„Skoro nic nie boli, nie trzeba się badać” – tak myśli 36 proc. mężczyzn. Eksperci ostrzegają przed rakiem prostaty

Rak prostaty przez lata może rozwijać się bezobjawowo, a mimo to ponad połowa Polaków po 50. roku życia zna podstawowe badanie PSA. Najnowsze badanie „Prostata na prostej” pokazuje jednak, że wielu mężczyzn nadal nie wykonuje badań profilaktycznych, bo uważa, że skoro nic im nie dolega, nie mają powodów do wizyty u lekarza. Eksperci uczestniczący w spotkaniu prasowym „Prostata na prostej: czy da się wyprzedzić nowotwór?” przekonywali, że właśnie brak objawów jest jednym z największych zagrożeń związanych z tym nowotworem.

Rak prostaty należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn. Jednocześnie jest chorobą, która przez długi czas może nie powodować żadnych dolegliwości. To właśnie dlatego eksperci coraz częściej podkreślają znaczenie profilaktyki i regularnych badań.

Punktem wyjścia do dyskusji podczas spotkania prasowego „Prostata na prostej: czy da się wyprzedzić nowotwór?” były wyniki ogólnopolskiego badania opinii publicznej przeprowadzonego przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na zlecenie Bayera. Badanie zrealizowano metodą CAWI w dniach 15–18 maja 2026 roku na reprezentatywnej próbie 1040 osób powyżej 18. roku życia.

Wyniki pokazują, że o badaniu PSA słyszało 43 proc. mężczyzn. W grupie wiekowej 50–64 lata odsetek ten wzrasta do 51 proc., a wśród mężczyzn powyżej 65. roku życia do 64 proc.

Jednocześnie jedynie 34 proc. mężczyzn deklaruje, że kiedykolwiek wykonało badanie PSA. W grupie 65+ odsetek ten wynosi 66 proc., natomiast wśród mężczyzn między 18. a 29. rokiem życia zaledwie 10 proc.

Największą przeszkodą w profilaktyce pozostaje przekonanie, że skoro nie ma objawów, nie ma potrzeby wykonywania badań. Taką odpowiedź wskazało 36 proc. mężczyzn, a w grupie 50+ aż 44 proc. respondentów. Kolejną barierą jest brak wiedzy, czemu służy badanie PSA – wskazało ją 35 proc. ankietowanych. Z kolei 23 proc. obawia się wyników oraz ewentualnego leczenia.

Aleksandra Mrowiec, Head of Communication CEE w Bayerze, zwracała uwagę, że sama zachęta do profilaktyki nie wystarcza.

Jednym z głównych motywów spotkania było znaczenie badania PSA. Eksperci podkreślali, że jego rola bywa źle rozumiana zarówno przez pacjentów, jak i przez część systemu ochrony zdrowia.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski, lekarz urolog, profesor nauk medycznych specjalizujący się w urologii rekonstrukcyjnej, onkologii urologicznej, urologii czynnościowej, uroginekologii oraz schorzeniach wieku podeszłego u mężczyzn, przypominał, że PSA nie jest badaniem rozstrzygającym o rozpoznaniu nowotworu.

Najpierw wyjaśnił, czym właściwie jest ten parametr.

Podczas debaty ekspert jeszcze mocniej podkreślał, że wynik PSA nie powinien być interpretowany samodzielnie.

Badanie pokazało także zmianę społeczną w postrzeganiu raka prostaty. Dla 53 proc. respondentów jest to choroba, którą można skutecznie leczyć, a dla 20 proc. choroba przewlekła. Jedynie 12 proc. badanych utożsamia diagnozę z wyrokiem.

Zdaniem ekspertów to efekt ogromnego postępu medycyny, jaki dokonał się w ostatnich latach.

Prof. dr hab. n. med. Paweł Wiechno, specjalista onkologii klinicznej i kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Układu Moczowego Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, podkreślał, że nawet w zaawansowanych stadiach choroby współczesna onkologia pozwala skutecznie kontrolować nowotwór przez wiele lat.

Ekspert zwrócił uwagę, że coraz więcej pacjentów postrzega raka prostaty właśnie jako chorobę przewlekłą.

Już wcześniej prof. Wiechno podkreślał również:

Choć wiedza o możliwościach leczenia rośnie, emocje związane z podejrzeniem nowotworu pozostają bardzo silne.

Skierowanie do onkologa budzi przede wszystkim niepewność – wskazało ją 49 proc. badanych. Kolejne miejsca zajęły obawa przed diagnozą (47 proc.) oraz strach (42 proc.).

Respondenci deklarowali również, że najbardziej potrzebują praktycznych informacji. Dla 51 proc. najważniejsze jest omówienie dostępnych metod diagnostyki i leczenia, dla 48 proc. jasne wyjaśnienie sytuacji medycznej, a dla 47 proc. informacja o skuteczności terapii.

Po uzyskaniu niepokojącego wyniku PSA mężczyźni chcą przede wszystkim wiedzieć, jakie są możliwości leczenia oraz jakie będą kolejne kroki diagnostyczne.

W trakcie spotkania szczególnie mocno wybrzmiała kwestia zbyt późnego zgłaszania się mężczyzn do specjalisty.

Prof. Piotr Radziszewski zwracał uwagę, że wielu pacjentów trafia do gabinetu dopiero wtedy, gdy pojawiają się dolegliwości związane z oddawaniem moczu lub innymi problemami zdrowotnymi.

Ekspert przekonywał, że potrzebna jest zmiana myślenia o roli urologa.

Dlatego podczas debaty sformułował prosty apel.

Podobne stanowisko prezentował prof. Paweł Wiechno.

Badanie pokazało również istotną rolę kobiet w profilaktyce zdrowotnej mężczyzn. Aż 54 proc. respondentek przyznało, że zachęcało bliskiego mężczyznę do wykonania badań profilaktycznych.

Prof. Paweł Wiechno zwracał uwagę, że skuteczna edukacja nie może być kierowana wyłącznie do samych mężczyzn.

Eksperci zwracali uwagę, że współczesny pacjent nie oczekuje już wyłącznie informacji o samej diagnozie. Coraz częściej chce rozumieć przebieg choroby, znać dostępne możliwości leczenia i aktywnie uczestniczyć w podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Zdaniem Anny Kupieckiej, prezes Fundacji OnkoCafe Razem Lepiej, zmienia się nie tylko świadomość zdrowotna Polaków, ale również oczekiwania osób mierzących się z chorobą nowotworową.

Kupiecka podkreślała podczas debaty, że ogromną zmianą ostatnich lat jest stopniowe odchodzenie od postrzegania nowotworów jako nieuchronnego wyroku. Jej zdaniem równie ważne jak rozwój nowoczesnych terapii jest budowanie społecznej świadomości dotyczącej znaczenia wczesnej diagnostyki oraz możliwości skutecznego leczenia.

Zdaniem Anny Kupieckiej szczególnego znaczenia nabiera dziś również jakość życia pacjentów. Coraz więcej chorych oczekuje nie tylko skutecznej terapii, ale także wsparcia, które pozwoli im zachować aktywność, samodzielność i możliwie normalne funkcjonowanie na każdym etapie leczenia.

Ten śródtytuł dobrze wpisuje się w SEO, bo zawiera frazy „rak prostaty”, „leczenie raka prostaty”, „pacjenci” i „jakość życia”, a jednocześnie eksponuje najmocniejsze merytorycznie wypowiedzi Anny Kupieckiej bez promowania działalności fundacji.

Najważniejszy wniosek płynący zarówno z badania, jak i z wypowiedzi ekspertów, jest prosty. Rak prostaty coraz częściej może być skutecznie leczony, a nawet przez wiele lat kontrolowany jako choroba przewlekła. Warunkiem jest jednak wcześniejsze wykrycie.

Dlatego eksperci rekomendują regularne badania profilaktyczne, wykonywanie oznaczenia PSA zgodnie z zaleceniami lekarza oraz konsultacje urologiczne szczególnie po 50. roku życia, a wcześniej w przypadku rodzinnego występowania nowotworów.

Jak podsumował prof. Piotr Radziszewski, odpowiedzialność za zdrowie nie może spoczywać wyłącznie na systemie ochrony zdrowia: