„Szczepmy synów, aby uchronić córki”. Katarzyna Kęcka o szczepieniach HPV w Polsce i walce z nowotworami

Trzy lata po uruchomieniu pierwszego powszechnego programu szczepień przeciw HPV w Polsce eksperci, przedstawiciele rządu, parlamentarzyści, lekarze oraz pacjenci podsumowali efekty działań profilaktycznych. Podczas debaty „3 lata szczepień HPV w Polsce – doświadczenia, wnioski, rekomendacje” w Sejmie nie zabrakło zarówno optymistycznych ocen, jak i mocnych ostrzeżeń. W centrum dyskusji znalazły się niska wyszczepialność, nierówności regionalne, potrzeba edukacji zdrowotnej oraz konieczność uświadamiania, że wirus HPV odpowiada nie tylko za raka szyjki macicy, ale również za nowotwory dotykające mężczyzn.

Debatę otworzyła wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska, przypominając, że profilaktyka zdrowotna pozostaje jedną z najważniejszych inwestycji w przyszłość młodego pokolenia.

Jak podkreślała, trzy lata od uruchomienia programu to dobry moment na ocenę dotychczasowych działań i wyznaczenie kolejnych celów.

Wicemarszałek zwróciła uwagę, że program został rozszerzony na kolejne grupy wiekowe, szczepienia pojawiły się w szkołach, a współpraca administracji, ekspertów, samorządów i organizacji społecznych stworzyła fundament nowoczesnej profilaktyki.

Jednym z najważniejszych tematów debaty były aktualne wskaźniki wyszczepialności.

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka przedstawiła najnowsze dane dotyczące programu szczepień przeciw HPV.

Z kolei Igor Grzesiak, wiceprezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, przypomniał, że obecna wyszczepialność wynosi około 17–18 proc., podczas gdy Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada osiągnięcie poziomu 60 proc. do 2028 roku.

Jednym z głównych wniosków raportu przygotowanego przez ekspertów jest potrzeba rozszerzenia programu szczepień nawet do 18. lub 19. roku życia. Według analiz mogłoby to pozwolić osiągnąć zakładany poziom wyszczepialności.

Katarzyna Kęcka potwierdziła, że takie rozwiązania są obecnie analizowane przez Ministerstwo Zdrowia.

Jednym z najmocniej wybrzmiewających wątków sejmowej dyskusji była konieczność odejścia od postrzegania HPV wyłącznie jako problemu kobiet.

Katarzyna Kęcka przypomniała, że jeszcze dwie dekady temu szczepienia przeciw HPV były niemal wyłącznie kojarzone z profilaktyką raka szyjki macicy.

Wiceminister zwróciła się także bezpośrednio do rodziców.

Problem różnic między dziewczętami i chłopcami podniósł również główny inspektor sanitarny Paweł Grzesiowski.

Jego zdaniem jednym z najważniejszych wyzwań na kolejne lata jest właśnie wyrównanie tych dysproporcji.

Znaczną część debaty poświęcono edukacji zdrowotnej, która od września stanie się obowiązkowym przedmiotem szkolnym.

Ksiądz dr Arkadiusz Nowak, prezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, podkreślał, że sukces działań profilaktycznych będzie można ocenić dopiero po wielu latach.

Wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz zwracała uwagę, że współczesna profilaktyka musi mierzyć się również z problemem dezinformacji medycznej.

Jak zaznaczyła, edukacja zdrowotna ma wzmacniać zaufanie do wiedzy opartej na nauce.

Ministerstwo Edukacji przygotowało także nowe narzędzia edukacyjne. Jednym z nich będzie gra dla dzieci w wieku 10–12 lat, opracowana we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia, mająca popularyzować wiedzę o szczepieniach.

Podczas debaty wielokrotnie przypominano, że wirus HPV odpowiada nie tylko za raka szyjki macicy.

Posłanka Katarzyna Stachowicz z Komisji Zdrowia zwracała uwagę, że świadomość społeczna w tym zakresie nadal pozostaje niewystarczająca.

Podobne obserwacje przedstawił laryngolog dr Piotr Nogal.

Specjalista wskazał, że coraz częściej do gabinetów trafiają młodzi pacjenci z nowotworami głowy i szyi związanymi właśnie z zakażeniem HPV.

Lekarz zwracał uwagę, że leczenie takich nowotworów jest niezwykle obciążające i wpływa na dalsze funkcjonowanie chorych.

Najbardziej poruszającym momentem debaty było wystąpienie pacjenta, który zachorował na raka migdałka podniebiennego wywołanego przez HPV.

Mężczyzna opowiedział o własnych doświadczeniach związanych z diagnozą, leczeniem i powikłaniami.

Pacjent opisywał dramatyczne skutki leczenia.

Szczególnie mocno zaakcentował problem braku wiedzy o HPV wśród mężczyzn.

Jego zdaniem konieczna jest równoczesna edukacja dzieci, rodziców oraz lekarzy.

Konsultant krajowa w dziedzinie epidemiologii prof. Iwona Paradowska-Stankiewicz podkreślała, że doświadczenia krajów takich jak Australia czy państwa skandynawskie pokazują ogromną skuteczność szczepień przeciw HPV.

Ekspertka przypomniała również skalę problemu raka szyjki macicy w Polsce.

Jej zdaniem dostępne są już wszystkie niezbędne narzędzia systemowe. Największym wyzwaniem pozostaje dziś edukacja i budowanie świadomości społecznej.

Z debaty wyłoniło się kilka kluczowych kierunków działań na najbliższe lata. Uczestnicy zgodnie wskazywali na konieczność zwiększenia wyszczepialności przeciw HPV, rozszerzenia programu na starsze grupy wiekowe, wyrównywania różnic między regionami oraz intensyfikacji edukacji zdrowotnej.

Eksperci podkreślali także potrzebę dalszego rozwijania szczepień w szkołach, wzmacniania współpracy między Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Edukacji oraz prowadzenia działań skierowanych nie tylko do dziewcząt, ale również do chłopców i młodych mężczyzn.

Najważniejszy wniosek płynący z sejmowej debaty jest jednak szerszy niż same statystyki. Po trzech latach funkcjonowania programu szczepień HPV w Polsce coraz wyraźniej widać, że sukces profilaktyki zależy nie tylko od dostępności szczepionek, lecz przede wszystkim od świadomości społecznej. To właśnie edukacja ma zdecydować, czy Polska zbliży się do poziomu krajów, które skutecznie ograniczyły zachorowania na nowotwory HPV-zależne.