Badania genetyczne mogą pomóc żyć dłużej. Eksperci wskazują, jak zwiększyć szanse

Długowieczność, badania genetyczne i profilaktyka zdrowotna to tematy, które coraz częściej pojawiają się w dyskusjach o zdrowym starzeniu. Eksperci podkreślają, że nie istnieje jeden uniwersalny sposób na długie życie, ale poznanie własnych predyspozycji genetycznych może pomóc lepiej zadbać o zdrowie. Coraz większą rolę odgrywa także personalizowana profilaktyka, która pozwala dopasować styl życia do indywidualnych potrzeb organizmu.

Temat długowieczności staje się coraz ważniejszy zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że średnia długość życia w Polsce wynosi obecnie około 78,7 roku, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej to 81,7 roku.

Widoczna jest również duża różnica między kobietami a mężczyznami. Polki żyją średnio 82,3 roku, a Polacy 74,9 roku. Oznacza to, że kobiety żyją przeciętnie o ponad siedem lat dłużej.

Jeszcze większe znaczenie ma jednak nie sama długość życia, ale liczba lat przeżytych w dobrym zdrowiu. Według danych OECD przeciętny Polak pozostaje w pełni sprawny przez około 62,4 roku, a Polka przez 65,5 roku.

Eksperci wskazują kilka głównych przyczyn. Wśród nich znajdują się palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu oraz niewystarczająca aktywność fizyczna.

Dane projektu Global Burden of Diseases pokazują, że najwięcej lat życia tracimy z powodu chorób układu krążenia oraz nowotworów. Duży wpływ mają również infekcje dróg oddechowych, cukrzyca, choroby nerek, schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz zaburzenia neurologiczne i psychiczne.

Specjaliści podkreślają jednak, że wielu z tych problemów można uniknąć dzięki odpowiednio wcześnie wdrożonej profilaktyce.

Coraz większe zainteresowanie budzą dziś badania genetyczne, które pomagają lepiej poznać własny organizm. Jak pokazuje badanie SW Research przeprowadzone dla Grupy LUX MED, większość Polaków nadal kojarzy genetykę głównie z ustalaniem pokrewieństwa lub wykrywaniem ryzyka poważnych chorób.

Tymczasem analiza DNA może mieć znacznie szersze zastosowanie. Pozwala określić indywidualne predyspozycje związane między innymi z aktywnością fizyczną, metabolizmem czy ryzykiem występowania niektórych schorzeń.

Jak wyjaśnia dr n. biol. Magdalena Kaliszewska, specjalistka w zakresie genetyki człowieka:

Ekspertka podkreśla, że w programie Moje Zdrowie Genetyczne analizowane są między innymi geny związane z siłą mięśni, wytrzymałością organizmu, podatnością na urazy, otyłością czy zespołem metabolicznym.

Zdaniem specjalistów znajomość własnego profilu genetycznego może pomóc w podejmowaniu bardziej świadomych decyzji zdrowotnych.

Marek Solecki, profilaktyk i kierownik Działu Edukacji Zdrowotnej Grupy LUX MED, zwraca uwagę, że genów nie można zmienić, ale można wpływać na codzienne wybory.

Według eksperta badania genetyczne mogą pomóc w dopasowaniu sposobu odżywiania, aktywności fizycznej, jakości snu, metod radzenia sobie ze stresem oraz eliminacji szkodliwych nawyków.

Specjaliści podkreślają, że nie istnieje jeden prosty sposób na długie życie. Kluczowe znaczenie mają codzienne decyzje podejmowane przez wiele lat.

Jak tłumaczy Ewa Niewola, psycholożka i wykładowczyni studiów podyplomowych „Styl życia i długowieczność w praktyce”:

To właśnie regularność, a nie pojedyncze działania, ma największe znaczenie dla zdrowia w długiej perspektywie.

Eksperci są zgodni, że badania genetyczne nie stanowią gotowej recepty na długowieczność. Mogą jednak być cennym narzędziem wspierającym świadome zarządzanie własnym zdrowiem.

Pozwalają lepiej zrozumieć indywidualne predyspozycje organizmu, zwiększają motywację do zmian i pomagają budować skuteczną profilaktykę zdrowotną. Ostatecznie jednak to codzienne nawyki związane z dietą, ruchem, snem, relacjami społecznymi i unikaniem używek mają największy wpływ na to, jak długo i w jakim zdrowiu będziemy żyć.