Polski wynalazek może zmienić leczenie chorób autoimmunologicznych

Nowa technologia opracowana przez zespół PolTREG pod kierunkiem prof. Piotra Trzonkowskiego może zmienić leczenie chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane czy choroba Hashimoto. Naukowcy rozwijają drugą generację terapii opartych na limfocytach T regulatorowych (TREG), które mają trafiać dokładnie do miejsc objętych chorobą. Rozwiązanie uzyskało ochronę patentową, m.in. w USA, i może stać się jednym z przełomów w medycynie komórkowej.

Limfocyty T regulatorowe (TREG) to komórki układu odpornościowego odpowiedzialne za kontrolę nad jego reakcją. Ich zadaniem jest hamowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej i ochrona własnych tkanek organizmu.

Jak tłumaczy się ich rolę, to biologiczne „strażniki” organizmu – gdy ich brakuje, układ odpornościowy może atakować własne narządy. W efekcie rozwijają się choroby autoimmunologiczne, takie jak cukrzyca typu 1, Hashimoto czy stwardnienie rozsiane.

Technologia rozwijana przez PolTREG została licencjonowana z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed). To właśnie tam zespół prof. Piotra Trzonkowskiego rozpoczął pionierskie badania w 2007 roku u pacjentów z GvHD (choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi).

Jak podkreśla naukowiec:

Z tych prac powstała spółka PolTREG, która rozwija i komercjalizuje terapie oparte na TREG.

Pierwsza generacja terapii polega na:

• pobraniu komórek TREG od pacjenta,
• ich namnażaniu w laboratorium,
• ponownym podaniu choremu.

Prof. Piotr Trzonkowski wyjaśnia: „W ciągu dwóch dekad przeprowadziliśmy nad tym rozwiązaniem pięć badań klinicznych”.

Obecnie terapia znajduje się w procesie oceny w Europejskiej Agencji Leków (EMA). W styczniu 2026 r. EMA zakwalifikowała preparat PolTREG-T1D (PTG-007) do złożenia wniosku o dopuszczenie do obrotu w procedurze centralnej.

Nowa generacja terapii ma rozwiązać kluczowy problem pierwszej metody – brak precyzyjnego kierowania komórek do miejsca choroby.

Jak wyjaśnia prof. Piotr Trzonkowski, wcześniejsze komórki TREG „wędrowały nie tylko do miejsc objętych chorobą, ale również do innych miejsc w organizmie”.

Nowa technologia nadaje komórkom antygenową specyficzność, czyli swoisty „adres biologiczny”. Oznacza to, że:

• w cukrzycy typu 1 komórki trafiają do trzustki,
• w stwardnieniu rozsianym do mózgu,
• w reumatoidalnym zapaleniu stawów do stawów,
• w nieswoistych zapaleniach jelit do jelit.

Naukowiec porównuje to rozwiązanie do systemu nawigacji: „Ten wynalazek koncentruje się na metodzie nauczenia komórek, aby nie wędrowały przypadkowo, lecz trafiały do ściśle określonego miejsca”. Zdaniem prof. Piotra Trzonkowskiego nowa generacja terapii może poprawić skuteczność leczenia i jego bezpieczeństwo.

Jak podkreśla:

Według naukowca potencjał terapii obejmuje nawet około 80 chorób autoimmunologicznych, które mogłyby być celem podobnego podejścia.

Obecnie terapia drugiej generacji nie jest jeszcze dostępna dla pacjentów i wymaga przeprowadzenia badań klinicznych. Szacuje się, że może to potrwać około 5–6 lat.

Zespół PolTREG prowadzi także badania nad:

• zapobieganiem cukrzycy typu 1 u osób z grup ryzyka,
• wykorzystaniem technologii mRNA, która miałaby pobudzać organizm do samodzielnej produkcji komórek TREG.

Jak wyjaśnia prof. Trzonkowski:

Według naukowca takie podejście mogłoby znacząco obniżyć koszty leczenia.

Prof. Piotr Trzonkowski jest specjalistą immunologii i transplantologii, kieruje GUMed i od lat prowadzi badania nad komórkami TREG.

Jest współzałożycielem i prezesem PolTREG S.A., a jego prace zostały docenione m.in. Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w 2017 roku, uznawaną za jedno z najważniejszych polskich wyróżnień naukowych.