Otyłość w Polsce: raport NFZ o kosztach leczenia

Najnowszy raport NFZ pokazuje, jak rosną koszty leczenia chorób powiązanych z otyłością i jak działa program KOS-BAR.

Raport NFZ pokazuje, że polski system ochrony zdrowia coraz więcej płaci za leczenie chorób powiązanych z otyłością, a dane o kosztach powikłań powinny prowadzić do rozmowy o wcześniejszym rozpoznawaniu i leczeniu samej choroby otyłościowej, a nie tylko jej następstw.

Najważniejsze:

• Kwota refundacji leczenia chorób towarzyszących otyłości wśród dorosłych wzrosła z 1 218,7 mln zł w 2014 roku do 4 205,3 mln zł w 2024 roku.
• W 2024 roku operację bariatryczną, czyli zmniejszenie objętości żołądka, przeszło 7,7 tys. pacjentów.
• Do programu KOS-BAR, przeznaczonego dla osób z otyłością olbrzymią, do 31 marca 2025 roku zakwalifikowano 6,1 tys. pacjentów w 19 ośrodkach, a od 31 sierpnia 2025 roku program działa w 18 ośrodkach.
• Według szacunków NCD Risk Factor Collaboration w 2025 roku otyłość ma dotyczyć 25,9 proc. kobiet i 30,3 proc. mężczyzn w Polsce w wieku 20 lat i więcej.

Jak podaje raport NFZ, w 2020 roku na świecie żyło 2,6 mld osób z nadwagą lub otyłością, czyli ze wskaźnikiem BMI (wskaźnik masy ciała liczony na podstawie wzrostu i wagi) na poziomie co najmniej 25 kg/m2. Wśród nich 0,99 mld osób miało już otyłość. W Polsce, według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2019 roku, nadwagę lub otyłość miało 56,6 proc. osób powyżej 15. roku życia, w tym 18,5 proc. z otyłością. Szacunki na 2025 rok mówią o dalszym wzroście odsetka osób otyłych wśród dorosłych Polaków.

W raporcie NFZ zwraca uwagę, że nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 i nadciśnienia tętniczego. W dokumencie omówiono także inne jednostki chorobowe będące konsekwencją otyłości, w tym choroby woreczka żółciowego, dyslipidemię (zaburzenia poziomu tłuszczów we krwi), bezdech senny, zwyrodnienie kolan oraz stłuszczenie wątroby. Fundusz odnotowuje, że z roku na rok rośnie liczba pacjentów wykupujących refundowane leki stosowane w cukrzycy oraz paski do samodzielnego pomiaru glukozy we krwi. W 2023 roku sprawozdano 5,5 tys. hospitalizacji pacjentów z cukrzycą, podczas których wykonano procedurę dużej amputacji kończyny dolnej.

Wydatki na leczenie chorób powiązanych z otyłością rosną od lat. W raporcie omówiono wybrane jednostki chorobowe będące konsekwencjami otyłości. W 2024 roku kwota refundacji świadczeń związana z leczeniem wśród osób dorosłych następujących chorób: cukrzycy typu 2, chorób woreczka żółciowego, dyslipidemii, bezdechu sennego, zwyrodnienia kolan, stłuszczenia wątroby wynosiła 4 205,3 mln zł. Dla porównania, w 2014 roku kwota ta wynosiła 1 218,7 mln zł.

Dla osób z zaawansowaną otyłością jedną z metod leczenia jest operacja bariatryczna, polegająca na operacyjnym zmniejszeniu objętości żołądka. W 2024 roku poddano jej 7,7 tys. pacjentów w Polsce. Od 2021 roku działa też pilotażowy program KOS-BAR, czyli kompleksowa opieka specjalistyczna nad pacjentami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej. Do 31 marca 2025 roku zakwalifikowano do niego 6,1 tys. pacjentów, którzy byli leczeni w ośrodkach w całej Polsce. Od 31 sierpnia 2025 roku liczba ośrodków uczestniczących w programie zmniejszyła się do 18.

Aktualizacja raportu z października 2025 roku uwzględnia także dane dotyczące farmakologicznego leczenia otyłości. Fundusz zwraca uwagę na rosnącą liczbę pacjentów wykupujących refundowane leki stosowane w cukrzycy oraz paski do oznaczania poziomu glukozy, co pośrednio odzwierciedla skalę powikłań metabolicznych związanych z nadmierną masą ciała.

Osoby zainteresowane szczegółami programu KOS-BAR, zasadami kwalifikacji do leczenia bariatrycznego czy zasadami refundacji leków stosowanych w chorobach powiązanych z otyłością mogą szukać informacji na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia oraz na portalu pacjent.gov.pl, gdzie publikowane są bieżące wykazy świadczeń i programów zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

Ile osób w Polsce ma otyłość?

Według danych GUS z 2019 roku otyłość dotyczyła 18,5 proc. osób powyżej 15. roku życia. Szacunki NCD Risk Factor Collaboration mówią, że w 2025 roku otyłość ma dotyczyć 25,9 proc. kobiet i 30,3 proc. mężczyzn w wieku 20 lat i więcej.

Czym jest program KOS-BAR?

To pilotażowy program kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej, działający od 2021 roku. Do 31 marca 2025 roku zakwalifikowano do niego 6,1 tys. pacjentów w 19 ośrodkach.

Ile NFZ wydaje na leczenie powikłań otyłości?

W 2024 roku kwota refundacji leczenia chorób towarzyszących otyłości, takich jak cukrzyca typu 2 czy bezdech senny, wyniosła 4 205,3 mln zł, wobec 1 218,7 mln zł w 2014 roku.

Ile operacji bariatrycznych wykonano w Polsce w 2024 roku?

Zabiegowi operacyjnego zmniejszenia objętości żołądka poddano w 2024 roku 7,7 tys. pacjentów.