Reklama

Finansowanie AOS zagrożone. „Nic nie usprawiedliwia tego, aby jednostka publiczna płaciła poniżej kosztów wyceny” – apel Prezydium NRL o zmianę zasad NFZ

02/03/2026 11:00

Spis treści

AOS i nowe zasady wynagradzania placówek AOS – o co toczy się spór
Współczynnik 0,75 w AOS – mechanizm i jego skutki
Mediana świadczeń pierwszorazowych a prawa pacjenta
Konstytucyjna ochrona praw majątkowych i prawo do zdrowia
Przywrócenie uczciwej wyceny – czego chce Prezydium NRL

Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS) znalazła się w centrum sporu o pieniądze, prawo i bezpieczeństwo pacjentów. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej apeluje do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta o uchylenie zarządzenia Prezesa NFZ, które wprowadza współczynnik 0,75 w rozliczeniach AOS. Samorząd lekarski ostrzega, że nowe zasady wynagradzania placówek AOS mogą prowadzić do ograniczania wizyt kontrolnych, rezygnacji z części terapii i naruszenia konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia.

AOS i nowe zasady wynagradzania placówek AOS – o co toczy się spór

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej przyjęło właśnie Apel nr 2/26/P-IX skierowany do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Pacjenta. Dokument dotyczy zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 85/2025/DSOZ z 27 października 2025 r., które zmienia warunki zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna.

Zobacz także:

NFZ rozliczy nadwykonania szpitali w 2025 r. Świadczenia limitowane od 30 do 100 proc. wyceny

W swoim stanowisku Prezydium NRL jasno określa powody interwencji. W apelu czytamy:

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej w trosce o zapewnienie właściwego, zgodnego z kryteriami medycznymi, dostępu pacjentów do świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna (dalej: AOS), w poszanowaniu praw pacjentów do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, kierując się także koniecznością zagwarantowania niezakłóconego funkcjonowania placówek AOS oraz dbałością o zapewnienie uczciwych i zgodnych z prawem warunków kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu AOS, apeluje do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta, aby podjęli działania zmierzające do uchylenia zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 85/2025/DSOZ z dnia 27 października 2025 r..

Reklama

Już w tej części podkreślono trzy kluczowe kwestie: prawa pacjenta, stabilność finansową placówek oraz konieczność oparcia zasad wynagradzania placówek AOS na uczciwej wycenie świadczeń.

Współczynnik 0,75 w AOS – mechanizm i jego skutki

Sednem sporu jest wprowadzenie do rozliczeń AOS współczynnika 0,75. Zgodnie z treścią zarządzenia, ma on zastosowanie w sytuacji, gdy w danym kwartale udział świadczeń pierwszorazowych, wybranych świadczeń zabiegowych oraz pakietów onkologicznych jest niższy niż ogólnopolska mediana roczna, a jednocześnie wzrost tego udziału rok do roku nie przekracza 3 punktów procentowych.

Reklama

Zobacz także:

Nowe zarządzenie NFZ zmienia finansowanie SOR i izb przyjęć

W praktyce oznacza to, że za wykonane świadczenia placówka AOS otrzyma wynagrodzenie o 25 proc. niższe niż wartość wyceny. Prezydium NRL nie pozostawia wątpliwości co do oceny tej regulacji. W apelu zapisano:

Zastosowanie owego współczynnika 0,75 powoduje, że za wykonane świadczenia zdrowotne wymienione w zarządzeniu Prezesa NFZ palcówka AOS otrzyma kwotę wynagrodzenia o 25 proc. niższą niż wartość wyceny danego świadczenia.

Samorząd lekarski stawia poważny zarzut:

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zarzuca, że kwestionowane zarządzenie Prezesa NFZ w istocie nakłada na placówki AOS karę umowną bez żadnej ku temu podstawy prawnej, narzuca placówkom AOS ceny niższe niż wynosi wycena świadczeń danego rodzaju, a do tego w praktyce wymusza na placówkach AOS administracyjne ograniczenie wizyt kontrolnych lub wyznaczanie odległego terminu tych wizyt, co prowadzi do naruszenia praw pacjentów do przejrzystej, obiektywnej i opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń.

Reklama

Mediana świadczeń pierwszorazowych a prawa pacjenta

Kluczowym elementem systemu stała się mediana świadczeń pierwszorazowych. Zdaniem Prezydium NRL mechanizm ten może wypaczać decyzje medyczne. W dokumencie czytamy:

Narodowy Fundusz Zdrowia, wprowadzając w AOS współczynnik 0,75 wymusza takie „administrowanie” ruchem pacjentów, które nie jest zgodne z potrzebami zdrowotnymi i pierwszeństwem wskazań medycznych, lecz podyktowane jest głównie koniecznością uchronienia się placówek AOS przed finansowaniem świadczeń poniżej ich wyceny.

Dalej wskazano możliwe konsekwencje:

Reklama

Należy założyć, że aby osiągnąć zakładaną medianę świadczeń pierwszorazowych, czasami placówka AOS będzie zmuszona ograniczać liczbę wizyt kontrolnych lub wyznaczać pacjentom odległe terminy takich wizyt.

Prezydium ostrzega również przed zmianą praktyki terapeutycznej:

Stosowanie przez NFZ współczynnika 0,75 spowoduje także rezygnację lub ograniczenie stosowania przez placówki AOS takich procedur medycznych i metod leczenia, które wymagają następnie wielu wizyt kontrolnych.

Jako przykład podano immunoterapię podskórną, wymagającą nawet około 18 wizyt w pierwszym roku terapii.

Reklama

Konstytucyjna ochrona praw majątkowych i prawo do zdrowia

W apelu wyraźnie podniesiono argument konstytucyjny. Prezydium wskazuje, że system rozliczania

nieuchronnie prowadzi albo do ograniczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, albo do naruszenia prawa placówki AOS do należytego wynagrodzenia za świadczone usługi medyczne, jako elementu konstytucyjnej ochrony praw majątkowych.

Samorząd lekarski podkreśla fundamentalną zasadę:

Żadna placówka AOS nie powinna być zmuszana przez publicznego płatnika do wykonywania świadczeń zdrowotnych za odpłatnością niższą niż wynosi wycena danego świadczenia.

Reklama

W dokumencie doprecyzowano także, kiedy możliwe jest pomniejszenie wynagrodzenia:

Kwotę zobowiązania Narodowego Funduszu Zdrowia wobec placówki medycznej można pomniejszyć jedynie, gdyby podmiot leczniczy nienależycie wykonywał świadczenia zdrowotne (wówczas NFZ jest uprawniony do naliczania kary umownej i jej potrącenia z wynagrodzenia). Niewątpliwie jednak nieosiągnięcie przez placówkę AOS mediany świadczeń pierwszorazowych nie stanowi nienależytego wykonania świadczeń zdrowotnych i nie narusza kontraktu z NFZ, zatem nie ma żadnego tytułu prawnego, aby NFZ płacił za wykonane świadczenia jedynie 75% ich wyceny.

Reklama

Przywrócenie uczciwej wyceny – czego chce Prezydium NRL

Prezydium NRL domaga się interwencji organów stojących na straży praw obywatelskich i praw pacjenta. W końcowej części apelu czytamy:

Z uwagi na to, że przyjęty w zarządzeniu Prezesa NFZ współczynnik 0,75 w razie nieosiągnięcia mediany świadczeń pierwszorazowych jest zagrożeniem dla prawa do opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 68 Konstytucji RP, oraz dla praw pacjentów wymienionych w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwraca się do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Pacjenta o podjęcie działań zmierzających do przywrócenia normalnych i opartych na uczciwej wycenie zasad wynagradzania placówek AOS, które uwzględnią fakt, że nieosiągnięcie wskazanej przez NFZ mediany świadczeń pierwszorazowych przez placówkę AOS nie jest naruszeniem kontraktu, które mogłoby uzasadniać stosowanie przez NFZ sankcji za nienależyte wykonanie umowy.

Reklama

Mocny finał apelu stanowi jednoznaczne stwierdzenie:

Należy zaznaczyć, że wprowadzenie przez NFZ takiego ujemnego współczynnika stanowi również zagrożenie dla konstytucyjnej ochrony własności i innych praw majątkowych – nic nie usprawiedliwia tego, aby jednostka publiczna płaciła za wykonanie usługi poniżej kosztów ich wyceny.

Spór o zasady wynagradzania placówek AOS nie dotyczy więc wyłącznie technicznego wskaźnika w rozliczeniach. W ocenie Prezydium NRL to kwestia granic ingerencji publicznego płatnika w decyzje medyczne, ochrony praw pacjenta oraz respektowania konstytucyjnych zasad ochrony własności i prawa do zdrowia.