Barbara Nowacka: „Telefon stał się ucieczką od relacji”. Będzie zakaz smartfonów w szkołach

Smartfony wypierają relacje społeczne, dzieci po raz pierwszy stykają się z pornografią już w wieku 11 lat, a media społecznościowe coraz częściej stają się źródłem problemów psychicznych najmłodszych. Tak rząd uzasadnia przyjęcie pakietu ustaw, który ma ograniczyć korzystanie z telefonów komórkowych w szkołach podstawowych, utrudnić dostęp do treści pornograficznych i przyspieszyć usuwanie szkodliwych materiałów z internetu. Podczas konferencji po posiedzeniu Rady Ministrów minister edukacji Barbara Nowacka oraz wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekonywali, że państwo nie może dłużej pozostawać bierne wobec narastającego kryzysu higieny cyfrowej i uzależnień technologicznych wśród dzieci i młodzieży.

Rząd przyjął m.in. pakiet projektów ustaw mających na celu lepszą ochronę dzieci w internecie i wspieranie ich higieny cyfrowej. W publicznych i niepublicznych szkołach podstawowych wprowadzamy zakaz korzystania z telefonów komórkowych. Tworzymy także skuteczniejsze mechanizmy usuwania z sieci treści szkodliwych dla dzieci oraz ograniczamy ich dostęp do stron pornograficznych. Przyjęty pakiet obejmuje m.in. 

• Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe;
• Projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie;
• Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw (UC140);
• Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw (UC141).

Jednym z najważniejszych elementów przyjętego pakietu jest nowelizacja Prawa oświatowego przewidująca zakaz używania telefonów komórkowych przez uczniów szkół podstawowych podczas lekcji, przerw oraz wszystkich zajęć dydaktycznych.

Minister edukacji Barbara Nowacka podkreślała, że rozwiązanie nie jest oderwane od szerszych działań państwa na rzecz ochrony dzieci i młodzieży przed uzależnieniami cyfrowymi.

Nowe przepisy przewidują jednak wyjątki. Telefon będzie mógł być używany ze względów zdrowotnych, bezpieczeństwa oraz wtedy, gdy nauczyciel uzna go za niezbędny do realizacji procesu dydaktycznego, wychowawczego lub opiekuńczego.

Barbara Nowacka zaznaczała, że choć zakaz nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z uzależnieniem od urządzeń cyfrowych, stanowi ważny element budowania higieny cyfrowej.

Jeszcze kilka miesięcy temu resort edukacji podkreślał autonomię szkół w zakresie regulowania zasad korzystania z telefonów. Barbara Nowacka wyjaśniła jednak, że przełomem były rozmowy prowadzone z nauczycielami podczas ogólnopolskiej trasy konsultacyjnej „Kompas Jutra”.

Minister poinformowała, że przedstawiciele resortu spotkali się bezpośrednio z ponad 100 tysiącami nauczycieli podczas ponad 80 spotkań.

Według minister już dziś ponad 50 proc. szkół stosuje własne ograniczenia dotyczące telefonów komórkowych. Nowe przepisy mają przede wszystkim ujednolicić zasady i wzmocnić pozycję nauczycieli oraz dyrektorów.

[news: 2229157[

Dodatkowym argumentem są wyniki badań opinii publicznej.

Jednym z pytań dziennikarzy była kwestia przechowywania telefonów komórkowych podczas pobytu uczniów w szkole.

Barbara Nowacka wyjaśniła, że rząd nie zamierza tworzyć centralnego systemu finansowania szafek czy specjalnych depozytów.

Szefowa MEN przypomniała również, że finansowanie oświaty wzrosło z 64 mld zł w 2023 roku do blisko 115 mld zł planowanych na 2026 rok.

Podczas konferencji wielokrotnie powracał temat związku między korzystaniem z urządzeń mobilnych a kondycją psychiczną młodych ludzi.

Barbara Nowacka przekonywała, że zakaz smartfonów w szkołach ma przede wszystkim wymiar wychowawczy.

Nowacka zwracała uwagę, że smartfon coraz częściej zastępuje relacje społeczne i staje się mechanizmem ucieczki od rzeczywistości.

Minister wskazywała również, że szczególnie niepokojące są wyniki badań pokazujące skalę korzystania z telefonów po powrocie dzieci do domu.

Drugim filarem rządowego pakietu jest projekt przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji dotyczący ochrony małoletnich przed treściami pornograficznymi.

Wicepremier Krzysztof Gawkowski podkreślał, że obecne regulacje nie odpowiadają rzeczywistości cyfrowej.

Nowe przepisy mają wprowadzić obowiązek skutecznej weryfikacji wieku użytkowników.

Minister cyfryzacji przekonywał, że pakiet ustaw ma chronić nie tylko dzieci, ale wszystkich użytkowników internetu.

W jego ocenie internet stał się przestrzenią, w której anonimowość często sprzyja agresji, przemocy słownej i oszustwom.

Nowe regulacje obejmują treści związane między innymi z pedofilią, oszustwami i kradzieżą tożsamości.

Istotnym elementem projektu jest także większa transparentność działania platform cyfrowych.

Ostateczną kontrolę nad najbardziej spornymi przypadkami ma sprawować niezależny sąd.

Kluczowym elementem nowych regulacji ma być skuteczna weryfikacja wieku użytkowników. Jak wyjaśniał wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, rząd analizuje kilka możliwych rozwiązań.

Minister wskazał jednocześnie na doświadczenia Australii, gdzie część zastosowanych zabezpieczeń okazała się możliwa do obejścia przez młodych użytkowników.

Podczas konferencji Krzysztof Gawkowski odniósł się również do prac nad ograniczeniem dostępu do mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia.

Minister przyznał, że osobiście uważa granicę 15 lat za właściwą, jednak prace nad rozwiązaniem nadal trwają.

Według danych analizowanych przez resort pierwsze kontakty z mediami społecznościowymi następują znacznie wcześniej niż wskazują regulaminy platform.

Jak podkreślał, kluczowym wyzwaniem pozostaje stworzenie skutecznego systemu weryfikacji wieku, którego młodzi użytkownicy nie będą mogli łatwo omijać.

Zarówno Barbara Nowacka, minister edukacji, jak i Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji, wielokrotnie podkreślali, że proponowane rozwiązania należy traktować jako element większej strategii ochrony dzieci i młodzieży w świecie cyfrowym.

Rząd argumentuje, że państwo nie może pozostawać bierne wobec rosnącego uzależnienia od smartfonów, kryzysu zdrowia psychicznego młodych ludzi, łatwego dostępu do pornografii oraz narastającej skali hejtu i szkodliwych treści w internecie.

Przyjęty przez Radę Ministrów pakiet ustaw ma stanowić odpowiedź na te wyzwania, a pierwsze z nowych regulacji – zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach podstawowych – mają wejść w życie 1 września 2026 roku.