Tych suplementów unikaj. GIS wprowadza nowe regulacje i substancje zakazane. Co warto wiedzieć o składzie suplementów diety?

Czy suplementy diety, które przyjmujemy, są rzeczywiście bezpieczne? To pytanie coraz częściej zadają sobie konsumenci, ale też producenci i dystrybutorzy. Główny Inspektor Sanitarny przypomina o aktualnych przepisach dotyczących składu suplementów diety, w tym o wykazie substancji zakazanych i ograniczonych. Zmiany w regulacjach mogą wpłynąć na cały rynek zdrowej żywności i suplementacji w Polsce.

Zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r. (Dz. U. 2024, poz. 420), na rynku suplementów diety obowiązuje zakaz stosowania określonych substancji mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia.

Lista najczęściej wykrywanych substancji niedozwolonych:

• Chlorowodorek johimbiny

• DMAA (w różnych formach)

• Ewodiamina

• SARMs (np. andaryna, ligandrol, ostaryna, RAD-140)

• Higenamina

• Hordenina

• Ibutamoren (MK‑677)

• Pankreatyna

• Pieprz metystynowy (Piper methysticum)

• Świerzbiec właściwy (Mucuna pruriens)

Te składniki mogą działać pobudzająco, hormonalnie lub toksycznie, dlatego zostały całkowicie zakazane do stosowania w suplementach dostępnych na polskim rynku.

W dniu 10 września 2024 r. Zespół ds. Suplementów Diety przyjął Uchwałę nr 1/2024, która rozszerzyła wykaz substancji zakazanych o Chelidonium majus L., znany jako glistnik jaskółcze ziele. Powód? Roślina ta może powodować uszkodzenia wątroby i negatywnie wpływać na inne narządy wewnętrzne.

Trwa właśnie nowelizacja odpowiedniego rozporządzenia, by formalnie dodać ten składnik do wykazu substancji niedozwolonych w suplementach diety.

Produkcja suplementów diety w Polsce musi być zgodna zarówno z przepisami krajowymi, jak i prawem unijnym. Oto kluczowe dokumenty, które określają, co wolno, a czego nie wolno dodawać do suplementów:

Krajowe przepisy:

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 r. – określa dozwolone formy chemiczne witamin i składników mineralnych.

• Aktualizowane listy substancji zakazanych przez GIS i Ministerstwo Zdrowia.

Przepisy unijne:

• Rozporządzenie (WE) nr 1925/2006 – lista substancji zakazanych, ograniczonych lub wymagających kontroli.

• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2470 – unijny wykaz tzw. nowej żywności (Novel Food).

• Katalog Novel Food – sprawdzenie, czy dana substancja (np. roślinna) jest dopuszczona do stosowania w suplementach.

  Reklama

Każdy przedsiębiorca wprowadzający suplement diety na rynek ma obowiązek upewnić się, że jego produkt nie zawiera zakazanych składników, a użyte substancje są w formie chemicznej dopuszczonej do spożycia. Obejmuje to również:

• znajomość limitów dawek określonych w przepisach,

• spełnienie warunków bezpieczeństwa i etykietowania,

• monitorowanie aktualizacji prawnych (krajowych i unijnych),

• weryfikację dostawców i surowców.

Właściwy skład suplementów diety to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, ale przede wszystkim sprawa bezpieczeństwa konsumenta.

Niektóre zakazane substancje mogą: mieć działanie toksyczne, uszkadzać wątrobę lub nerki, wpływać na układ hormonalny lub wchodzić w interakcje z lekami.

GIS przypomina, że nieznajomość przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności, a wprowadzanie produktów niezgodnych z prawem może skutkować:

• karami finansowymi,

• nakazem wycofania z obrotu,

• a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialnością karną.

Choć suplementy diety często kojarzą się ze zdrowiem i profilaktyką, ich nieprawidłowy skład może poważnie zaszkodzić. Dlatego tak ważne jest, by zarówno konsumenci, jak i producenci:

• sprawdzali aktualne przepisy,

• unikali zakazanych substancji,

• i śledzili komunikaty GIS i UE dotyczące bezpieczeństwa żywności i suplementów.

Co to znaczy GIS?

GIS to skrót od Główny Inspektorat Sanitarny – instytucji państwowej, która odpowiada za bezpieczeństwo zdrowotne żywności, suplementów diety, a także kontrolę sanitarno-epidemiologiczną w Polsce.

Czy GIS jest trudny?

Samo pojęcie GIS nie jest trudne – to urząd, który wydaje przepisy, ostrzeżenia i komunikaty dla producentów i konsumentów. Może się wydawać skomplikowany, bo jego działania opierają się na aktach prawnych i regulacjach unijnych, ale w praktyce sprowadzają się do prostego celu: ochrony zdrowia obywateli.

Jakie są trzy przykłady zastosowania GIS w życiu codziennym?

1. Ostrzeżenia konsumenckie – np. informacje o wycofaniu niebezpiecznych suplementów ze sprzedaży.
2. Regulacje składu suplementów – określanie listy zakazanych substancji.
3. Kontrola bezpieczeństwa żywności – sprawdzanie jakości produktów, które trafiają na rynek.

Specjalista GIS co robi?

Specjalista pracujący w GIS zajmuje się m.in.: analizą ryzyka zdrowotnego, kontrolą jakości suplementów i żywności, opracowywaniem regulacji prawnych, a także prowadzeniem edukacji prozdrowotnej dla konsumentów.

Jakie substancje są zakazane w suplementach diety w Polsce?

Na liście znajdują się m.in. johimbina, DMAA, ewodiamina, SARMs (np. ostaryna, RAD-140), higenamina, hordenina, ibutamoren, pieprz metystynowy i świerzbiec właściwy.

Dlaczego glistnik jaskółcze ziele został zakazany?

Roślina ta (Chelidonium majus L.) może uszkadzać wątrobę i wpływać negatywnie na inne narządy, dlatego od września 2024 r. dołączyła do listy substancji niedozwolonych w suplementach.

Jakie przepisy regulują suplementy diety?

Skład suplementów diety jest określany zarówno przez prawo polskie (np. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r.) jak i prawo unijne (np. Rozporządzenie WE nr 1925/2006, katalog Novel Food).

Jakie obowiązki mają producenci suplementów?

Muszą kontrolować skład produktów, używać wyłącznie dopuszczonych substancji, pilnować limitów dawek, przestrzegać zasad etykietowania oraz śledzić aktualizacje przepisów.