MZ zgadza się z RPO: Postępowanie karne nie może odbierać lekarzowi możliwości pracy

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Minister Zdrowia z propozycją zmian w ustawach regulujących wykonywanie zawodów lekarza, dentysty, pielęgniarki i położnej. Chodzi o przepisy wymagające od kandydatów oświadczenia, że nie toczy się wobec nich postępowanie karne za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

RPO postuluje, by osoby, wobec których takie postępowanie się toczy, nie były z góry wykluczane z dostępu do zawodu, lecz składały rozszerzone oświadczenie – ze wskazaniem sygnatury sprawy, organu prowadzącego i treści zarzutów. Następnie sprawa mogłaby być indywidualnie oceniana przez samorząd zawodowy.

Obecne przepisy powodują, że już samo toczące się postępowanie karne może w praktyce uniemożliwić uzyskanie prawa wykonywania zawodu. Dotyczy to także osób, wobec których nie zapadł żaden wyrok.

Wnioskodawca, który zwrócił się do RPO, wskazuje, że taka sytuacja może prowadzić do faktycznego „ukarania” jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd. Absolwent medycyny lub lekarz ubiegający się o pełne prawo wykonywania zawodu nie może pracować, mimo że formalnie pozostaje niewinny.

RPO ocenia, że problemem nie jest samo domniemanie niewinności, lecz nieproporcjonalne ograniczenie wolności wykonywania zawodu. Konstytucja dopuszcza reglamentację zawodów zaufania publicznego, ale tylko wtedy, gdy ograniczenia są konieczne i proporcjonalne.

Tymczasem w systemie już istnieją mechanizmy pozwalające samorządom zawodowym zawieszać prawo wykonywania zawodu, gdy istnieje realne zagrożenie dla pacjentów. Zdaniem RPO podobne, indywidualne podejście powinno dotyczyć także osób dopiero ubiegających się o uprawnienia.

Rzecznik sugeruje wprowadzenie dwuetapowej procedury. Kandydat składałby oświadczenie o toczącym się postępowaniu, a samorząd zawodowy – np. sąd lekarski lub sąd pielęgniarek i położnych – oceniałby, czy charakter zarzutów rzeczywiście uzasadnia wstrzymanie prawa wykonywania zawodu. Decyzja podlegałaby kontroli instancyjnej.

RPO już wcześniej zwracał się do Ministerstwa Zdrowia w tej sprawie, ale nie otrzymał odpowiedzi. Dlatego przekazał kopie swoich wystąpień premierowi z prośbą o interwencję.

W odpowiedzi wiceminister zdrowia przyznała, że obecne przepisy mogą być zbyt restrykcyjne i budzić wątpliwości konstytucyjne. Resort zgadza się, że samo toczące się postępowanie nie powinno automatycznie zamykać drogi do zawodu.

Dodaje, że Minister Zdrowia podziela stanowisko Rzecznika, że należy zmienić przepisy. Może się to stać „przy okazji najbliższej nowelizacji aktów prawnych”.