„263 dni czekania na kolonoskopię”. Fundacja Alivia apeluje do NFZ o przywrócenie nielimitowanej diagnostyki onkologicznej

Pacjenci onkologiczni w Polsce coraz dłużej czekają na kluczowe badania diagnostyczne. Według danych Fundacji Onkologicznej Alivia średni czas oczekiwania na kolonoskopię wynosi już 263 dni, na gastroskopię 147 dni, na rezonans magnetyczny 114 dni, a na tomografię komputerową 67 dni. Organizacja alarmuje, że po zmianach w finansowaniu świadczeń wysokokosztowych sytuacja dramatycznie się pogarsza i apeluje do Narodowego Funduszu Zdrowia o pilne przywrócenie nielimitowanego dostępu do badań zgodnych z wytycznymi klinicznymi.

Fundacja Onkologiczna Alivia wystosowała oficjalny list do prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Filipa Nowaka w sprawie pogarszającego się dostępu pacjentów onkologicznych do diagnostyki. Dokument podpisany przez Joannę Frątczak-Kazanę, wicedyrektorkę Fundacji, został skierowany również do minister Zzdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, wiceministra zdrowia Tomasza Maciejewskiego oraz rzecznika praw pacjenta Bartłomieja Chmielowca.

Organizacja wskazuje, że problem pojawił się po wprowadzeniu zarządzenia nr 34/2026/DSO dotyczącego ograniczenia dostępu do badań wysokokosztowych finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem Fundacji obecny model finansowania świadczeń nie zabezpiecza potrzeb pacjentów chorujących na nowotwory.

Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Fundacji Onkologicznej Alivia, podkreśla w liście do prezesa NFZ, że problem dotyczy fundamentalnego elementu leczenia onkologicznego:

Fundacja Alivia zwraca uwagę, że regularna diagnostyka nie jest dodatkiem do terapii, lecz jej integralnym elementem. Badania obrazowe i endoskopowe pozwalają lekarzom ocenić skuteczność leczenia, wykrywać wznowy choroby oraz monitorować progresję nowotworu.

W liście skierowanym do NFZ organizacja podkreśla:

Szczególnie alarmujące są dane dotyczące wydłużających się kolejek. Jak wynika z informacji gromadzonych przez projekt Alivia Onkoskaner, średni czas oczekiwania w ciągu ostatnich 30 dni wynosił 67 dni na tomografię komputerową oraz 114 dni na rezonans magnetyczny. Fundacja zaznacza, że jeszcze pod koniec marca było to odpowiednio 51 i 85 dni. Oznacza to gwałtowne pogorszenie dostępności świadczeń diagnostycznych w bardzo krótkim czasie.

Jeszcze trudniejsza sytuacja dotyczy badań endoskopowych. Według danych przywołanych przez Fundację czas oczekiwania na gastroskopię bez znieczulenia wynosi 147 dni, natomiast na kolonoskopię aż 263 dni.

Jednym z najważniejszych problemów wskazanych przez Fundację Alivia jest sytuacja pacjentów znajdujących się w okresie follow up, czyli wieloletniej obserwacji po zakończeniu leczenia onkologicznego. Organizacja podkreśla, że diagnostyka jest potrzebna nie tylko podczas aktywnej terapii, ale również przez wiele lat po jej zakończeniu.

W swoim apelu Fundacja pisze:

To właśnie brak systemowych gwarancji dostępu do badań ma – według autorów listu – prowadzić do sytuacji, w której pacjenci tracą szansę na szybkie wykrycie nawrotu choroby lub skuteczne monitorowanie efektów terapii.

W swoim stanowisku Fundacja Onkologiczna Alivia nie ogranicza się wyłącznie do diagnozy problemu. Organizacja przedstawia również konkretne postulaty dotyczące zmian systemowych, które miałyby poprawić dostęp pacjentów onkologicznych do diagnostyki.

Joanna Frątczak-Kazana wskazuje w liście dwa kluczowe kierunki działań:

Organizacja zwraca uwagę, że problem nie dotyczy wyłącznie organizacji pracy placówek medycznych, lecz przede wszystkim sposobu finansowania świadczeń wysokokosztowych. Zdaniem Fundacji brak odpowiednich mechanizmów finansowych może prowadzić do pogłębiania nierówności w dostępie do leczenia.

Fundacja Alivia podkreśla, że rozumie trudną sytuację finansową systemu ochrony zdrowia, jednak oszczędności nie powinny odbywać się kosztem bezpieczeństwa pacjentów onkologicznych.

Wicedyrektorka Fundacji zaznacza:

Fundacja deklaruje również gotowość do współpracy przy opracowywaniu nowych rozwiązań. Organizacja chce przekazać NFZ szczegółowe dane i obserwacje zbierane w ramach projektu Alivia Onkoskaner oraz uczestniczyć w dalszych pracach nad poprawą dostępności diagnostyki onkologicznej.

Na zakończenie listu Fundacja apeluje o szybkie działania ze strony Narodowego Funduszu Zdrowia, podkreślając, że dalsze wydłużanie kolejek do badań może mieć bezpośredni wpływ na skuteczność leczenia nowotworów i bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów w całej Polsce.