Onkolodzy: pacjenci nadal zgłaszają się na badania zbyt późno

Mimo coraz większej dostępności badań profilaktycznych, wielu pacjentów nadal trafia do lekarzy w zaawansowanym stadium choroby – alarmują specjaliści ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii (ŚCO). Podczas briefingu zorganizowanego z okazji Europejskiego Tygodnia Walki z Rakiem medycy podkreślali, że w wielu przypadkach tragedii można byłoby uniknąć dzięki regularnym wizytom kontrolnym.

Choć nowoczesna medycyna skutecznie hamuje dynamikę wzrostu liczby zgonów, statystyki zachorowań wciąż rosną. Jak skutecznie się bronić? Kluczem jest zmiana codziennych nawyków i regularna diagnostyka.

Styl życia ma kluczowe znaczenie

Dr hab. Jolanta Smok-Kalwat, zastępca dyrektora ŚCO ds. klinicznych, zwraca uwagę, że ponad połowa ryzyka zachorowania na nowotwór zależy bezpośrednio od naszego stylu życia. Wśród głównych „grzechów” zdrowotnych wymienia:

• brak aktywności fizycznej i otyłość,

• niewłaściwą dietę (m.in. nadmiar czerwonego mięsa),

  Reklama

• przewlekły stres,

• używki – przede wszystkim alkohol i papierosy.

Wprowadzenie zdrowszych nawyków nie musi być rewolucją. Wystarczy ograniczenie ciężkich potraw oraz regularny ruch, np. szybki, godzinny spacer dwa razy w tygodniu. Lekarka przypomina również o zbliżającym się sezonie urlopowym: intensywne opalanie bez odpowiedniej ochrony drastycznie zwiększa ryzyko nowotworów skóry.

Mammografia i cytologia: Drgnęło, ale to wciąż za mało

„W ubiegłym roku w województwie świętokrzyskim wykonano o około 2,5 tysiąca więcej badań mammograficznych i cytologicznych niż rok wcześniej” – informuje dr Leszek Smorąg, kierownik Zakładu Profilaktyki Onkologicznej ŚCO.

Choć trend jest pozytywny, ogólna zgłaszalność na badania wciąż pozostaje niewystarczająca. Wyjątkowo bolesnym problemem jest rak szyjki macicy. Każdego roku w ŚCO chorobę tę diagnozuje się u około 70–80 pacjentek, a aż połowa z nich przegrywa walkę o życie. Medycy przypominają, że nowoczesna profilaktyka oraz szczepienia przeciwko HPV pozwalają wykryć zmiany jeszcze na etapie przednowotworowym i całkowicie zapobiec rozwinięciu się raka.

Ciche nowotwory krwi – na co uważać?

W ciągu ostatniej dekady w województwie świętokrzyskim liczba zachorowań na nowotwory krwi wzrosła o około 15 procent. Jak zaznacza prof. Marcin Pasiarski, kierownik Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku, te choroby potrafią przez długi czas rozwijać się w ukryciu, nie dając jednoznacznych objawów.

Sygnałami ostrzegawczymi, które powinny skłonić nas do wykonania chociażby podstawowej morfologii krwi, są:

• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,

• gwałtowna utrata masy ciała,

• obfite nocne poty,

• nawracające, trudne do wyleczenia infekcje.

Profesor Pasiarski dodaje, że na rozwój chorób układu krwiotwórczego wpływ mogą mieć także przewlekłe stany zapalne. Pocieszający jest jednak fakt, że współczesna hematologia dysponuje dziś metodami, które pozwalają kontrolować wiele z tych chorób przez długie lata, traktując je jak schorzenia przewlekłe.

Kompleksowa opieka w jednym miejscu

W walce z chorobą liczy się nie tylko czas, ale i koordynacja leczenia. Dr Anna Huruk-Kuchinka, koordynatorka Colorectal Cancer Unit, podkreśla zalety wdrażania Krajowej Sieci Onkologicznej. Nowy model opieki opiera się na wyspecjalizowanych centrach kompetencji. Dzięki temu pacjent w jednym miejscu otrzymuje pełne wsparcie: od szybkiej diagnostyki, przez chirurgię, radioterapię i chemioterapię, aż po opiekę psychologiczną, dietetyczną oraz rehabilitację.

Czarna statystyka regionu

Dane Świętokrzyskiego Biura Rejestracji Nowotworów przy ŚCO za 2023 rok są bezwzględne: w regionie odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory zlośliwe i ponad 3300 zgonów.

Kobiety chorują najczęściej na:

1. Rak piersi (732 przypadki),

2. Rak oskrzeli i płuca (316),

3. Rak jelita grubego (307),

4. Rak trzonu macicy (222). (W dalszej kolejności diagnozowano nowotwory tarczycy, jajnika, nerki, pęcherza moczowego, trzustki oraz czerniaka).

U mężczyzn statystyki otwiera i dominuje:

1. Rak gruczołu krokowego (1064 zachorowania),

   Reklama

2. Rak oskrzeli i płuca (530),

3. Rak jelita grubego (433). (Męską listę zamykają nowotwory pęcherza, nerki, żołądka, trzustki, czerniak, rak krtani oraz chłoniaki).

Warto wiedzieć: Europejski Tydzień Walki z Rakiem, obchodzony corocznie od 25 do 31 maja, to ogólnoeuropejska inicjatywa, której celem jest edukacja, promowanie zdrowego stylu życia oraz przypominanie o kluczowej roli wczesnej diagnostyki.