Polska na szarym końcu Europy. Szczepienia przeciw HPV wdrożyliśmy z 15-letnim poślizgiem

Zaledwie 17–18 proc. - tyle wynosi obecnie wskaźnik szczepień przeciw HPV w Polsce. Jak alarmują eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych (OPZCI), Polska wprowadziła powszechny program szczepień na HPV jako ostatnia w Unii Europejskiej, notując średnio 15 lat opóźnienie. Aby dogonić resztę świata i realnie chronić obywateli, potrzebujemy natychmiastowych zmian systemowych. 1 czerwca w sejmie odbędzie się debata podsumowująca ostatnie lata programu szczepień na HPV  "3 lata szczepień HPV w Polsce - doświadczenie, wnioski, rekomendacje". 

Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada, że do 2028 roku zaszczepionych zostanie 60 proc. docelowej populacji,  rzeczywiste statystyki wyglądają dramatycznie. Obecny wynik na poziomie kilkunastu procent drastycznie odbiega od globalnego celu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która zakłada osiągnięcie 90 proc. zaszczepionych dziewcząt do 2030 roku.

Dla porównania, inne kraje europejskie pokazują, że sukces jest możliwy. Wskaźniki wyszczepienia pokazują jasno:

• Portugalia: 91 proc.

• Wielka Brytania: 85 proc.

  Reklama

• Polska: 17–18 proc. 

Skalę wyzwania doskonale obrazują słowa ekspertów.

W Polsce w ramach powszechnego programu szczepień dostępne są bezpłatne szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dla dzieci w wieku 9–14 lat. Dane z całej Europy jednoznacznie pokazują, że to właśnie model szkolny przynosi najlepsze rezultaty:

• Model szkolny: pozwala osiągnąć szczepień na poziomie 46–93 proc.

• Placówki POZ (przychodnie): generują wynik w granicach 40–50 proc.

Co ważne, aż 68 proc. Polaków popiera organizację szczepień bezpośrednio w szkołach. W roku szkolnym 2024/2025 do programu przystąpiło blisko 40 proc. szkół podstawowych (ponad 5,2 tys. placówek), w których podano dotychczas niemal 85 tys. dawek.

Niestety, na drodze do sukcesu stoi potężny mur dezinformacji. Eksperci OPZCI podkreślają, że aż 25 proc. treści o HPV w mediach społecznościowych to fałszywe informacje, co znacząco utrudnia edukację rodziców.

Kluczem do skokowego wzrostu frekwencji może być nowoczesne zarządzanie. Prof. Koczkodaj wskazuje, że przełomem byłoby uruchomienie ogólnopolskiego systemu wysyłania imiennych zaproszeń do rodziców. Dowody naukowe z zakresu profilaktyki onkologicznej jednoznacznie potwierdzają bardzo wysoką skuteczność systemów typu call-recall, które polegają na aktywnym zapraszaniu i przypominaniu o kolejnych dawkach.

Szczepionki przeciwko wirusowi HPV są dobrze tolerowane, a ich najczęstsze skutki ubocze mają charakter łagodny – to ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia.

• Dzieci w wieku 9–14 lat: podawane są dwie dawki.

• Młodzież od 15. roku życia: zaleca się podanie trzech dawek preparatu.

Największa skuteczność szczepień występuje wtedy, gdy zostaną one podane przed rozpoczęciem współżycia seksualnego, dlatego są one zalecane zarówno u dziewcząt, jak i chłopców w wieku 9–14 lat.

Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że program szczepień będzie kontynuowany zgodnie z harmonogramem do 2030 roku. Czas pokaże, czy uda się wdrożyć systemowe rekomendacje ekspertów i nadrobić 15 lat zaległości.

1 czerwca w sejmie odbędzie się debata podsumowująca ostatnie lata programu szczepień na HPV  "3 lata szczepień HPV w Polsce - doświadczenie, wnioski, rekomendacje".