Nowa ustawa o receptach 2026. Farmaceuci będą mogli wystawiać recepty na leki psychiatryczne i ADHD

Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt nowej ustawy o receptach, która ma wprowadzić recepty kontynuowane wystawiane przez farmaceutów. Zmiany miałyby objąć m.in. dostęp do Internetowego Konta Pacjenta (IKP), nowe zasady realizacji recept refundowanych oraz możliwość przedłużania terapii bez wizyty u lekarza. Projekt może szczególnie wpłynąć na pacjentów przyjmujących leki psychiatryczne, przeciwlękowe i leki na ADHD.

Ministerstwo Zdrowia skierowało do prekonsultacji projekt nowej ustawy o receptach. Dokument ma kompleksowo uporządkować zasady wystawiania, realizacji i przechowywania recept, ale największe emocje budzą nowe kompetencje dla farmaceutów.

Projekt przewiduje możliwość wystawiania przez farmaceutów tzw. recept kontynuowanych. Oznacza to, że pacjent przyjmujący stale leki nie zawsze będzie musiał wracać do lekarza wyłącznie po przedłużenie terapii.

Nowe przepisy mają objąć również lekarzy, pielęgniarki, położne i felczerów. Zmiany dotyczą także funkcjonowania e-recept, recept rocznych oraz części programów lekowych.

Projekt zakłada, że farmaceuta będzie mógł wystawić receptę wyłącznie wtedy, gdy terapia została wcześniej rozpoczęta przez lekarza i znajduje się w systemie IKP.

Farmaceuta ma uzyskać dostęp do historii leczenia pacjenta, wcześniej wystawionych recept oraz dokumentacji medycznej. Dopiero na tej podstawie będzie mógł zdecydować o kontynuacji terapii.

W projekcie zapisano również mechanizm kontroli po stronie lekarza. Jeśli lekarz zaznaczy w systemie brak możliwości dalszej kontynuacji leczenia, farmaceuta nie wystawi recepty. Jak wskazano w projekcie, „recepta kontynuowana nie będzie mogła zostać wystawiona”, gdy lekarz zablokuje taką możliwość w IKP albo na recepcie.

Projekt ustawy obejmuje kilka grup produktów leczniczych. Farmaceuci będą mogli wystawiać recepty m.in. na:

• leki kategorii Rp i Rpz,

• wyroby medyczne,

• środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego,

• wybrane substancje psychotropowe z grup I-P i II-P.

To właśnie leki psychiatryczne wywołują największe zainteresowanie pacjentów. Chodzi m.in. o preparaty stosowane w leczeniu zaburzeń lękowych, bezsenności czy ADHD.

Projekt nie wskazuje konkretnych nazw handlowych, ale odwołuje się do klasyfikacji substancji psychotropowych. W praktyce chodzi m.in. o takie substancje jak:

• alprazolam,

• lorazepam,

• diazepam,

• klonazepam,

• zolpidem,

• methylphenidate stosowany w terapii ADHD.

Dla wielu pacjentów może to oznaczać mniej wizyt organizacyjnych odbywanych tylko po receptę. Problem długiego oczekiwania na wizytę psychiatryczną jest dziś szczególnie widoczny w dużych miastach.

Projekt nie obejmuje wszystkich substancji podlegających ścisłej kontroli. Poza zakresem nowych uprawnień pozostaną m.in. silne opioidy i środki odurzające stosowane w terapii bólu.

Farmaceuci nie będą mogli samodzielnie kontynuować terapii obejmującej m.in.:

• morfinę,

• oksykodon,

• fentanyl przeciwbólowy,

• metadon,

• część innych opioidów.

Resort zdrowia podkreśla, że są to preparaty wymagające regularnej kontroli dawkowania oraz oceny ryzyka uzależnienia.

Projekt ustawy przewiduje również limit dotyczący długości terapii. Recepta kontynuowana ma obejmować maksymalnie ilość produktu potrzebną na 120 dni stosowania.

Ministerstwo Zdrowia chce w ten sposób ograniczyć magazynowanie leków i uszczelnić system realizacji recept refundowanych. Zmiany mają także utrudnić wielokrotne wykupywanie tych samych preparatów.

Projekt przewiduje, że recepta wystawiona przez farmaceutę będzie mogła zostać zrealizowana wyłącznie w aptece, w której została wystawiona.

Według autorów projektu takie rozwiązanie ma:

• ograniczyć ryzyko nadużyć,

• zwiększyć kontrolę nad obiegiem recept,

• jasno przypisać odpowiedzialność do konkretnej apteki.

Dla farmaceutów oznacza to znacznie większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo terapii i poprawność dokumentacji.

Jedną z największych zmian będzie rozszerzenie dostępu farmaceutów do danych medycznych pacjentów. Projekt przewiduje możliwość korzystania z dokumentacji medycznej oraz danych zapisanych w Internetowym Koncie Pacjenta.

Farmaceuci mają również zostać objęci obowiązkiem prowadzenia dokumentacji medycznej związanej z realizowanymi świadczeniami.

Projekt zakłada też możliwość odmowy realizacji recepty, jeśli pojawi się podejrzenie wykorzystania leku „w celu pozamedycznym albo recepta nie jest autentyczna”.

Nowe przepisy mogą szczególnie odciążyć poradnie psychiatryczne oraz lekarzy prowadzących pacjentów przewlekle chorych.

Najwięcej mają zyskać:

• pacjenci psychiatryczni,

• osoby z ADHD,

• chorzy przewlekle,

• seniorzy stale przyjmujący leki,

  Reklama

• osoby z zaburzeniami lękowymi i bezsennością.

W praktyce część wizyt odbywanych wyłącznie po przedłużenie recepty może zostać przeniesiona do aptek.

Na razie projekt pozostaje na etapie prekonsultacji. Ministerstwo Zdrowia zbiera uwagi od organizacji branżowych, samorządów zawodowych i uczestników rynku ochrony zdrowia.

Nie podano jeszcze daty wejścia w życie nowych przepisów ani harmonogramu dalszych prac legislacyjnych. Przed wdrożeniem zmian konieczne będzie także dostosowanie systemów informatycznych aptek, gabinetów lekarskich i IKP.