Ministerstwo Zdrowia o zmianach w zawodach medycznych: wspólne rozwiązania dla lepszej opieki zdrowotnej

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt zmian w ustawach regulujących wykonywanie zawodów lekarza, lekarza dentysty oraz pielęgniarki i położnej. Proponowane rozwiązania zostały wypracowane we współpracy ze środowiskami zawodowymi pielęgniarek i położnych a także przedstawicieli różnych środowisk lekarskich i są odpowiedzią na realne potrzeby pacjentów oraz wyzwania kadrowe systemu ochrony zdrowia. Resort podkreśla, że projekty mają wspólny cel jakim jest poprawa dostępności do świadczeń dla pacjentów, szczególnie w mniejszych miejscowościach, lepsze wykorzystanie kompetencji zawodów medycznych oraz wzmocnienie praktycznego wymiaru kształcenia.

Ministerstwo Zdrowia przedstawia pakiet zmian w ustawach regulujących wykonywanie zawodów lekarza, lekarza dentysty oraz pielęgniarki i położnej jako odpowiedź na dwa równoległe wyzwania systemowe. Pierwsze dotyczy dostępności świadczeń, szczególnie poza największymi ośrodkami. Drugie, jakości i praktycznego wymiaru kształcenia, rozumianych nie jako liczba miesięcy spędzonych w szkoleniu, lecz jako realnie potwierdzone kompetencje.

Rdzeń reformy tworzą trzy kierunki: zmiana filozofii kształcenia, wzmocnienie jakości kształcenia, akredytacja jako narzędzie sterowania jakością i rozmieszczeniem kadr oraz rozszerzenie wybranych kompetencji pielęgniarek, które ma przyspieszyć dostęp pacjentów do świadczeń i odciążyć system. Zmiany mają zostać przedstawione na posiedzeniu Zespołu Trójstronnego zaplanowanym na 18 lutego 2026 r. W wypowiedzi dla PolitykaZdrowotna.com wiceminister Kęcka wskazuje, że rozmowy w tej formule są dla resortu elementem zarządzania ryzykiem wdrożenia.

W części dotyczącej lekarzy i lekarzy dentystów projekt zakłada przede wszystkim skrócenie stażu podyplomowego: dla lekarzy z 13 do 6 miesięcy, a dla dentystów z 12 do 6 miesięcy. Ministerstwo uzasadnia to rosnącą praktycznością kształcenia na studiach medycznych. W ocenie resortu obecna formuła stażu w dużej mierze powiela efekty osiągane na VI roku studiów. W nowym podejściu kluczowe ma być potwierdzanie kompetencji absolwentów w sposób jakościowy, a nie wyłącznie poprzez czas trwania szkolenia.

Projekt wprowadza również nowy sposób planowania rezydentur, który ma lepiej odpowiadać na potrzeby kadrowe w różnych częściach kraju. Priorytet w przydziale etatów rezydenckich mają otrzymać jednostki akredytowane, zwłaszcza w regionach z największymi niedoborami personelu. W praktyce ma to wzmocnić mniejsze ośrodki i poszerzyć ścieżki rozwoju zawodowego dla młodych lekarzy poza największymi centrami.

Istotnym elementem reformy ma być także wzmocnienie egzekwowania obowiązku ustawicznego doskonalenia zawodowego. Nowelizacja przewiduje mechanizmy, które mają wymuszać realizację tego obowiązku przez lekarzy i lekarzy dentystów, a zakres ewentualnych sankcji za brak aktywności ma zostać uzgodniony z Naczelną Izbą Lekarską.

Kolejną zmianą jest ustanowienie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego, który ma sprawdzać, czy po pierwszym etapie szkolenia specjalizacyjnego lekarz rzeczywiście nabył wymagane umiejętności. Założenie jest takie, że dodatkowa weryfikacja przełoży się na większe bezpieczeństwo pacjentów i wyższą jakość świadczeń.

Projekt nowelizacji ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej ma wzmocnić rolę obu zawodów w systemie ochrony zdrowia. Zakłada też wprowadzenie obowiązkowego, punktowego systemu doskonalenia zawodowego. Resort zapowiada jednocześnie podniesienie standardu kształcenia podyplomowego i ujednolicenie zasad z rozwiązaniami stosowanymi w innych zawodach medycznych, m.in. u lekarzy, ratowników medycznych, diagnostów laboratoryjnych i farmaceutów.

Projekt zakłada wzmocnienie jakości kształcenia podyplomowego. Szkolenie specjalizacyjne będzie mogło odbywać się wyłącznie w jednostkach posiadających akredytację dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Nowelizacja porządkuje również poziomy kompetencji: poziom pielęgniarki ogólnej, poziom pielęgniarki kwalifikowanej i poziom pielęgniarki klinicznej. Równolegle przewidziano rozszerzenie uprawnień, m.in. w zakresie stwierdzania zgonu w opiece długoterminowej i paliatywnej oraz wystawiania zwolnień lekarskich w przypadku tzw. porady infekcyjnej przez uprawnione pielęgniarki. W założeniu ma to przełożyć się na szybszy dostęp pacjentów do świadczeń i realne odciążenie systemu.

Za formę wykonywania zawodu uznana zostanie praca na stanowisku pielęgniarki w środowiskowych domach samopomocy lub w zakładach aktywności zawodowej, zakładach pracy chronionej, w centrach seniora lub ośrodkach rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Obecnie projekty ustaw czekają na wpisanie do Wykazu Prac Rządu. Następnie, zgodnie z procedurą, trafią do opiniowania i konsultacji społecznych. Najbliższym punktem w kalendarzu jest posiedzenie Zespołu Trójstronnego zapowiedziane na 18 lutego, a w kolejnych tygodniach także konsultacje społeczne.

Resort sygnalizuje, że dopiero po rozmowach trójstronnych będzie szerzej przedstawiał kierunek zmian w ustawie podwyżkowej w ochronie zdrowia, prowadzonej równolegle do dwóch nowelizacji ustaw zawodowych. To istotne, ponieważ dla Ministerstwa Zdrowia priorytetem ma być uzyskanie przestrzeni czasowej na bezpieczne przeprowadzenie procesu legislacyjnego, w tym rozwiązań dotyczących poziomów kompetencji pielęgniarek i położnych.

O ostatecznym kształcie reformy przesądzi więc nie tylko sam projekt, ale też to, czy wypracowane kompromisy utrzymają się w toku uzgodnień międzyresortowych i konsultacji ze środowiskami medycznymi.