjentami chorymi na raka płuca, którzy byli proszeni o zgłaszanie symptomów za pomocą aplikacji telefonicznej. - Ta grupa żyła średnio 7 miesięcy dłużej. To przykład tego, w jaki sposób RWE może być konkretnym benefitem dla pacjentów i gdzie dane mogą ratować życie - ocenił.

- Z perspektywy organizacji pacjenckich zbieranie prawdziwych danych z systemu może dotyczyć pacjentów, ale też samego systemu – mówił i dodał, że fundacja wyszła z inicjatywą zbierania tych danych, których pacjentom brakowało.

Fundacja uruchomiła m.in. kolejkoskop, monitorujący czasy oczekiwania m.in. na tomografię komputerową, onkomapę – umożliwiającą ocenę ośrodków onkologicznych i lekarzy, a także projekt monitorujący poziom dostępności do innowacyjnych terapii onkologicznych w 20 obszarach.

Dr inż. Agnieszka Sznyk, Prezes Zarządu Instytutu Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju, zaznaczyła, że tylko dzięki odpowiednim danym można podejmować właściwe działania, więc trzeba zacząć od poprawy raportowania danych.

- Bardzo wielu informacji nadal brakuje, a bez nich trudno podejmować decyzje dotyczące całego systemu ochrony zdrowia – mówiła i dodała, że  decydenci powoli zaczynają słuchać argumentów o kosztach pośrednich.

Dane z realnego leczenia stymulują badania

Natomiast prof. Iwona Ługowska podkreślała, że obecnie onkologia idzie w kierunku immunoterapii oraz leczenia ukierunkowanego molekularnie, gdzie podstawą jest informacja o konkretnej mutacji genowej pacjenta na podstawie badań.

- W przypadku rozwoju leczenia ukierunkowanego molekularnie musimy mieć informacje o pacjentach z konkretną mutacją, aby stwierdzić jakie leczenie w przypadku danego pacjenta byłoby optymalne. Ilość danych gromadzonych w Centrum Onkologii jest ogromna, bo to setki pacjentów rocznie - mówiła.

Według niej, ogromna jest rola badań klinicznych oraz danych zbieranych na tej podstawie, ponieważ pozwalają one na dynamiczną aktualizację rekomendacji dotyczących leczenia.

Także Katarzyna Stadnicka, Scientific Director Roche Pharma International Foundation Medicine, Roche Polska, zwracała uwagę, że w tej chwili możemy coraz więcej wiedzieć o chorym. - Rozwój nauki i postęp technologii doprowadziły do tego, że wiemy, iż każdy chory jest inny, każdy ma inny genom i inny nowotwór. To łączy się z RWD, ponieważ mając dużą bazę danych pochodzących z realnego leczenia i mając dużą bazę chorych możemy wysnuć z tego wiele wniosków, np. że pewne grupy chorych nie odpowiadają na dane leczenie. Możemy wyszukać, dlaczego ci chorzy nie odpowiadają na leczenie. To natomiast stymuluje badania nad nowymi metodami leczenia - mówiła.

Jak dodała, postęp i tworzenie kolejnych leków powoduje, że pacjenci mogą mieć leczenie dobrane indywidualnie na podstawie diagnostyki. - W tej chwili możemy leczyć inaczej, dostosowując rodzaj leczenia do indywidualnych cech chorego, co daje szansę na najbardziej efektywne leczenie, bo unikniemy nieskutecznego leczenia oraz działań niepożądanych. To pozwoli na optymalizację kosztów bezpośrednich, ale też uniknięcie w wielu wypadkach kosztów pośrednich - wskazywała.

Jak dodała, diagnostyka genomu chorego nie jest tania, ale nadal w porównaniu z nietrafionym leczeniem jest korzystniejsza.

Według Avi Mattana, potencjał wykorzystania RWE jest przeogromny dla wszystkich stron: pacjentów, regulatora, firm, naukowców. - Często nie podchodzi się do danych w odpowiedni sposób, a dane rzeczywiste wykorzystywane są we wszystkich branżach, nie tylko w zdrowiu – mówił.

Zastrzegał, że aby wykorzystywać dane musimy zastanowić się, jak rozróżnić jakość danych, ustandaryzować je, aby miały tę jakość, jak je anonimizować i zapewnić bezpieczeństwo oraz transparentność.

Organizatorami spotkania byli Ambasada Szwajcarii i Polsko-Szwajcarska Izba Gospodarcza. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Minister Zdrowia Łukasz Szumowski.

Polsko-Szwajcarskie Forum Dialogu to inicjatywa, która ma na celu inspirować dyskusję o kształcie i kierunku reform w polskiej ochronie zdrowia. Eksperci z obu krajów spotykają się, aby podzielić się swoim doświadczeniem i wiedzą oraz opracować zalecenia dotyczące ulepszeń w wybranych obszarach polskiego systemu opieki zdrowotnej. Forum Dialogu Zdrowia jest organizowane przez Polsko-Szwajcarską Izbę Handlową i Ambasadę Szwajcarii w Polsce od 2011 r. 

BPO

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz