NFZ zmienia zasady finansowania diagnostyki. „To lepsze rozwiązanie niż wprowadzenie limitów” – mówi prezes Funduszu

Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada rewolucję w finansowaniu najdroższych badań diagnostycznych. Od 2026 roku tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, kolonoskopia i gastroskopia będą rozliczane w nowy sposób, który – według prezesa Filipa Nowaka – może przynieść nawet 800 mln zł oszczędności, nie ograniczając przy tym dostępu pacjentów do kluczowej diagnostyki onkologicznej i pediatrycznej.

Narodowy Fundusz Zdrowia przygotowuje zmiany w finansowaniu czterech najbardziej kosztownych procedur diagnostycznych (Ambulatoryjne Świadczenia Diagnostyczne Kosztochłonne - ADSK): tomografii komputerowej, 

rezonansu magnetycznego,

kolonoskopii

oraz gastroskopii.

Obecnie te badania funkcjonują jako świadczenia nielimitowane, co oznacza, że każdy dodatkowy wykonany zabieg ponad kontrakt placówki jest finansowany w pełnej wysokości przez NFZ, a rozliczenie następuje kwartalnie.

Od 2026 roku mechanizm ma ulec zasadniczej zmianie. Za świadczenia wykonane ponad limit kontraktu Fundusz będzie płacił jedynie 40 procent ich wartości, a pełne rozliczenie nadwykonań odbędzie się dopiero na początku kolejnego roku. Prezes NFZ Filip Nowak podkreśla:

Dzięki temu placówki medyczne nadal będą mogły wykonywać więcej badań niż przewiduje kontrakt, ale w sposób bardziej racjonalny pod względem finansowym.

Filip Nowak wyjaśniał podczas śniadania prasowego, że nowy model finansowania ma na celu poprawę stabilności finansowej systemu i racjonalizację wydatków publicznych:

Nowy model uwzględnia różnicę między kosztami stałymi a kosztami zmiennymi świadczeń. Koszty stałe, takie jak sprzęt czy amortyzacja, pozostają w ramach kontraktu, natomiast koszty zmienne, np. wynagrodzenia lekarzy zewnętrznych i personelu kontraktowego, będą finansowane w ograniczonym zakresie przy nadwykonaniach.

Jak tłumaczy Jakub Szulc, wiceprezes NFZ:

Podczas spotkania z dziennikarzami pytano prezesa NFZ, czy zmiana finansowania nie ograniczy dostępu do badań, szczególnie kluczowych w diagnostyce nowotworowej i pediatrycznej. Filip Nowak zapewniał:

Dzięki temu nowy model ma ograniczyć wydatki publiczne bez wprowadzania klasycznych limitów, które mogłyby spowodować ograniczenie liczby dostępnych świadczeń.

Prezes Nowak przedstawił także dane dotyczące kosztów i liczby wykonanych badań w ostatnich latach. Od 2020 roku liczba świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wzrosła o 55 procent, a wartość sprawozdań wzrosła aż o 152 procent.

W przypadku poszczególnych procedur: kolonoskopia wzrosła o 414 procent wartości, tomografia o 257 procent, a rezonans o 200 procent. Oznacza to, że znacznie wzrosły koszty realizacji tych procedur, podczas gdy dostępność liczby pacjentów zwiększyła się w niewielkim stopniu.

Prezes NFZ zaznaczył, że zmiany nie muszą ograniczać się wyłącznie do czterech procedur diagnostycznych:

Filip Nowak podkreślił:

Decyzje w tej sprawie mogą więc stać się początkiem szerszej reformy finansowania części świadczeń w polskim systemie ochrony zdrowia, szczególnie tych, które obecnie funkcjonują jako nielimitowane i generują znaczące koszty dla publicznego płatnika.