„3,5 mln pacjentów już korzysta. Polska z wynikiem 92 proc. wyprzedza Europę” – e-Zdrowie w Polsce wkracza w nową erę

Jeszcze kilka lat temu e-recepta czy Internetowe Konto Pacjenta były postrzegane jako ambitne projekty cyfrowe. Dziś Polska znajduje się w europejskiej czołówce cyfryzacji ochrony zdrowia, osiągając poziom 92 proc. dojrzałości systemu e-Zdrowia przy średniej unijnej wynoszącej 83 proc. Nowy etap transformacji obejmuje jednak znacznie więcej niż elektroniczne dokumenty. Centralna e-Rejestracja, e-Profil Pacjenta, sztuczna inteligencja wspierająca diagnostykę, zdalna opieka nad pacjentami oraz walka z gwałtownie rosnącymi cyberzagrożeniami stają się fundamentami nowoczesnego systemu ochrony zdrowia.

Cyfryzacja ochrony zdrowia przestała być projektem przyszłości. Staje się podstawowym narzędziem organizacji systemu, który ma jednocześnie zwiększać dostępność świadczeń, poprawiać bezpieczeństwo pacjentów i wspierać personel medyczny w codziennej pracy.

Podczas konferencji „Perspektywy e-Zdrowia. Nowy etap cyfryzacji i bezpiecznej transformacji”, organizowanej przez Ministerstwo Zdrowia oraz Centrum e-Zdrowia, minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podkreślała, że debata o cyfryzacji weszła już na zupełnie nowy poziom.

O skali osiągnięć mówił również Łukasz Sosnowski, dyrektor Departamentu e-Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia.

Tak wysoki wynik jest efektem rozwoju centralnych systemów cyfrowych, takich jak e-recepta, e-skierowanie, Internetowe Konto Pacjenta czy rozwijana obecnie Centralna e-Rejestracja.

Jednym z najważniejszych projektów prezentowanych podczas konferencji była Centralna e-Rejestracja. Jej celem jest stworzenie jednolitego systemu zapisów na świadczenia zdrowotne w całym kraju.

Obecnie pacjenci mogą za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mojeIKP zapisywać się na mammografię, badanie HPV HR oraz wizyty kardiologiczne. System umożliwia również odwoływanie wizyt i korzystanie z jednej wspólnej listy oczekujących.

Skala projektu jest już znacząca. W systemie dostępnych jest ponad 400 tys. terminów, a z Centralnej e-Rejestracji skorzystało już niemal 3,5 mln pacjentów.

Od 1 sierpnia zakres świadczeń ma zostać rozszerzony o kolejnych ośmiu specjalistów, w tym hepatologów, nefrologów oraz angiologów.

Rozwiązanie ma ograniczyć problem niewykorzystanych wizyt oraz skrócić czas oczekiwania na świadczenia poprzez lepsze zarządzanie dostępnymi terminami.

Jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny pozostaje rozproszenie danych medycznych pomiędzy różnymi placówkami, systemami i specjalistami.

Odpowiedzią na ten problem ma być e-Profil Pacjenta, który integruje informacje medyczne pochodzące z wielu źródeł i udostępnia je w uporządkowanej formie personelowi medycznemu.

Dzięki temu lekarze mają uzyskać pełniejszy obraz historii leczenia, farmakoterapii i przebiegu chorób pacjenta. W praktyce ma to poprawić jakość diagnostyki, zwiększyć bezpieczeństwo terapii i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z braku dostępu do kluczowych informacji.

Dostęp do danych będzie odbywał się zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i zgodami pacjenta, a zakres informacji będzie uzależniony od poziomu udzielanej opieki.

Starzenie się społeczeństwa i rosnąca liczba pacjentów przewlekle chorych powodują konieczność poszukiwania nowych modeli opieki.

Jednym z nich jest Domowa Opieka Medyczna (DOM), wykorzystująca urządzenia medyczne oraz aplikacje mobilne do zdalnego monitorowania stanu zdrowia.

Model ten umożliwia bieżące śledzenie parametrów zdrowotnych bez konieczności częstych wizyt w placówkach medycznych. Szczególne znaczenie ma dla pacjentów kardiologicznych i diabetologicznych, którzy wymagają regularnej kontroli stanu zdrowia.

Zdalny monitoring pozwala wcześniej wykrywać niepokojące zmiany i szybciej reagować na pogarszający się stan chorego, jednocześnie zwiększając dostępność świadczeń dzięki modelowi hybrydowemu.

Jednym z najbardziej zaawansowanych technologicznie projektów prezentowanych podczas konferencji była Platforma Usług Inteligentnych (PUI).

To centralne środowisko integrujące certyfikowane modele sztucznej inteligencji wykorzystywane w diagnostyce obrazowej.

Platforma ma wspierać lekarzy poprzez automatyczną analizę badań, wykrywanie zmian chorobowych, identyfikowanie przypadków wymagających pilnej interwencji oraz skracanie czasu oczekiwania na wyniki.

Znaczenie sztucznej inteligencji dla ochrony zdrowia podkreślał także Tomasz Maciejewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia.

Projekt wpisuje się w szerszy trend wykorzystania AI jako narzędzia wspierającego lekarzy, a nie zastępującego ich kompetencje.

Wśród nowych standardów elektronicznej dokumentacji medycznej szczególne miejsce zajmuje e-DiLO, czyli elektroniczna karta diagnostyki i leczenia onkologicznego.

Nowa wersja systemu ma obejmować cały proces terapeutyczny – od momentu podejrzenia choroby nowotworowej, przez diagnostykę, aż po leczenie.

Pacjent otrzyma dostęp do pełnej historii terapii za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, a lekarze będą mogli szybciej podejmować decyzje kliniczne i skuteczniej koordynować opiekę.

Rozwiązanie ma ograniczyć fragmentację informacji oraz usprawnić współpracę pomiędzy różnymi ośrodkami uczestniczącymi w leczeniu chorego.

Rozwój nowych usług cyfrowych jest możliwy dzięki finansowaniu z Krajowego Planu Odbudowy.

Na projekty związane z cyfryzacją ochrony zdrowia przeznaczono ponad 1 mld zł.

O znaczeniu tych inwestycji mówił Jarosław Sot, dyrektor Centrum e-Zdrowia.

Im bardziej cyfrowy staje się system ochrony zdrowia, tym większe znaczenie ma jego bezpieczeństwo.

Podczas konferencji zaprezentowano raport „Krajobraz cyberbezpieczeństwa w sektorze ochrony zdrowia”, przygotowany przez CSIRT CeZ. Dane pokazują, że sektor medyczny znajduje się pod coraz silniejszą presją cyberprzestępców.

W 2025 roku CSIRT CeZ obsłużył 1441 incydentów cyberbezpieczeństwa, co oznacza wzrost o ponad 60 proc. względem 2024 roku. Wśród nich znalazło się pięć incydentów poważnych oraz osiem ataków ransomware.

Dr Tomasz Jeruzalski, dyrektor Pionu Eksploatacji Systemów Teleinformatycznych i pełnomocnik ds. CSIRT CeZ, podkreślał znaczenie tych danych.

Największą grupę incydentów stanowiły oszustwa komputerowe – 580 przypadków. Kolejne miejsca zajęły podatne usługi – 344 zgłoszenia, wycieki poświadczeń – 148 oraz szkodliwe oprogramowanie – 146 przypadków. Dwie pierwsze kategorie odpowiadały za 64 proc. wszystkich incydentów w sektorze.

Raport pokazuje, że najczęstszym źródłem zagrożeń pozostają zaawansowane kampanie phishingowe wymierzone w personel medyczny.

Cyberprzestępcy podszywali się między innymi pod Narodowy Fundusz Zdrowia, Centrum e-Zdrowia, RPWDL, gabinet.gov.pl, eZUS oraz systemy Elektronicznej Dokumentacji Medycznej. Fałszywe wiadomości nakłaniały do logowania, aktualizacji certyfikatów lub przekazywania danych uwierzytelniających.

Jeremi Olechnowicz, kierownik CSIRT CeZ, zwracał uwagę, że zagrożenia stają się coraz bardziej wyrafinowane.

Raport CSIRT CeZ pokazuje również, że poziom świadomości cyberbezpieczeństwa rośnie, choć nadal występują istotne braki organizacyjne.

W badaniu uczestniczyło 696 podmiotów leczniczych, czyli 43 proc. spośród około 1600 zaproszonych jednostek. 76 proc. placówek deklaruje wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji, a niemal 62 proc. prowadzi okresowe szkolenia z cyberhigieny. Ponad 60 proc. posiada wyznaczoną osobę odpowiedzialną za cyberbezpieczeństwo.

Jednocześnie około 29 proc. dyrektorów nie dokonuje regularnych przeglądów oceny ryzyka, a ponad 28 proc. jednostek nie posiada opublikowanej polityki bezpieczeństwa. Tylko 42 proc. dyrektorów uczestniczyło w szkoleniach z cyberbezpieczeństwa w ciągu ostatniego roku.

W odpowiedzi na te wyzwania Centrum e-Zdrowia rozwija programy edukacyjne, w tym szkolenia realizowane w ramach Akademii CeZ.

Rozwój e-Zdrowia oznacza dziś równoczesne budowanie nowoczesnych usług dla pacjentów oraz wzmacnianie odporności cyfrowej całego systemu. Centralna e-Rejestracja, e-Profil Pacjenta, Domowa Opieka Medyczna, e-DiLO i Platforma Usług Inteligentnych pokazują, że cyfryzacja coraz silniej wpływa na codzienną praktykę medyczną.

Jednocześnie rosnąca liczba cyberataków przypomina, że nowoczesna medycyna nie może funkcjonować bez skutecznej ochrony danych i infrastruktury. To właśnie połączenie innowacji technologicznych, sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa ma zdecydować o tym, jak będzie wyglądał polski system ochrony zdrowia w kolejnych latach.

Źródło: CeZ/MH